Bước sang năm 2022, công tác quản lý cư trú tại Việt Nam có những chuyển biến mạnh mẽ với việc áp dụng hoàn toàn các quy định mới của Luật Cư trú 2020. Đi kèm với đó, chế tài xử phạt đối với các hành vi vi phạm về đăng ký cư trú cũng được siết chặt hơn thông qua Nghị định 144/2021/NĐ-CP.

1. Tăng mạnh mức phạt đối với hành vi không đăng ký tạm trú

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất tại Điều 9 Nghị định 144/2021/NĐ-CP là việc tăng mức phạt tiền đối với các hành vi vi phạm quy định về đăng ký và quản lý cư trú. Cụ thể, mức phạt từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng sẽ được áp dụng đối với các hành vi sau:

• Không thực hiện đúng quy định về đăng ký thường trú, đăng ký tạm trú, xóa đăng ký thường trú, xóa đăng ký tạm trú, tách hộ hoặc điều chỉnh thông tin về cư trú trong Cơ sở dữ liệu về cư trú;
• Không thực hiện đúng quy định về thông báo lưu trú, khai báo tạm vắng;
• Không xuất trình sổ hộ khẩu, sổ tạm trú, xác nhận thông tin về cư trú, giấy tờ khác liên quan đến cư trú theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.

So với quy định cũ tại Nghị định 167/2013/NĐ-CP (chỉ phạt từ 100.000 đồng đến 300.000 đồng), mức phạt mới này đã tăng gấp 3-5 lần. Điều này cho thấy sự quyết liệt của cơ quan quản lý trong việc đưa hoạt động cư trú vào nề nếp, đặc biệt là khi Sổ hộ khẩu giấy đang dần được thay thế bằng dữ liệu điện tử.

2. Các hành vi vi phạm khác bị phạt đến 2 triệu đồng

Bên cạnh hành vi không đăng ký tạm trú, khoản 2 Điều 9 Nghị định 144/2021/NĐ-CP cũng quy định mức phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng đối với các hành vi nghiêm trọng hơn như:

• Tẩy xóa, sửa chữa hoặc có hành vi khác làm sai lệch nội dung các giấy tờ liên quan đến cư trú;
• Mua, bán, thuê, cho thuê, mượn, cho mượn sổ hộ khẩu, sổ tạm trú để thực hiện hành vi trái pháp luật;
• Đã cư trú tại chỗ ở hợp pháp mới, đủ điều kiện đăng ký cư trú nhưng không làm thủ tục thay đổi nơi đăng ký cư trú theo quy định;
• Kinh doanh lưu trú không thực hiện việc thông báo lưu trú theo quy định;
• Hủy hoại sổ hộ khẩu, sổ tạm trú, giấy tờ, tài liệu về cư trú.

Trích dẫn Điều 9 Nghị định 144/2021/NĐ-CP:
"1. Phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng đối với một trong những hành vi sau đây:
a) Không thực hiện đúng quy định về đăng ký thường trú, đăng ký tạm trú, xóa đăng ký thường trú, xóa đăng ký tạm trú, tách hộ hoặc điều chỉnh thông tin về cư trú trong Cơ sở dữ liệu về cư trú..."
"2. Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng đối với một trong những hành vi sau đây:
a) Tẩy xóa, sửa chữa hoặc có hành vi khác làm sai lệch nội dung sổ hộ khẩu, sổ tạm trú, xác nhận thông tin về cư trú, giấy tờ khác liên quan đến cư trú..."

3. Lời khuyên pháp lý cho người dân

Với việc Nghị định 144/2021/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 01/01/2022, người dân cần lưu ý:

1. Chủ động đăng ký: Ngay khi chuyển đến chỗ ở mới, hãy liên hệ Công an xã/phường để làm thủ tục đăng ký tạm trú trong thời hạn 30 ngày.
2. Thông báo lưu trú: Nếu có khách đến chơi và ở lại qua đêm, chủ nhà hoặc người quản lý cơ sở lưu trú phải thực hiện thông báo lưu trú qua cổng dịch vụ công hoặc trực tiếp.
3. Cập nhật thông tin: Khi có thay đổi về thông tin cư trú, cần thực hiện điều chỉnh ngay trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư để đảm bảo quyền lợi cá nhân.

Việc tuân thủ quy định về cư trú không chỉ giúp bạn tránh được những khoản phạt không đáng có mà còn là cơ sở để thực hiện các giao dịch hành chính, dân sự quan trọng khác.