Vào ngày 01/4/2005, Bộ Xây dựng đã chính thức ban hành Thông tư 04/2005/TT-BXD. Đây được xem là một văn bản pháp lý quan trọng, cụ thể hóa các quy định của Luật Xây dựng 2003 và Nghị định 16/2005/NĐ-CP, nhằm thiết lập một hệ thống quản lý chi phí minh bạch, sát thực tế cho các dự án đầu tư xây dựng trong bối cảnh nền kinh tế đang trên đà hội nhập.

Nguyên tắc cốt lõi: Đúng, Đủ và Sát thực tế thị trường

Theo tinh thần của Thông tư 04/2005/TT-BXD, việc lập và quản lý chi phí dự án đầu tư xây dựng công trình phải đảm bảo mục tiêu tối thượng là hiệu quả đầu tư. Pháp luật yêu cầu các đơn vị liên quan phải thực hiện việc tính toán chi phí một cách đơn giản, rõ ràng nhưng phải đảm bảo tính "đúng, đủ và hợp lý".

Đặc biệt, các yếu tố chi phí phải phù hợp với yêu cầu thực tế của thị trường tại thời điểm lập dự án. Điều này giúp tránh tình trạng dự toán "ảo", gây khó khăn cho quá trình triển khai và giải ngân vốn đầu tư công cũng như tư nhân.

Quản lý ngoại tệ và quy đổi vốn đầu tư

Trong bối cảnh nhiều dự án lớn năm 2005 có sự tham gia của nhà thầu nước ngoài hoặc sử dụng thiết bị nhập khẩu, Thông tư quy định rõ: Đối với các dự án có sử dụng ngoại tệ, phần kinh phí này phải được ghi theo đúng nguyên tệ trong tổng mức đầu tư, tổng dự toán và quyết toán. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để thực hiện việc quy đổi vốn đầu tư sang nội tệ theo tỷ giá tại thời điểm xác định, đảm bảo quyền lợi cho các bên và tính chính xác của số liệu tài chính.

Chi tiết về chi phí đền bù, giải phóng mặt bằng và tái định cư

Một trong những điểm đáng chú ý là cách xác định chi phí đền bù giải phóng mặt bằng. Theo quy định, chi phí này được tính toán dựa trên khối lượng thực tế phải đền bù của dự án kết hợp với các quy định hiện hành của Nhà nước về giá đền bù tại địa phương nơi xây dựng. Ngoài ra, các khoản chi phí như thuê đất trong thời gian thi công, chi phí đầu tư hạ tầng kỹ thuật phục vụ tái định cư cũng phải được bóc tách rõ ràng trong tổng mức đầu tư.

Định mức chi phí quản lý và các khoản chi phí khác

Về chi phí quản lý dự án và các chi phí tư vấn, Thông tư cho phép tính toán theo các quy định hiện hành hoặc ước tính theo tỷ lệ phần trăm. Cụ thể, chi phí quản lý dự án có thể được ước tính bằng khoảng 10% đến 15% của tổng chi phí xây dựng và thiết bị, tùy thuộc vào quy mô và tính chất đặc thù của từng loại công trình.

Khoán chi phí nhà tạm tại hiện trường

Nhằm tạo điều kiện cho công tác thi công, đặc biệt là tại các khu vực khó khăn, Thông tư 04/2005/TT-BXD quy định việc khoán chi phí xây dựng nhà tạm để ở và điều hành thi công:

• Mức 2%: Áp dụng cho các công trình mới khởi công ở vùng sâu, vùng xa, hải đảo hoặc các công trình đi theo tuyến ngoài đô thị (như đường dây tải điện, đường giao thông, hệ thống kênh mương, đê đập).
• Mức 1%: Áp dụng cho các loại công trình còn lại.

Cơ chế điều chỉnh dự án và thẩm quyền của Chủ đầu tư

Thông tư cũng mở ra cơ chế tự chủ cho Chủ đầu tư. Trong trường hợp điều chỉnh dự án mà không làm thay đổi quy mô, mục tiêu đầu tư và không vượt tổng mức đầu tư đã được phê duyệt, Chủ đầu tư được phép tự quyết định điều chỉnh. Tuy nhiên, nếu việc điều chỉnh làm thay đổi thiết kế cơ sở hoặc làm tăng tổng mức đầu tư, Chủ đầu tư bắt buộc phải trình Người quyết định đầu tư xem xét và thực hiện thẩm định lại các nội dung thay đổi.

Văn bản này có hiệu lực thi hành sau 15 ngày kể từ ngày đăng Công báo, áp dụng thống nhất trên phạm vi cả nước, thay thế cho các quy định cũ không còn phù hợp tại thời điểm năm 2005.