Trong nỗ lực nâng cao chất lượng và hiệu quả của các hoạt động nghiên cứu, Chính phủ đã ban hành những quy định mới đầy khắt khe đối với việc thành lập các tổ chức khoa học và công nghệ. Điểm đáng chú ý nhất trong bối cảnh đầu năm 2014 chính là yêu cầu về đội ngũ nhân sự nòng cốt phải đảm bảo cả về số lượng lẫn chất lượng chuyên môn.

Khung pháp lý mới cho hoạt động Khoa học và Công nghệ

Kể từ khi Luật khoa học và công nghệ 2013 chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2014, các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực này đã bắt đầu phải làm quen với những tiêu chuẩn mới. Để cụ thể hóa các quy định này, ngày 27/01/2014, Chính phủ đã ban hành Nghị định 08/2014/NĐ-CP hướng dẫn chi tiết thi hành một số điều của Luật.

Theo quy định tại Điều 11 Luật khoa học và công nghệ 2013, một tổ chức chỉ được phép đăng ký hoạt động khi có đầy đủ điều lệ, mục tiêu phương hướng rõ ràng và đặc biệt là phải có nguồn nhân lực, cơ sở vật chất đáp ứng yêu cầu thực tế.

Yêu cầu tối thiểu 5 nhân sự trình độ Đại học

Cụ thể hóa các điều kiện này, tại Điều 4 Nghị định 08/2014/NĐ-CP quy định về nhân lực khoa học và công nghệ như sau:

"2. Nhân lực khoa học và công nghệ
a) Mỗi tổ chức khoa học và công nghệ phải có ít nhất 05 (năm) người có trình độ đại học trở lên bao gồm làm việc chính thức và kiêm nhiệm, trong đó có ít nhất 30% có trình độ chuyên môn phù hợp với lĩnh vực chủ yếu xin đăng ký hoạt động và ít nhất 40% làm việc chính thức."

Quy định này nhằm chấm dứt tình trạng các tổ chức khoa học công nghệ được thành lập "trên giấy" hoặc thiếu hụt nhân sự chuyên môn sâu. Việc yêu cầu ít nhất 40% nhân sự làm việc chính thức đảm bảo tính ổn định và cam kết dài hạn của tổ chức đối với các dự án nghiên cứu.

Điều kiện về người đứng đầu và cơ sở vật chất

Bên cạnh số lượng nhân sự, trình độ của người lãnh đạo cũng được đề cao. Người đứng đầu tổ chức khoa học và công nghệ bắt buộc phải có trình độ đại học trở lên, đồng thời phải có kinh nghiệm quản lý và năng lực chuyên môn phù hợp với lĩnh vực hoạt động của tổ chức. Đối với các cơ sở giáo dục đại học, người đứng đầu còn phải đáp ứng thêm các tiêu chuẩn riêng biệt của pháp luật về giáo dục đại học.

Về cơ sở vật chất, tổ chức phải chứng minh được quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hợp pháp đối với trụ sở, nhà xưởng, phòng thí nghiệm và các trang thiết bị máy móc cần thiết. Đây là những công cụ không thể thiếu để hiện thực hóa các ý tưởng nghiên cứu thành các sản phẩm, công nghệ có giá trị thực tiễn.

Lời khuyên cho các đơn vị đang có ý định thành lập

Việc thắt chặt các điều kiện thành lập không nhằm mục đích gây khó khăn cho doanh nghiệp hay các nhà khoa học, mà hướng tới việc xây dựng một hệ sinh thái khoa học công nghệ thực chất và mạnh mẽ hơn. Các cá nhân, tổ chức đang có ý định thành lập mới cần lưu ý:

• Rà soát kỹ đội ngũ nhân sự: Đảm bảo đủ 5 người có bằng đại học, trong đó chú trọng tỷ lệ nhân sự làm việc chính thức.
• Hoàn thiện Điều lệ: Tên gọi và mục tiêu hoạt động phải rõ ràng, không trùng lặp và phù hợp với thuần phong mỹ tục.
• Chuẩn bị hồ sơ pháp lý về trụ sở: Các hợp đồng thuê hoặc giấy chứng nhận quyền sở hữu phải đầy đủ và hợp lệ.

Với những quy định mới này, hy vọng nền khoa học nước nhà sẽ có những bước tiến vững chắc hơn, dựa trên nền tảng nhân lực chất lượng cao và cơ sở hạ tầng đồng bộ.