Trong nỗ lực tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước và bảo vệ môi trường bền vững, Chính phủ đã ban hành Nghị định 55/2021/NĐ-CP ngày 24/05/2021. Đây là bước đi quan trọng nhằm sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 155/2016/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường.

Điểm đáng chú ý nhất của quy định mới này chính là việc bổ sung hàng loạt các biện pháp khắc phục hậu quả mang tính răn đe cao, buộc các tổ chức, cá nhân vi phạm không chỉ dừng lại ở việc nộp phạt hành chính mà còn phải thực hiện các trách nhiệm thực tế để khôi phục và bảo vệ môi trường.

Chi tiết 6 biện pháp khắc phục hậu quả mới bổ sung

Theo quy định tại khoản 4 Điều 1 Nghị định 55/2021/NĐ-CP, các biện pháp khắc phục hậu quả mới bao gồm:

• Buộc di dời dự án, cơ sở: Đối với các dự án, cơ sở hoạt động tại địa điểm không phù hợp với quy hoạch đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt, cơ quan chức năng sẽ buộc di dời đến địa điểm mới đúng quy định.
• Buộc rà soát, cải tạo công trình xử lý chất thải: Doanh nghiệp phải thực hiện rà soát và cải tạo các công trình xử lý chất thải hiện có để đảm bảo đáp ứng đầy đủ các yêu cầu kỹ thuật về bảo vệ môi trường.
• Buộc lắp đặt hệ thống quan trắc tự động: Đây là biện pháp mạnh mẽ nhằm giám sát liên tục nguồn thải. Doanh nghiệp vi phạm sẽ bị buộc lắp đặt thiết bị, hệ thống quan trắc nước thải hoặc khí thải tự động, liên tục trong thời hạn do người có thẩm quyền ấn định.

• Buộc lập kế hoạch bảo vệ môi trường: Các cơ sở chưa thực hiện đăng ký phải buộc lập kế hoạch bảo vệ môi trường gửi cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền xác nhận.
• Buộc lập báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM): Đối với các dự án cải tạo, nâng cấp hoặc bổ sung công trình bảo vệ môi trường, chủ đầu tư phải lập báo cáo ĐTM trình cơ quan có thẩm quyền phê duyệt theo đúng trình tự pháp luật.
• Buộc tháo dỡ công trình, thiết bị trái phép: Mọi công trình, thiết bị được xây lắp trái quy định nhằm xả chất thải không qua xử lý ra môi trường đều phải bị tháo dỡ triệt để.

Trích dẫn nguyên văn quy định pháp luật

Để hiểu rõ hơn về cách thức áp dụng, chúng ta cần xem xét nội dung bổ sung tại Điều 4 Nghị định 155/2016/NĐ-CP (được bổ sung bởi Nghị định 55/2021/NĐ-CP):

“o) Buộc di dời dự án, cơ sở đến địa điểm phù hợp với quy hoạch được cấp có thẩm quyền phê duyệt;

p) Buộc rà soát, cải tạo công trình xử lý chất thải đáp ứng yêu cầu kỹ thuật về bảo vệ môi trường theo quy định;

q) Buộc phải lắp đặt thiết bị, hệ thống quan trắc nước thải tự động, liên tục hoặc thiết bị, hệ thống quan trắc khí thải tự động, liên tục theo quy định trong thời hạn do người có thẩm quyền xử phạt ấn định trong quyết định xử phạt vi phạm hành chính;

r) Buộc lập kế hoạch bảo vệ môi trường gửi cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền xác nhận theo quy định;

s) Buộc lập báo cáo đánh giá tác động môi trường cho dự án cải tạo, nâng cấp, bổ sung các công trình bảo vệ môi trường trình cơ quan có thẩm quyền phê duyệt theo quy định;

t) Buộc tháo dỡ công trình, thiết bị được xây lắp trái quy định về bảo vệ môi trường để xả chất thải không qua xử lý ra môi trường.”

Tác động đối với cộng đồng doanh nghiệp

Việc áp dụng các biện pháp này cho thấy sự kiên quyết của Nhà nước trong việc không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế. Đối với các doanh nghiệp, đây là lời cảnh báo về việc cần phải chủ động rà soát lại toàn bộ quy trình xử lý chất thải và hồ sơ pháp lý về môi trường của mình.

Đặc biệt, biện pháp buộc lắp đặt hệ thống quan trắc tự động (điểm q) sẽ khiến các doanh nghiệp không thể "lách luật" bằng cách xả thải lén lút vào ban đêm hoặc khi không có đoàn kiểm tra, bởi dữ liệu sẽ được truyền trực tiếp về Sở Tài nguyên và Môi trường để giám sát 24/7.

Nghị định này chính thức có hiệu lực kể từ ngày 10/07/2021. Các doanh nghiệp cần nhanh chóng cập nhật và thực hiện đúng các quy định để tránh những rủi ro pháp lý và thiệt hại về kinh tế không đáng có.