Bước sang tháng 9/2026, hàng loạt văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực giao thông vận tải, bảo đảm trật tự an toàn giao thông và an toàn hàng hải chính thức đi vào cuộc sống. Đáng chú ý nhất là cơ chế tài chính hỗ trợ trực tiếp cho các nạn nhân tai nạn giao thông có hoàn cảnh khó khăn, quy định nhân văn về thời giờ làm việc của lao động biển, cùng với sự tinh gọn mạnh mẽ trong thủ tục đăng kiểm tàu thuyền.

Dưới đây là bức tranh toàn cảnh về những thay đổi pháp lý cốt lõi về giao thông có hiệu lực từ ngày 01/9/2026 mà người dân, doanh nghiệp vận tải và các tổ chức liên quan không thể bỏ qua.

1. Hướng dẫn chi tiết thủ tục đề nghị hỗ trợ từ Quỹ giảm thiểu thiệt hại tai nạn giao thông

Một trong những điểm sáng an sinh xã hội nổi bật nhất là việc triển khai Thông tư 126/2026/TT-BCA của Bộ Công an, hướng dẫn cụ thể về trình tự, thủ tục thực hiện các nội dung chi từ Quỹ giảm thiểu thiệt hại tai nạn giao thông đường bộ hình thành theo Nghị định 279/2025/NĐ-CP.

Các nhóm đối tượng thuộc diện được lập hồ sơ hỗ trợ

Theo quy định tại Điều 3 Thông tư 126/2026/TT-BCA, từ ngày 01/9/2026, 05 nhóm đối tượng sau đây chính thức được lập hồ sơ đề nghị Quỹ hỗ trợ kinh phí khắc phục hậu quả:

• Nạn nhân bị thương nặng: Người bị thương trong vụ tai nạn giao thông đường bộ có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ trên 31% đến dưới 81% và đang gặp hoàn cảnh kinh tế khó khăn;
• Thân nhân người tử vong: Hộ gia đình có nạn nhân tử vong trong vụ tai nạn giao thông đường bộ, thuộc diện đang gặp khó khăn về kinh tế;
• Nạn nhân bị thương tật đặc biệt nghiêm trọng: Người bị tai nạn giao thông đường bộ có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 81% trở lên (không phân biệt điều kiện kinh tế);
• Người hiệp nghĩa cứu nạn: Tổ chức, cá nhân trực tiếp tham gia ứng cứu, sơ cứu, đưa người bị nạn đi cấp cứu kịp thời;
• Tuyên truyền viên an toàn giao thông: Tổ chức, cá nhân trực tiếp tham gia vào công tác tuyên truyền giảm thiểu tai nạn giao thông nhưng không được ngân sách Nhà nước bảo đảm kinh phí hoạt động.

Quy trình và thời hạn thẩm định hồ sơ chi trả

Theo Điều 5 và Điều 6 Thông tư 126/2026/TT-BCA, người dân có thể nộp hồ sơ bằng 03 phương thức tiện lợi: nộp trực tiếp tại cơ quan đầu mối, gửi qua dịch vụ bưu chính công ích hoặc nộp trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công.

• Kiểm tra hồ sơ: Trong vòng 02 ngày làm việc, cơ quan tiếp nhận phải kiểm tra tính hợp lệ và thông báo bổ sung nếu hồ sơ chưa chuẩn hóa.
• Thẩm định và phê duyệt: Cơ quan quản lý Quỹ thẩm định và trình Giám đốc Quỹ phê duyệt chi trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày đủ hồ sơ hợp lệ.
• Trường hợp phức tạp: Nếu cần phối hợp xác minh liên ngành, thời hạn giải quyết tối đa không quá 07 ngày làm việc.

2. Lao động làm công việc đặc biệt trên biển: Ca làm việc tối đa không quá 06 giờ/ngày

Cũng có hiệu lực từ ngày 01/9/2026, Thông tư 56/2026/TT-BXD của Bộ Xây dựng đã thiết lập khung tiêu chuẩn mới về chế độ thời giờ làm việc và nghỉ ngơi cho lực lượng lao động cung cấp dịch vụ sự nghiệp công bảo đảm an toàn hàng hải.

Do môi trường biển đảo khắc nghiệt và đòi hỏi độ tập trung cao, theo Điều 4 Thông tư 56/2026/TT-BXD, các chế độ lao động được quy định cụ thể:

• Định mức ca làm việc: Mỗi ca làm việc trực tiếp trên biển không được bố trí quá 06 giờ trong một ngày.
• Khống chế giờ làm thêm: Thời gian làm thêm giờ không được vượt quá 50% số giờ của ca tiêu chuẩn trong ngày và tổng số giờ làm thêm tối đa không quá 300 giờ/năm theo khung chuẩn của Bộ luật Lao động 2019.
• Thời gian nghỉ phục hồi sức khỏe: Sau mỗi ca làm việc, người lao động bắt buộc phải được nghỉ ngơi liên tục ít nhất 12 giờ trước khi vào ca kế tiếp. Trong ca, người lao động được nghỉ giữa giờ tối thiểu 30 phút (làm việc ban đêm nghỉ ít nhất 45 phút) và thời gian này được tính trọn vẹn vào giờ làm việc.
• Chế độ nghỉ phép phiên: Hằng năm, sau các đợt luân phiên công tác ngoài khơi, người lao động biển được bảo đảm tổng thời gian nghỉ liên tục lũy kế tối thiểu 52 ngày.

3. Đơn giản hóa 03 thủ tục hành chính trọng yếu trong lĩnh vực đăng kiểm tàu biển

Nhằm tháo gỡ vướng mắc, tạo hành lang thông thoáng cho hoạt động hàng hải, Quyết định 1348/QĐ-BXD chính thức cải cách toàn diện 03 thủ tục hành chính đăng kiểm từ 01/9/2026:

1. Thủ tục ủy quyền cho tổ chức đăng kiểm nước ngoài: Thực hiện kiểm định, phân cấp, cấp chứng nhận an toàn kỹ thuật và phòng ngừa ô nhiễm môi trường cho tàu biển mang cờ quốc tịch Việt Nam;
2. Cấp, xác nhận chu kỳ Giấy chứng nhận năng lực: Áp dụng cho các cơ sở thử nghiệm thiết bị an toàn, đơn vị cung cấp dịch vụ kiểm tra kỹ thuật tàu biển và các cơ sở chế tạo liên quan;
3. Cấp Giấy chứng nhận công nhận thợ hàn tàu biển: Chuẩn hóa tay nghề thợ hàn kỹ thuật cao theo quy chuẩn đăng kiểm.

Điểm nhấn đáng kể là việc rút ngắn tối đa thời gian cấp phép ủy quyền đăng kiểm nước ngoài xuống chỉ còn 01 ngày làm việc kể từ khi Cục Đăng kiểm Việt Nam nhận đủ hồ sơ trực tuyến hoặc qua đường bưu điện, giúp các chủ tàu tiết kiệm đáng kể chi phí neo đậu chờ thủ tục.

4. Bãi bỏ hoàn toàn 06 Thông tư về định giá dịch vụ giao thông

Căn cứ chính sách pháp luật tài chính mới, từ ngày 01/9/2026, Thông tư 100/2026/TT-BTC của Bộ Tài chính có hiệu lực thi hành, chính thức bãi bỏ 06 Thông tư quy định giá dịch vụ kiểm định chuyên ngành trước đây, bao gồm:

• Thông tư 234/2016/TT-BTC: Về giá dịch vụ kiểm định kỹ thuật và chất lượng công trình biển, tàu biển, sản phẩm công nghiệp;
• Thông tư 235/2016/TT-BTC: Quy định giá thử nghiệm khí thải và mức tiêu thụ nhiên liệu cho xe ô tô con từ 07 chỗ trở xuống;
• Thông tư 236/2016/TT-BTC: Về giá thẩm định thiết kế, kiểm định an toàn phương tiện đường sắt;
• Thông tư 237/2016/TT-BTC: Về giá kiểm định chất lượng, kỹ thuật phương tiện thủy nội địa;
• Thông tư 239/2016/TT-BTC: Về giá dịch vụ thử nghiệm, kiểm tra an toàn kỹ thuật phương tiện cơ giới đường bộ và xe máy chuyên dùng;
• Thông tư 47/2018/TT-BTC: Hướng dẫn định giá cho thuê, đấu giá quyền khai thác kết cấu hạ tầng giao thông và thủy lợi.

Việc bãi bỏ các thông tư định giá cũ này nhằm chuyển đổi cơ chế giá dịch vụ sang vận hành linh hoạt hơn theo cơ chế thị trường và các quy chuẩn định giá mới của Luật Giá hiện hành.

Tổng kết những lưu ý pháp lý cho người tham gia giao thông

Những chính sách có hiệu lực từ tháng 9/2026 đánh dấu bước tiến lớn trong cả hai mặt: bảo vệ quyền lợi an sinh của người dân khi gặp rủi ro giao thông và nâng cao năng lực cạnh tranh, giảm thời gian giải quyết thủ tục cho doanh nghiệp vận tải biển, đăng kiểm. Người dân và tổ chức cần nắm rõ quy trình gửi hồ sơ để kịp thời thụ hưởng các chính sách hỗ trợ thỏa đáng theo quy định của pháp luật.