Việc sử dụng tín hiệu ưu tiên (còi, đèn, cờ) vốn là đặc quyền dành riêng cho các phương tiện thực thi nhiệm vụ khẩn cấp. Tuy nhiên, thực tế thời gian qua đã xuất hiện không ít trường hợp lạm dụng hoặc lắp đặt trái phép các thiết bị này, gây mất an toàn giao thông và bức xúc trong dư luận. Để chấn chỉnh tình trạng này, Bộ Công an đã đưa ra những đề xuất mới đầy quyết liệt trong dự thảo quy định về xe ưu tiên.

1. 5 hành vi bị nghiêm cấm đối với xe ưu tiên

Theo nội dung dự thảo, nhằm đảm bảo tính nghiêm minh và trật tự an toàn giao thông, Bộ Công an đề xuất 05 nhóm hành vi bị cấm tuyệt đối liên quan đến xe được quyền ưu tiên:

• Lắp đặt sai quy chuẩn: Việc lắp đặt tín hiệu còi, cờ, đèn ưu tiên không đúng chủng loại, sai vị trí hoặc không đầy đủ theo quy định kỹ thuật.
• Sử dụng tín hiệu khi không làm nhiệm vụ: Đây là hành vi phổ biến nhất bị lên án. Xe ưu tiên chỉ được bật tín hiệu khi đang thực hiện nhiệm vụ khẩn cấp; việc lợi dụng tín hiệu để vượt đèn đỏ, đi ngược chiều khi đi việc riêng là vi phạm pháp luật.
• Lạm dụng tình trạng khẩn cấp: Sử dụng tín hiệu ưu tiên trong khi chưa có lệnh ban bố tình trạng khẩn cấp hoặc chưa áp dụng các biện pháp đặc biệt.
• Gây mất an toàn giao thông: Lái xe ưu tiên không được phép vì quyền ưu tiên mà gây nguy hiểm cho người khác hoặc không tuân thủ hiệu lệnh của người điều khiển giao thông (như Cảnh sát giao thông).
• Lắp đặt trái phép: Các cá nhân, tổ chức không thuộc đối tượng ưu tiên nhưng tự ý lắp đặt thiết bị phát tín hiệu gây hiểu nhầm.

2. Danh mục 07 loại xe được lắp tín hiệu ưu tiên

So với Nghị định 109/2009/NĐ-CP, dự thảo mới đã chi tiết hóa các đối tượng được phép sử dụng thiết bị ưu tiên bao gồm:

1. Xe chữa cháy đi làm nhiệm vụ.
2. Xe quân sự làm nhiệm vụ khẩn cấp (tác chiến, cứu hộ, dẫn giải...).
3. Xe Công an làm nhiệm vụ khẩn cấp (bắt khám xét, chống bạo loạn, tuần tra kiểm soát...).
4. Xe Cảnh sát giao thông dẫn đường.
5. Xe cứu thương đang thực hiện nhiệm vụ cấp cứu bệnh nhân.
6. Xe hộ đê, xe làm nhiệm vụ ứng phó sự cố thiên tai, dịch bệnh.
7. Xe làm nhiệm vụ trong tình trạng khẩn cấp theo quy định của pháp luật.

Việc liệt kê chi tiết này giúp các cơ quan chức năng dễ dàng kiểm soát và xử lý các trường hợp vi phạm dựa trên Luật giao thông đường bộ 2008 và các văn bản hướng dẫn mới nhất.

3. Quy định mới về màu sắc và tín hiệu đèn ưu tiên

Một điểm đáng chú ý trong dự thảo là việc chuẩn hóa màu sắc đèn tín hiệu để người dân dễ dàng nhận diện:

"Xe chữa cháy và xe quân sự sẽ sử dụng đèn quay hoặc đèn chớp màu đỏ gắn trên nóc xe. Trong khi đó, xe Công an và xe Cảnh sát giao thông dẫn đường sẽ sử dụng kết hợp cả hai màu xanh và đỏ."

Quy định này nhằm khắc phục tình trạng loạn màu sắc đèn ưu tiên hiện nay, đồng thời nâng cao hiệu quả nhận diện từ xa cho người tham gia giao thông. Các quy định này cũng được xây dựng phù hợp với tinh thần của Luật trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 sẽ có hiệu lực trong thời gian tới.

Việc siết chặt quản lý xe ưu tiên không chỉ đảm bảo sự công bằng khi tham gia giao thông mà còn góp phần xây dựng văn hóa giao thông văn minh, an toàn. Người dân cần nắm rõ các quy định này để phối hợp nhường đường đúng lúc và giám sát các hành vi vi phạm.