Ngày 11/02/2014, Bộ Tài chính đã chính thức ban hành Thông tư 18/2014/TT-BTC quy định về mức thu, chế độ thu, nộp, quản lý và sử dụng phí thực hiện ủy thác tư pháp về dân sự. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật Tương trợ tư pháp 2007, tạo cơ sở tài chính cho các hoạt động tố tụng có yếu tố nước ngoài.

Quy định mới về phí ủy thác tư pháp dân sự từ tháng 4/2014

Theo quy định tại Điều 1 Thông tư 18/2014/TT-BTC, đối tượng áp dụng bao gồm các tổ chức, cá nhân Việt Nam có yêu cầu giải quyết vụ việc dân sự làm phát sinh việc thực hiện ủy thác tư pháp ra nước ngoài. Đồng thời, các tổ chức, cá nhân nước ngoài có yêu cầu thực hiện ủy thác tư pháp tại Việt Nam cũng thuộc phạm vi điều chỉnh của văn bản này.

Việc ban hành mức phí cụ thể giúp minh bạch hóa chi phí tố tụng, hỗ trợ người dân và doanh nghiệp chủ động hơn trong việc thực hiện các thủ tục pháp lý liên quan đến tranh chấp dân sự, hôn nhân gia đình hoặc kinh doanh thương mại có yếu tố nước ngoài.

Mức thu phí cụ thể cho từng loại hồ sơ

Mức thu phí được quy định rõ ràng tại Điều 3 Thông tư 18/2014/TT-BTC như sau:

• Phí thực hiện ủy thác tư pháp của Việt Nam ra nước ngoài: 150.000 đồng/hồ sơ.
• Phí thực hiện ủy thác tư pháp của nước ngoài tại Việt Nam: 1.000.000 đồng/hồ sơ.

Cần lưu ý rằng, mức phí này không bao gồm các khoản chi phí thực tế phát sinh khác như: chi phí giám định, phí công chứng, lệ phí bưu điện hoặc các chi phí khác theo quy định của nước sở tại. Người yêu cầu ủy thác tư pháp có trách nhiệm tự thanh toán các khoản chi phí này theo thực tế phát sinh.

Các trường hợp được miễn phí ủy thác tư pháp

Nhằm đảm bảo quyền tiếp cận công lý cho các đối tượng yếu thế, Điều 4 Thông tư 18/2014/TT-BTC quy định các trường hợp không phải nộp phí bao gồm:

• Trẻ em, hộ nghèo, người cao tuổi, người khuyết tật, người có công với cách mạng.
• Đồng bào dân tộc thiểu số ở các xã có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.
• Các trường hợp được miễn nộp phí theo quy định tại các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Để được miễn phí, người yêu cầu phải có đơn đề nghị kèm theo các giấy tờ chứng minh thuộc đối tượng được miễn theo quy định của pháp luật.

Cơ quan có thẩm quyền thu phí và quy trình nộp phí

Tùy vào loại hồ sơ và quan hệ tương trợ tư pháp giữa Việt Nam với các nước, cơ quan thu phí được phân định như sau:

• Cơ quan thi hành án dân sự cấp tỉnh: Thu phí đối với hồ sơ ủy thác của Việt Nam ra nước ngoài.
• Bộ Ngoại giao: Thu phí đối với hồ sơ của nước ngoài tại Việt Nam trong trường hợp giữa Việt Nam và nước đó chưa có điều ước quốc tế về tương trợ tư pháp dân sự.
• Bộ Tư pháp: Thu phí đối với hồ sơ của nước ngoài tại Việt Nam trong trường hợp đã có điều ước quốc tế liên quan.

Phí được thu bằng Đồng Việt Nam. Trong trường hợp thu tại nước ngoài, phí sẽ được thu bằng Đô la Mỹ (USD) dựa trên tỷ giá giao dịch bình quân trên thị trường ngoại tệ liên ngân hàng do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố tại thời điểm thu phí.

Thông tư này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/04/2014. Các tổ chức, cá nhân cần lưu ý mốc thời gian này để thực hiện đúng nghĩa vụ tài chính khi có yêu cầu ủy thác tư pháp về dân sự.