Năm 2026 đánh dấu một bước ngoặt mang tính lịch sử trong công tác quản lý nhà nước về hoạt động hóa chất tại Việt Nam. Với việc chính thức áp dụng Luật Hóa chất 2025, Chính phủ đã ban hành đồng loạt một "chùm" văn bản hướng dẫn thi hành nhằm tạo ra hành lang pháp lý chặt chẽ, minh bạch và phù hợp với các tiêu chuẩn quốc tế. Đối với cộng đồng doanh nghiệp, việc cập nhật kịp thời 03 Nghị định và 02 Thông tư mới không chỉ là yêu cầu bắt buộc về pháp lý mà còn là yếu tố then chốt để đảm bảo an toàn vận hành và tránh các chế tài đình chỉ hoạt động nghiêm khắc.

Hệ thống pháp luật về hóa chất năm 2026 hướng tới sự phát triển bền vững và an toàn tuyệt đối (ảnh minh họa)

1. Nghị định 24/2026/NĐ-CP: Thống nhất và chuẩn hóa hệ thống danh mục hóa chất

Sự ra đời của Nghị định 24/2026/NĐ-CP đã giải quyết triệt để tình trạng quy định danh mục hóa chất rải rác, chồng chéo trong nhiều văn bản trước đây. Đây được coi là "kim chỉ nam" để doanh nghiệp xác định chính xác đối tượng quản lý.

Cụ thể, tại Điều 3 Nghị định 24/2026/NĐ-CP, các danh mục hóa chất đã được phân tách rõ ràng dựa trên mục tiêu quản lý rủi ro. Doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý đến danh mục hóa chất cần kiểm soát đặc biệt về an ninh và danh mục hóa chất hạn chế sản xuất, kinh doanh. Việc tra cứu đúng danh mục sẽ giúp doanh nghiệp thực hiện đúng các nghĩa vụ về khai báo, cấp phép và xây dựng phương án bảo vệ phù hợp.

2. Nghị định 25/2026/NĐ-CP: Nâng cao tiêu chuẩn an toàn và an ninh hóa chất

Nhằm khắc phục những lỗ hổng trong công tác phòng ngừa sự cố hóa chất, Nghị định 25/2026/NĐ-CP đã đưa ra những quy định khắt khe hơn về Kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố hóa chất. Doanh nghiệp không chỉ dừng lại ở việc lập hồ sơ trên giấy mà phải thực hiện diễn tập thực tế định kỳ.

Một điểm mới quan trọng về thẩm quyền quản lý được quy định tại khoản 6 Điều 34 Nghị định 25/2026/NĐ-CP. Theo đó, cơ chế phối hợp giữa Bộ Công Thương và Bộ Công An đã được làm rõ: Bộ Công An sẽ chủ trì quản lý các khía cạnh về an ninh trật tự đối với hóa chất nguy hiểm, trong khi Bộ Công Thương tập trung vào an toàn kỹ thuật dân sự. Sự phân định này giúp doanh nghiệp giảm bớt sự lúng túng khi thực hiện các thủ tục hành chính liên ngành.

Công tác số hóa và quản lý kho bãi hóa chất theo tiêu chuẩn mới năm 2026 (ảnh minh họa)

3. Nghị định 26/2026/NĐ-CP: Quản lý hóa chất nguy hiểm theo Hệ thống GHS

Thay thế hoàn toàn Nghị định 113/2017/NĐ-CP, Nghị định 26/2026/NĐ-CP là bước tiến lớn trong việc hài hòa hóa quy định Việt Nam với quốc tế. Việc phân loại hóa chất dựa trên Hệ thống hài hòa toàn cầu (GHS) giúp doanh nghiệp xuất nhập khẩu thuận lợi hơn trong giao thương.

Đáng chú ý, tại Điều 21 Nghị định 26/2026/NĐ-CP, các trường hợp miễn trừ giấy phép đã được quy định chi tiết theo ngưỡng nồng độ. Điều này giúp giảm tải gánh nặng thủ tục cho các doanh nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng có chứa hàm lượng hóa chất thấp, đồng thời tập trung nguồn lực quản lý vào các nhóm hóa chất có nguy cơ cao.

4. Thông tư 01 & 02/2026/TT-BCT: Đẩy mạnh số hóa và chuẩn hóa biểu mẫu

Để hiện thực hóa các quy định tại Nghị định, Bộ Công Thương đã ban hành Thông tư 01/2026/TT-BCT và Thông tư 02/2026/TT-BCT. Điểm cốt lõi của hai thông tư này là việc bắt buộc cập nhật thông tin lên Cơ sở dữ liệu hóa chất quốc gia.

Việc số hóa toàn bộ quy trình từ khai báo nhập khẩu đến báo cáo tình hình sử dụng hàng năm giúp cơ quan chức năng giám sát theo thời gian thực, đồng thời giúp doanh nghiệp dễ dàng quản lý vòng đời hóa chất trong nội bộ. Doanh nghiệp cần rà soát lại hạ tầng công nghệ thông tin để đảm bảo việc kết nối dữ liệu không bị gián đoạn.

Tóm lại, bối cảnh pháp lý về hóa chất năm 2026 đòi hỏi sự chủ động và chuyên nghiệp cao từ phía doanh nghiệp. Việc tuân thủ nghiêm túc không chỉ giúp tránh được các rủi ro pháp lý mà còn là cam kết của doanh nghiệp đối với sức khỏe cộng đồng và bảo vệ môi trường bền vững.