Việc quản lý rác thải không còn là câu chuyện của riêng ngành môi trường mà đã trở thành trách nhiệm pháp lý của mỗi cá nhân. Theo lộ trình được đề ra, chậm nhất đến ngày 31/12/2024, tất cả các địa phương trên cả nước phải đồng loạt triển khai việc phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn.

Căn cứ pháp lý và 'tối hậu thư' từ Bộ Tài nguyên và Môi trường

Quy định này không phải là một khuyến nghị mang tính phong trào mà là một yêu cầu bắt buộc được cụ thể hóa tại Luật Bảo vệ môi trường 2020. Để hiện thực hóa mục tiêu này, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã ban hành Công văn 9368/BTNMT-KSON hướng dẫn kỹ thuật chi tiết cho các địa phương.

Cụ thể, tại Điều 75 Luật Bảo vệ môi trường 2020, chất thải rắn sinh hoạt phát sinh từ hộ gia đình, cá nhân được phân chia thành 03 loại cơ bản:

1. Chất thải rắn có khả năng tái sử dụng, tái chế;
2. Chất thải thực phẩm;
3. Chất thải rắn sinh hoạt khác.

Tại sao phải phân loại rác ngay từ bây giờ?

Việc phân loại rác không chỉ giúp giảm áp lực lên các bãi chôn lấp vốn đang quá tải mà còn mở ra cơ hội cho nền kinh tế tuần hoàn. Theo hướng dẫn tại Công văn 9368/BTNMT-KSON, việc phân loại đúng cách sẽ giúp:

• Tăng cường tái chế: Tận dụng tối đa giá trị của các sản phẩm thải bỏ, kéo dài vòng đời vật liệu.
• Giảm chi phí xử lý: Lượng rác phải tiêu hủy giảm xuống đồng nghĩa với việc tiết kiệm ngân sách địa phương và chi phí của chính người dân.
• Phù hợp hạ tầng: Các địa phương sẽ xây dựng kế hoạch thu gom dựa trên công nghệ xử lý hiện có, đảm bảo tính khả thi và hiệu quả.

Trách nhiệm và chế tài xử phạt

Cần lưu ý rằng, nếu không thực hiện phân loại rác theo quy định, hộ gia đình và cá nhân có thể bị từ chối thu gom rác thải. Hơn thế nữa, theo quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường, hành vi không phân loại rác có thể dẫn đến những mức phạt tiền cụ thể nhằm răn đe và hình thành thói quen mới.

Bộ Tài nguyên và Môi trường khuyến khích các cộng đồng dân cư, tổ chức tham gia tích cực vào các chương trình tái chế của nhà sản xuất, nhập khẩu để giảm thiểu tối đa lượng chất thải ra môi trường.

Để đảm bảo thực hiện đúng quy định trước thời hạn 31/12/2024, người dân nên chủ động tìm hiểu các hướng dẫn cụ thể từ Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi mình cư trú, bởi mỗi địa phương có thể có những điều chỉnh nhỏ để phù hợp với hạ tầng kỹ thuật thực tế.