Ngày 10/10/2019, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định 77/2019/NĐ-CP về tổ hợp tác. Đây được xem là một bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện khung pháp lý cho kinh tế tập thể, tạo điều kiện thuận lợi để các cá nhân, pháp nhân liên kết sản xuất, kinh doanh một cách bền vững và đúng pháp luật.

1. Định nghĩa và bản chất pháp lý của Tổ hợp tác

Theo quy định tại khoản 1 Điều 3 Nghị định 77/2019/NĐ-CP, tổ hợp tác được định nghĩa như sau:

Tổ hợp tác là tổ chức không có tư cách pháp nhân, được hình thành trên cơ sở hợp đồng hợp tác, gồm từ 02 cá nhân, pháp nhân trở lên tự nguyện thành lập, cùng đóng góp tài sản, công sức để thực hiện những công việc nhất định, cùng hưởng lợi và cùng chịu trách nhiệm.

Như vậy, điểm cốt lõi của tổ hợp tác vẫn là tính tự nguyện và sự liên kết dựa trên niềm tin và lợi ích chung. Tuy nhiên, so với các quy định cũ, Nghị định 77/2019/NĐ-CP đã làm rõ hơn về đối tượng tham gia bao gồm cả cá nhân và pháp nhân Việt Nam.

2. Hợp đồng hợp tác - "Hiến pháp" của tổ hợp tác

Một trong những thay đổi quan trọng nhất là yêu cầu về hợp đồng hợp tác. Khoản 2 Điều 3 Nghị định 77/2019/NĐ-CP quy định hợp đồng hợp tác phải được lập thành văn bản và có chữ ký của 100% thành viên.

Nội dung của hợp đồng phải bao gồm các yếu tố then chốt như: mục đích, thời hạn hợp tác, mức đóng góp tài sản hoặc công sức, phương thức phân chia hoa lợi, lợi tức và điều kiện để thành viên rút khỏi tổ. Điều này giúp hạn chế tối đa các tranh chấp phát sinh trong quá trình hoạt động chung.

3. Nguyên tắc tổ chức và hoạt động dân chủ

Tại Điều 4 Nghị định 77/2019/NĐ-CP, Chính phủ nhấn mạnh các nguyên tắc hoạt động bao gồm:

• Tự nguyện: Cá nhân, pháp nhân hoàn toàn tự nguyện khi gia nhập hoặc rút khỏi tổ.
• Dân chủ và Bình đẳng: Mọi thành viên đều có quyền biểu quyết ngang nhau trong việc quyết định các vấn đề của tổ, không phụ thuộc vào mức đóng góp vốn.
• Cùng hưởng lợi, cùng chịu trách nhiệm: Lợi nhuận và rủi ro được chia sẻ dựa trên thỏa thuận trong hợp đồng.

4. Quyền lợi và nghĩa vụ của thành viên

Thành viên tổ hợp tác có quyền được hưởng hoa lợi, lợi tức thu được từ hoạt động chung và tham gia giám sát mọi hoạt động của tổ theo Điều 8 Nghị định 77/2019/NĐ-CP. Ngược lại, thành viên cũng có nghĩa vụ bồi thường thiệt hại nếu gây ra lỗi và phải đóng góp đủ, đúng hạn các cam kết về tài sản hoặc công sức theo Điều 9 Nghị định 77/2019/NĐ-CP.

5. Thủ tục thông báo thành lập đơn giản

Để tạo điều kiện cho các tổ hợp tác sớm đi vào hoạt động chính thức, khoản 3 Điều 12 Nghị định 77/2019/NĐ-CP quy định: Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ khi ký hợp đồng hợp tác, tổ trưởng phải gửi thông báo kèm hợp đồng đến UBND cấp xã nơi tổ hoạt động để theo dõi và quản lý.

Nghị định 77/2019/NĐ-CP chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 25/11/2019, thay thế hoàn toàn Nghị định 151/2007/NĐ-CP. Việc nắm vững các quy định mới này sẽ giúp các tổ hợp tác hoạt động chuyên nghiệp hơn, bảo vệ tốt hơn quyền lợi của các thành viên tham gia.