Trong bối cảnh các vụ hỏa hoạn tại các đô thị lớn đang có diễn biến phức tạp, việc hoàn thiện khung pháp lý về an toàn cháy nổ trở thành ưu tiên hàng đầu. Từ ngày 01/04/2026, Nghị định 69/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, sửa đổi và bổ sung nhiều quy định quan trọng của Nghị định 106/2025/NĐ-CP. Những thay đổi này không chỉ nhằm răn đe mà còn hướng tới việc minh bạch hóa trách nhiệm của các bên liên quan.

1. Vi phạm hành chính nhiều lần: Chấm dứt tình trạng "phạt chồng phạt"

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất tại khoản 1 Điều 2 Nghị định 69/2026/NĐ-CP là việc bổ sung quy định về xử lý vi phạm nhiều lần. Trước đây, việc xác định xử phạt từng hành vi hay áp dụng tình tiết tăng nặng thường gây ra nhiều tranh cãi trong quá trình thực thi.

"Tổ chức, cá nhân vi phạm hành chính nhiều lần đối với một hành vi vi phạm trong một cơ sở thuộc diện quản lý về phòng cháy, chữa cháy thì không bị xử phạt từng hành vi vi phạm hành chính mà xử phạt một hành vi vi phạm hành chính áp dụng tình tiết tăng nặng."

Quy định này giúp đơn giản hóa thủ tục hành chính nhưng vẫn đảm bảo tính răn đe cao. Thay vì nhận nhiều biên bản cho cùng một lỗi tại các vị trí khác nhau trong cùng một tòa nhà, chủ đầu tư sẽ bị áp dụng mức phạt cao nhất kèm theo tình tiết tăng nặng, buộc họ phải rà soát tổng thể hệ thống thay vì đối phó cục bộ.

2. Làm rõ trách nhiệm của người thuê, mượn và sử dụng chung cơ sở

Thực tế cho thấy, khi xảy ra vi phạm tại các mặt bằng cho thuê, việc xác định ai là người chịu trách nhiệm nộp phạt thường bị đùn đẩy giữa chủ nhà và người thuê. Khoản 2 Điều 2 Nghị định 69/2026/NĐ-CP đã giải quyết triệt để vấn đề này bằng cách bổ sung khoản 7 vào Điều 3 Nghị định 106/2025/NĐ-CP.

Theo đó, các tổ chức, cá nhân thuê, mượn hoặc ở nhờ sẽ bị xử phạt trực tiếp đối với các hành vi vi phạm tương ứng với quyền hạn và trách nhiệm sử dụng thực tế của mình. Điều này buộc người thuê phải có ý thức hơn trong việc duy trì các điều kiện an toàn PCCC tại khu vực mình quản lý, thay vì phó mặc hoàn toàn cho chủ sở hữu.

3. Chuyển đổi số trong xử phạt: Xử lý vi phạm trên môi trường điện tử

Phù hợp với xu thế Chính phủ số, khoản 3 Điều 2 Nghị định 69/2026/NĐ-CP cho phép việc xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC được thực hiện trên môi trường điện tử. Quy trình này tuân thủ các quy định tại Nghị định 190/2025/NĐ-CP.

Việc áp dụng công nghệ giúp rút ngắn thời gian xử lý, tăng cường tính minh bạch và giảm thiểu các tiêu cực có thể phát sinh trong quá trình làm việc trực tiếp. Người vi phạm có thể nhận thông báo, giải trình và nộp phạt trực tuyến một cách nhanh chóng.

4. Bổ sung danh mục hành vi bị xử phạt mới

Chính sách mới cũng lấp đầy các khoảng trống pháp lý bằng việc bổ sung các hành vi vi phạm thực tế thường gặp nhưng chưa có chế tài đủ mạnh trước đây:

• Bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc: Phạt từ 10 - 15 triệu đồng nếu mua bảo hiểm không đủ đối tượng theo quy định (Sửa đổi khoản 6 Điều 18 Nghị định 106/2025/NĐ-CP).
• Trữ lượng nước chữa cháy: Phạt từ 03 - 05 triệu đồng đối với hành vi không duy trì đủ trữ lượng nước phục vụ chữa cháy (Sửa đổi khoản 2 Điều 21 Nghị định 106/2025/NĐ-CP).
• Hợp tác thanh tra: Phạt từ 03 - 05 triệu đồng nếu không xuất trình hồ sơ PCCC, cứu nạn cứu hộ khi có yêu cầu thanh tra (Sửa đổi điểm a khoản 1 Điều 10 Nghị định 106/2025/NĐ-CP).

5. Điều chỉnh mức phạt đối với quy định về ngăn cháy

Nhằm tạo sự thống nhất và dễ áp dụng, Điều 12 Nghị định 69/2026/NĐ-CP đã đơn giản hóa các mức phạt liên quan đến bộ phận ngăn cháy tại Điều 25 Nghị định 106/2025/NĐ-CP:

Việc điều chỉnh này giúp các đơn vị chức năng dễ dàng xác định mức phạt, tránh tình trạng áp dụng tùy tiện hoặc gây khó khăn cho doanh nghiệp do quy định quá phức tạp.

Lời khuyên pháp lý: Trước thời điểm tháng 4/2026, các chủ đầu tư, ban quản lý tòa nhà và các hộ kinh doanh cần chủ động rà soát lại toàn bộ hệ thống ngăn cháy, trữ lượng nước và hồ sơ pháp lý. Đặc biệt, việc mua bảo hiểm cháy nổ bắt buộc cần được thực hiện đầy đủ để tránh những khoản phạt không đáng có và đảm bảo quyền lợi khi có sự cố xảy ra.