Thị trường đồ uống có cồn tại Việt Nam đang đứng trước những thay đổi lớn về mặt pháp lý khi Bộ Công Thương chính thức ban hành các tiêu chuẩn kỹ thuật mới nhằm kiểm soát chặt chẽ chất lượng và bảo đảm an toàn sức khỏe cho người tiêu dùng. Cụ thể, kèm theo Thông tư 39/2026/TT-BCT ban hành ngày 30/06/2026 là Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đối với sản phẩm đồ uống có cồn, ký hiệu: QCVN 30:2026/BCT. Quy chuẩn mới này hứa hẹn sẽ tạo ra một hành lang pháp lý minh bạch, đồng thời đặt ra nhiều thách thức mới buộc các doanh nghiệp trong ngành phải chủ động thích ứng.

Mốc thời gian quan trọng doanh nghiệp bắt buộc phải lưu ý

Theo quy định tại Thông tư 39/2026/TT-BCT, văn bản này sẽ chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2027. Điều này đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu và xuất khẩu đồ uống có cồn tại Việt Nam có khoảng thời gian chuẩn bị chuyển tiếp để hoàn thiện quy trình sản xuất và hồ sơ pháp lý đáp ứng các tiêu chuẩn mới.

Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 30:2026/BCT áp dụng bắt buộc đối với:

• Các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh đồ uống có cồn tại Việt Nam.
• Các tổ chức, cá nhân nhập khẩu, xuất khẩu đồ uống có cồn.
• Các cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức, cá nhân khác có liên quan đến việc kiểm định, chứng nhận chất lượng sản phẩm đồ uống có cồn.

Quy trình kiểm định chất lượng đồ uống có cồn tại phòng thí nghiệm hiện đại (ảnh minh họa)

Quy định chuyển tiếp và thời hạn "vàng" cho doanh nghiệp

Một trong những điểm đáng chú ý nhất tại Thông tư 39/2026/TT-BCT chính là quy định chuyển tiếp nhằm hỗ trợ doanh nghiệp tránh bị đứt gãy chuỗi cung ứng. Cụ thể:

Đối với các sản phẩm đồ uống có cồn đã thực hiện tự công bố sản phẩm trước thời điểm Thông tư 39/2026/TT-BCT được ban hành, doanh nghiệp được tiếp tục sử dụng bản tự công bố sản phẩm trong thời hạn tối đa là 12 tháng kể từ ngày Thông tư có hiệu lực (tức là đến hết ngày 31/12/2027). Quy định này không áp dụng đối với các trường hợp sản phẩm đã có cảnh báo về an toàn thực phẩm từ cơ quan chức năng.

Đây được xem là khoảng thời gian "vàng" để các cơ sở sản xuất, kinh doanh rà soát lại toàn bộ tiêu chuẩn chất lượng, tiến hành thử nghiệm mẫu và thực hiện lại thủ tục công bố sản phẩm theo đúng quy chuẩn QCVN 30:2026/BCT trước khi thời hạn chuyển tiếp kết thúc.

Yêu cầu bắt buộc về công bố hợp quy và truy xuất nguồn gốc

Để đảm bảo tính minh bạch và an toàn tối đa cho người tiêu dùng, QCVN 30:2026/BCT quy định rõ trước khi lưu thông trên thị trường, tất cả các sản phẩm đồ uống có cồn (bao gồm cả sản phẩm sản xuất trong nước và nhập khẩu) đều phải thực hiện công bố hợp quy phù hợp với các quy định tại Quy chuẩn kỹ thuật này.

Hồ sơ và trình tự công bố hợp quy được thực hiện theo các quy định hiện hành của pháp luật về an toàn thực phẩm, cụ thể là tuân thủ theo hướng dẫn tại Nghị định 15/2018/NĐ-CP và văn bản sửa đổi mới nhất là Nghị định 46/2026/NĐ-CP.

Bên cạnh đó, công tác truy xuất nguồn gốc sản phẩm đồ uống có cồn cũng là yêu cầu bắt buộc. Các tổ chức, cá nhân tham gia vào chuỗi sản xuất, chế biến, bảo quản, vận chuyển, xuất nhập khẩu và kinh doanh phải thiết lập hệ thống ghi chép, lưu trữ thông tin đầy đủ để phục vụ việc truy xuất nguồn gốc nhanh chóng khi có yêu cầu từ cơ quan quản lý hoặc khi phát hiện sự cố mất an toàn thực phẩm, phù hợp với tinh thần của Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia 2019.

Trách nhiệm triển khai và giám sát thực hiện

Bộ Công Thương giao Cục Công nghiệp chủ trì, phối hợp với các cơ quan chức năng có liên quan hướng dẫn triển khai và tổ chức việc thực hiện Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 30:2026/BCT trên phạm vi toàn quốc.

Đồng thời, căn cứ vào yêu cầu quản lý thực tế và sự phát triển của công nghệ, Cục Công nghiệp có trách nhiệm rà soát, tổng hợp, báo cáo và kiến nghị Bộ Công Thương sửa đổi, bổ sung Quy chuẩn kỹ thuật này khi cần thiết để đảm bảo tính thực tiễn và hiệu quả quản lý cao nhất.

Doanh nghiệp cũng cần lưu ý nguyên tắc áp dụng văn bản pháp luật: Trong trường hợp các quy định của pháp luật và các tài liệu viện dẫn trong Quy chuẩn kỹ thuật QCVN 30:2026/BCT được sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế bằng các văn bản mới thì doanh nghiệp phải chủ động áp dụng theo các quy định tại văn bản mới nhất đó.

Lời khuyên thiết thực cho doanh nghiệp đồ uống có cồn

Việc ban hành QCVN 30:2026/BCT là minh chứng cho thấy quyết tâm của cơ quan quản lý trong việc lành mạnh hóa thị trường đồ uống có cồn, đẩy lùi các sản phẩm kém chất lượng, rượu giả, rượu lậu gây nguy hại đến sức khỏe cộng đồng. Để chuẩn bị tốt nhất cho mốc thời gian ngày 01/01/2027, các doanh nghiệp cần:

1. Chủ động nghiên cứu kỹ các chỉ tiêu kỹ thuật, giới hạn cho phép đối với các chất độc hại (như Methanol, Aldehyde, kim loại nặng...) quy định trong QCVN 30:2026/BCT.
2. Kiểm tra, nâng cấp quy trình công nghệ sản xuất, thiết bị lọc độc tố để đảm bảo sản phẩm đầu ra luôn đạt chuẩn.
3. Chuẩn bị sẵn sàng hồ sơ thử nghiệm mẫu tại các phòng kiểm nghiệm được chỉ định để thực hiện thủ tục công bố hợp quy kịp thời.

Sự chủ động tuân thủ pháp luật không chỉ giúp doanh nghiệp tránh được các rủi ro pháp lý, xử phạt hành chính mà còn là lời khẳng định mạnh mẽ về uy tín thương hiệu và trách nhiệm đối với sức khỏe của người tiêu dùng Việt Nam.