Việc xếp loại chấp hành án phạt tù không chỉ là thước đo quá trình cải tạo mà còn là căn cứ quan trọng để xem xét các chế độ như giảm án, đặc xá hay tha tù trước thời hạn. Từ ngày 15/11/2024, khi Nghị định 118/2024/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, quy trình này đã có những điều chỉnh đáng chú ý về mốc thời gian và phương thức đánh giá.

Thay đổi căn bản về mốc thời gian xếp loại định kỳ

Một trong những điểm mới nổi bật nhất tại Điều 18 Nghị định 118/2024/NĐ-CP chính là việc xác định lại các mốc thời gian đánh giá. Thay vì cố định vào ngày 25 hàng tháng như trước đây, quy định mới hướng tới sự liền mạch và chính xác hơn theo lịch dương lịch.

• Xếp loại tháng: Phạm nhân phải chấp hành án từ 21 ngày trở lên trong tháng mới được xếp loại. Thời gian tính từ ngày mùng 1 đến ngày cuối cùng của tháng.
• Xếp loại quý: Tính theo các mốc cố định: Quý I (từ 01/12 năm trước đến hết tháng 2), Quý II (01/3 - 31/5), Quý III (01/6 - 31/8) và Quý IV (01/9 - 30/11).
• Xếp loại năm: Được tính trọn vẹn từ ngày 01/12 của năm trước đến ngày 30/11 của năm sau.

So sánh với quy định cũ tại Nghị định 133/2020/NĐ-CP

Nếu như trước đây, theo Nghị định 133/2020/NĐ-CP, việc xếp loại thường bị "cắt khúc" vào ngày 25 hàng tháng, gây ra một số khó khăn trong việc thống kê và theo dõi liên tục. Quy định mới đã khắc phục triệt để vấn đề này bằng cách áp dụng khung thời gian chuẩn hóa.

"Phạm nhân đang chấp hành án phạt tù được nhận xét, đánh giá kết quả chấp hành án phạt tù theo tuần, tháng, quý, 06 tháng và 01 năm. Các cơ sở giam giữ phạm nhân căn cứ kết quả nhận xét đánh giá để xếp loại chấp hành án phạt tù định kỳ..." - Trích khoản 1 Điều 18 Nghị định 118/2024/NĐ-CP.

Chế độ ăn, mặc và chăm sóc y tế: Duy trì sự ổn định

Mặc dù có những thay đổi về quy trình đánh giá, nhưng về cơ bản, các chế độ thiết yếu như ăn, mặc, ở và chăm sóc y tế đối với phạm nhân vẫn được đảm bảo ổn định. Nghị định 118/2024/NĐ-CP tiếp tục kế thừa những quy định nhân văn từ Nghị định 133/2020/NĐ-CP, khẳng định chính sách khoan hồng và tôn trọng quyền con người của Nhà nước Việt Nam đối với những người đang lầm lỗi.

Lời khuyên cho phạm nhân và thân nhân

Việc nắm vững các mốc thời gian mới sẽ giúp phạm nhân chủ động hơn trong việc thi đua cải tạo. Thân nhân cũng cần cập nhật các quy định này để phối hợp cùng cơ sở giam giữ động viên con em mình chấp hành tốt nội quy, sớm ngày trở về với gia đình và cộng đồng.