Trong bối cảnh dư luận đang xôn xao trước những quy định có phần khắt khe và chưa phù hợp tại dự thảo Tiêu chuẩn quốc gia về Quy phạm thực hành sản xuất nước mắm, Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam đã có những chỉ đạo kịp thời nhằm tháo gỡ nút thắt, bảo vệ giá trị cốt lõi của nước mắm truyền thống Việt Nam.

Chỉ đạo quyết liệt: Lợi ích người tiêu dùng và sự tồn vong của làng nghề

Cụ thể, tại văn bản truyền đạt ý kiến chỉ đạo, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phải chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan nghiên cứu kỹ lưỡng các ý kiến đóng góp từ các tổ chức, hiệp hội và chuyên gia về tiêu chuẩn nước mắm. Mục tiêu cao nhất là phải đảm bảo sức khỏe, quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng, đồng thời tạo môi trường thuận lợi cho sản xuất, kinh doanh.

Đặc biệt, Phó Thủ tướng nhấn mạnh việc ban hành các tiêu chuẩn kỹ thuật không được gây ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động sản xuất, kinh doanh nước mắm truyền thống – một di sản văn hóa ẩm thực quý báu của dân tộc. Việc tổ chức đối thoại công khai, minh bạch để tạo sự đồng thuận giữa cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp, làng nghề là yêu cầu cấp thiết lúc này.

Dự thảo TCVN 12607:2019 và những lo ngại về nguy cơ 'bức tử' nước mắm truyền thống

Trước đó, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã công bố dự thảo TCVN 12607:2019 về Quy phạm thực hành sản xuất nước mắm. Tuy nhiên, ngay khi vừa ra mắt, dự thảo này đã vấp phải làn sóng phản đối mạnh mẽ từ các hiệp hội nước mắm truyền thống tại Phú Quốc, Phan Thiết, Nha Trang...

Các chuyên gia cho rằng, việc áp dụng các tiêu chuẩn kiểm soát thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật hay các chỉ số hóa lý vốn dành cho sản xuất công nghiệp vào quy trình ủ chượp tự nhiên là không thực tế. Nếu những quy định này được thông qua, hàng loạt cơ sở sản xuất nước mắm truyền thống lâu đời sẽ đứng trước nguy cơ vi phạm quy chuẩn và bị loại khỏi thị trường.

Cần một hệ thống tiêu chuẩn phân biệt rõ ràng

Nhiều ý kiến cho rằng, thay vì gộp chung, cơ quan quản lý cần có sự phân biệt rõ ràng giữa nước mắm truyền thống (làm từ cá và muối) và nước mắm công nghiệp (có sử dụng phụ gia, hương liệu). Hiện nay, việc áp dụng Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 5107:2018 về Nước mắm vẫn là căn cứ pháp lý quan trọng nhất để đánh giá chất lượng sản phẩm trên thị trường.

Theo TCVN 5107:2018, nước mắm được phân hạng dựa trên hàm lượng nitơ tổng số (độ đạm), bao gồm: Loại đặc biệt (độ đạm > 30), loại thượng hạng (độ đạm > 25), hạng 1 (độ đạm > 15) và hạng 2 (độ đạm > 10).

Việc tạm dừng thẩm định dự thảo TCVN 12607:2019 vào ngày 12/03/2019 vừa qua được xem là một bước đi thận trọng và cần thiết của Bộ Khoa học và Công nghệ để lắng nghe đa chiều, tránh gây ra những cú sốc không đáng có cho ngành hàng nông sản chiến lược này.

Trong thời gian tới, cộng đồng sản xuất nước mắm truyền thống kỳ vọng sẽ có một bộ tiêu chuẩn riêng biệt, tôn trọng quy trình sản xuất tự nhiên nhưng vẫn đảm bảo các yêu cầu về an toàn vệ sinh thực phẩm hiện đại, giúp nâng tầm vị thế nước mắm Việt trên bản đồ ẩm thực thế giới.