Việc sắp xếp, sáp nhập các đơn vị hành chính là một chủ trương lớn nhằm tinh gọn bộ máy và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Từ ngày 01/03/2025, khi Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025 chính thức có hiệu lực, trình tự và thủ tục này đã được quy định rõ ràng hơn bao giờ hết.

Căn cứ pháp lý mới nhất về sáp nhập đơn vị hành chính

Theo quy định tại Điều 10 Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025, trình tự thành lập, giải thể, nhập (sáp nhập), chia đơn vị hành chính được thực hiện qua các bước chặt chẽ nhằm đảm bảo sự đồng thuận của xã hội và tính khoa học trong quản lý địa giới.

Điều 10. Trình tự, thủ tục thành lập, giải thể, nhập, chia đơn vị hành chính, điều chỉnh địa giới và đổi tên đơn vị hành chính

1. Chính phủ tổ chức xây dựng đề án thành lập, giải thể, nhập, chia đơn vị hành chính, điều chỉnh địa giới và đổi tên đơn vị hành chính cấp tỉnh trình Quốc hội.

2. Đề án thành lập, giải thể, nhập, chia đơn vị hành chính, điều chỉnh địa giới và đổi tên đơn vị hành chính phải được lấy ý kiến Nhân dân ở những đơn vị hành chính cấp xã chịu ảnh hưởng trực tiếp...

Quy trình 6 bước sáp nhập đơn vị hành chính từ năm 2025

Bước 1: Xây dựng đề án sáp nhập

Đây là giai đoạn khởi đầu quan trọng nhất. Chính phủ có trách nhiệm tổ chức xây dựng đề án đối với các đơn vị hành chính cấp tỉnh để trình Quốc hội xem xét. Đối với cấp huyện và cấp xã, các cơ quan chức năng địa phương sẽ phối hợp thực hiện theo hướng dẫn của Trung ương dựa trên các tiêu chuẩn về diện tích tự nhiên và quy mô dân số.

Bước 2: Chuẩn bị hồ sơ đề án đầy đủ

Một bộ hồ sơ sáp nhập hợp lệ không chỉ đơn thuần là các văn bản hành chính mà phải bao gồm đầy đủ các thành phần theo quy định:

• Tờ trình: Nêu rõ lý do, sự cần thiết và các căn cứ pháp lý của việc sáp nhập.
• Đề án chi tiết: Phương án sắp xếp nhân sự, xử lý tài sản công và điều chỉnh địa giới hành chính.
• Báo cáo tổng hợp ý kiến: Phản ánh trung thực ý kiến của Nhân dân và Hội đồng nhân dân (HĐND) các cấp liên quan.
• Dự thảo Nghị quyết: Văn bản pháp lý cuối cùng để cơ quan có thẩm quyền phê duyệt chủ trương.

Bước 3: Lấy ý kiến Nhân dân - Yếu tố then chốt

Pháp luật đặc biệt nhấn mạnh quyền làm chủ của người dân trong việc thay đổi địa giới hành chính. Đề án sáp nhập bắt buộc phải được lấy ý kiến Nhân dân tại những đơn vị hành chính cấp xã chịu ảnh hưởng trực tiếp. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm tổ chức việc này bằng các hình thức phù hợp, đảm bảo mọi người dân đều được tiếp cận thông tin.

Bước 4: Hoàn thiện và trình Hội đồng nhân dân

Sau khi có kết quả lấy ý kiến Nhân dân, cơ quan xây dựng đề án có trách nhiệm tiếp thu, giải trình và hoàn thiện đề án. Sau đó, đề án được gửi đến HĐND cấp tỉnh, cấp huyện, cấp xã ở các đơn vị hành chính có liên quan để xem xét, cho ý kiến chính thức trước khi trình cấp có thẩm quyền quyết định.

Bước 5: Thẩm định và thẩm tra chuyên sâu

Trước khi trình Chính phủ hoặc Quốc hội, đề án phải trải qua quá trình thẩm định khắt khe từ các cơ quan chuyên môn (như Bộ Nội vụ). Việc này nhằm đánh giá toàn diện tác động kinh tế - xã hội, an ninh quốc phòng và tính khả thi lâu dài của phương án sáp nhập.

Bước 6: Thông qua và ban hành Nghị quyết

Cuối cùng, việc xem xét và thông qua đề án sẽ được thực hiện theo quy định của Ủy ban Thường vụ Quốc hội hoặc Quốc hội. Khi Nghị quyết được ban hành, các đơn vị hành chính mới sẽ chính thức được hình thành và đi vào hoạt động theo lộ trình đã đề ra.

Lời khuyên cho người dân và cán bộ địa phương

Việc nắm vững quy định tại Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025 giúp người dân chủ động thực hiện quyền giám sát của mình. Đồng thời, cán bộ địa phương cần bám sát quy trình để đảm bảo tính pháp lý, tránh các khiếu nại, thắc mắc trong quá trình thực hiện cải cách bộ máy hành chính.