Năm 2022 đánh dấu một bước ngoặt lịch sử trong công tác quản lý dân cư tại Việt Nam. Theo lộ trình được quy định tại Luật Cư trú 2020, cuốn Sổ hộ khẩu và Sổ tạm trú giấy vốn đã gắn bó với đời sống người dân suốt nhiều thập kỷ sẽ chính thức hết giá trị sử dụng sau ngày 31/12/2022. Việc chuyển đổi sang phương thức quản lý bằng công nghệ số thông qua Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư không chỉ là một bước tiến về hành chính mà còn mang lại nhiều tiện ích thiết thực cho công dân.

Lộ trình bãi bỏ Sổ hộ khẩu giấy theo Luật Cư trú 2020

Kể từ khi Luật Cư trú 2020 có hiệu lực từ ngày 01/07/2021, cơ quan Công an đã ngừng cấp mới, cấp đổi Sổ hộ khẩu và Sổ tạm trú giấy. Tuy nhiên, để đảm bảo tính ổn định và giúp người dân có thời gian thích nghi, pháp luật đã quy định một giai đoạn chuyển tiếp quan trọng.

Cụ thể, tại khoản 3 Điều 38 Luật Cư trú 2020 quy định rõ:

"Sổ hộ khẩu, Sổ tạm trú đã được cấp vẫn được sử dụng và có giá trị như giấy tờ, tài liệu xác nhận về cư trú theo quy định của Luật này cho đến hết ngày 31 tháng 12 năm 2022."

Như vậy, trong suốt năm 2022, người dân vẫn có thể sử dụng cuốn sổ giấy hiện có để thực hiện các giao dịch dân sự, thủ tục hành chính như đăng ký khai sinh, kết hôn, chuyển nhượng quyền sử dụng đất hay vay vốn ngân hàng. Tuy nhiên, nếu có thay đổi thông tin về cư trú (như thay đổi chủ hộ, chuyển nơi thường trú...), cơ quan đăng ký cư trú sẽ thực hiện cập nhật vào Cơ sở dữ liệu về cư trú và thu hồi Sổ hộ khẩu giấy đã cấp.

Xác nhận thông tin cư trú: Không còn sổ giấy thì làm thế nào?

Nhiều người dân bày tỏ lo ngại về việc khi không còn cuốn sổ giấy cầm tay, làm thế nào để chứng minh nơi cư trú khi đi làm thủ tục hành chính? Câu trả lời nằm ở hệ thống Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đã được Bộ Công an hoàn thiện và vận hành.

Theo hướng dẫn tại Nghị định 62/2021/NĐ-CP và Nghị định 37/2021/NĐ-CP, thay vì xuất trình sổ giấy, công dân có thể sử dụng các phương thức sau để xác nhận thông tin cư trú:

• Sử dụng thẻ Căn cước công dân gắn chip: Đây là thiết bị lưu trữ thông tin cư trú hiện đại nhất. Các cơ quan chức năng chỉ cần quét mã QR hoặc đọc chip trên thẻ là có thể truy xuất đầy đủ thông tin về nơi thường trú, tạm trú của công dân.
• Giấy xác nhận thông tin về cư trú: Công dân có thể yêu cầu cơ quan đăng ký cư trú cấp giấy xác nhận này (có giá trị trong 30 ngày đối với xác nhận cư trú và 06 tháng đối với trường hợp không có nơi thường trú, tạm trú).
• Tra cứu trực tuyến: Thông qua Cổng dịch vụ công quốc gia hoặc Cổng dịch vụ công Bộ Công an, người dân có thể tự tra cứu và in thông tin cư trú của mình để nộp kèm hồ sơ.

CCCD gắn chip - "Chìa khóa" thay thế Sổ hộ khẩu trong tương lai gần

Mặc dù hiện nay (đầu năm 2022), việc sử dụng thẻ Căn cước công dân (CCCD) gắn chip thay thế hoàn toàn cho Sổ hộ khẩu vẫn đang trong quá trình hoàn thiện kết nối dữ liệu giữa các bộ, ngành, nhưng đây chính là mục tiêu cốt lõi của Chính phủ. Thẻ CCCD gắn chip không chỉ chứa thông tin cá nhân mà còn tích hợp dữ liệu về bảo hiểm y tế, bằng lái xe và đặc biệt là thông tin cư trú.

Khi các cơ sở dữ liệu chuyên ngành được liên thông hoàn toàn, người dân đi làm thủ tục hành chính sẽ không cần phải mang theo bất kỳ loại giấy tờ xác nhận cư trú nào khác ngoài thẻ CCCD. Điều này giúp giảm thiểu tối đa thời gian, chi phí và các thủ tục rườm rà, loại bỏ tình trạng "giấy phép con" hay yêu cầu xác nhận nhiều lần.

Lời khuyên thiết thực cho người dân trong năm 2022

Để quá trình chuyển đổi diễn ra thuận lợi và không gặp khó khăn khi thực hiện các giao dịch vào cuối năm, người dân nên lưu ý một số điểm sau:

1. Kiểm tra và cập nhật thông tin: Hãy đảm bảo thông tin của bạn và gia đình trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư là chính xác. Nếu có sai sót, cần liên hệ ngay với Công an xã/phường nơi cư trú để điều chỉnh.
2. Làm CCCD gắn chip sớm: Nếu chưa có thẻ CCCD gắn chip, người dân nên chủ động đi làm sớm để tận dụng các tiện ích tích hợp.
3. Bảo quản Sổ hộ khẩu giấy: Dù chỉ còn giá trị đến hết năm 2022, nhưng bạn vẫn nên bảo quản sổ cẩn thận để sử dụng trong các trường hợp hệ thống dữ liệu tại một số địa phương chưa kịp cập nhật hoặc đồng bộ.

Việc bãi bỏ Sổ hộ khẩu giấy là một xu thế tất yếu trong kỷ nguyên số. Dù có thể gây ra một vài bỡ ngỡ ban đầu, nhưng về lâu dài, đây là bước đi quan trọng để xây dựng Chính phủ điện tử, phục vụ người dân tốt hơn và minh bạch hơn.