Thị trường chứng khoán Việt Nam đang đứng trước những bước ngoặt lớn về minh bạch hóa và thắt chặt kỷ cương. Mới đây, Bộ Tài chính đã đưa ra dự thảo sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 117/2020/TT-BTC. Điểm nhấn đáng chú ý nhất chính là việc thay đổi phương pháp xác định khoản thu trái luật, đặc biệt là trong các vụ việc thao túng giá chứng khoán phức tạp.

Thay đổi mang tính bước ngoặt trong cách tính khoản thu trái luật

Theo quy định hiện hành tại điểm d khoản 3 Điều 3 của Thông tư này, giá của khối lượng chứng khoán chênh lệch thường được lấy theo giá tham chiếu tại ngày giao dịch không hưởng quyền. Tuy nhiên, thực tế cho thấy cách tính này đôi khi chưa phản ánh sát thực tế lợi ích mà các đối tượng thao túng thu được.

Dự thảo mới đã đề xuất một công thức tính toán chi tiết và khoa học hơn, dựa trên giá mua bình quân và các yếu tố điều chỉnh như quyền mua ưu đãi, cổ tức bằng tiền và việc tăng vốn từ nguồn vốn chủ sở hữu. Cụ thể, công thức được đề xuất như sau:

P’ = (P + Pa * a - C) / (1 + a + b)

Trong đó:
- P’: Giá của khối lượng chứng khoán chênh lệch.
- P: Giá mua bình quân cổ phiếu trước ngày giao dịch không hưởng quyền.
- Pa: Giá cổ phiếu phát hành thêm cho quyền mua ưu đãi.
- a: Tỷ lệ cổ phiếu phát hành thêm.
- b: Tỷ lệ chia cổ phiếu tăng vốn từ nguồn vốn chủ sở hữu.
- C: Cổ tức bằng tiền.

Việc áp dụng công thức này giúp cơ quan quản lý xác định chính xác hơn số tiền mà các đối tượng vi phạm đã "đút túi" bất chính, từ đó đưa ra mức xử phạt tương xứng, đảm bảo tính công bằng cho các nhà đầu tư chân chính.

Minh bạch hóa việc xác định số lợi bất hợp pháp từ che giấu thông tin

Không chỉ dừng lại ở hành vi thao túng giá, dự thảo còn siết chặt các quy định liên quan đến việc che giấu thông tin sở hữu chứng khoán. Đây vốn là kẽ hở thường bị lợi dụng để trốn tránh nghĩa vụ công bố thông tin hoặc chào mua công khai.

Theo đề xuất, đối với các tổ chức che giấu quyền sở hữu thực sự, số lợi bất hợp pháp sẽ được xác định là toàn bộ số tiền, chứng khoán và lợi ích khác phát sinh từ số chứng khoán đó. Đối với các cá nhân, tổ chức tiếp tay, hỗ trợ hành vi này, số lợi bất hợp pháp sẽ dựa trên các hợp đồng hoặc thỏa thuận giữa các bên.

Những quy định mới này tại Điều 3 dự thảo sửa đổi cho thấy quyết tâm của Bộ Tài chính trong việc làm sạch thị trường, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mọi thành viên tham gia giao dịch.

Hiện tại, dự thảo vẫn đang trong quá trình lấy ý kiến đóng góp. Các chuyên gia kỳ vọng rằng khi chính thức đi vào đời sống, những quy định này sẽ là "thanh bảo kiếm" sắc bén để loại bỏ những mảng tối trên thị trường chứng khoán Việt Nam.