Trong bối cảnh chuyển đổi số và thanh toán không dùng tiền mặt bùng nổ mạnh mẽ tại Việt Nam, ví điện tử đã trở thành một công cụ tài chính thiết yếu, len lỏi vào mọi ngõ ngách của đời sống thường nhật. Tuy nhiên, sự tiện lợi vượt trội này cũng vô tình kéo theo những rủi ro pháp lý vô cùng phức tạp, đặc biệt là tình trạng mua bán, cho thuê, cho mượn tài khoản ví điện tử đang diễn ra hết sức nhức nhối. Nhằm siết chặt kỷ cương và bảo đảm an ninh tiền tệ quốc gia, Chính phủ đã ban hành một khung pháp lý mới với mức xử phạt hành chính cực kỳ nghiêm khắc, chính thức áp dụng từ năm 2026.

Cảnh báo vấn nạn mua bán, cho thuê ví điện tử tràn lan trên không gian mạng

Thời gian gần đây, trên các hội nhóm mạng xã hội như Facebook, Telegram hay Zalo, hoạt động mua bán, cho thuê tài khoản ví điện tử (như MoMo, ZaloPay, ShopeePay...) diễn ra một cách công khai và tinh vi. Nhiều cá nhân, đặc biệt là học sinh, sinh viên hoặc người lao động có thu nhập thấp, vì hám những khoản lợi nhuận nhỏ trước mắt hoặc do thiếu hiểu biết pháp luật, đã đồng ý bán hoặc cho thuê thông tin cá nhân của mình để người khác mở ví điện tử.

Họ không hề biết rằng, những tài khoản ví điện tử nặc danh hoặc mạo danh này sau đó sẽ bị các đối tượng tội phạm công nghệ cao lợi dụng làm công cụ để thực hiện các hành vi bất hợp pháp như rửa tiền, trốn thuế, thanh toán cho các hoạt động đánh bạc trực tuyến hoặc lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Việc đứng tên hộ hoặc chuyển giao quyền kiểm soát ví điện tử cho người khác không chỉ khiến chủ tài khoản đối mặt với nguy cơ bị đánh cắp danh tính, mà còn phải chịu trách nhiệm liên đới trước pháp luật, thậm chí có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự với vai trò đồng phạm.

Mức phạt "khủng" lên tới 120 triệu đồng chính thức áp dụng từ năm 2026

Để ngăn chặn triệt để vấn nạn này, Chính phủ đã ban hành Nghị định 340/2025/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng. Theo đó, các hành vi vi phạm liên quan đến việc mở, sử dụng và chuyển nhượng ví điện tử sẽ bị áp dụng mức phạt tiền rất cao.

Cụ thể, đối với hành vi vi phạm ở quy mô nhỏ (dưới 10 ví điện tử), mức phạt được quy định tại khoản 3 Điều 31 Nghị định 340/2025/NĐ-CP như sau:

3. Phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng đối với một trong các hành vi vi phạm sau đây:
... b) Mở hoặc duy trì ví điện tử nặc danh, mạo danh; mua, bán, thuê, cho thuê, mượn, cho mượn ví điện tử; lấy cắp, thông đồng để lấy cắp, mua, bán thông tin ví điện tử từ 01 ví điện tử đến dưới 10 ví điện tử.

Trong trường hợp vi phạm với số lượng lớn từ 10 ví điện tử trở lên, mức phạt sẽ tăng kịch khung. Theo quy định tại điểm đ khoản 4 Điều 31 Nghị định 340/2025/NĐ-CP:

4. Phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 120.000.000 đồng đối với một trong các hành vi vi phạm sau đây:
... đ) Mở hoặc duy trì ví điện tử nặc danh, mạo danh; mua, bán, thuê, cho thuê, mượn, cho mượn ví điện tử; lấy cắp, thông đồng để lấy cắp, mua, bán thông tin ví điện tử từ 10 ví điện tử trở lên;

Bên cạnh hình thức phạt tiền, người vi phạm còn phải chịu biện pháp khắc phục hậu quả cực kỳ nghiêm khắc là buộc nộp vào ngân sách nhà nước số lợi bất hợp pháp có được từ việc thực hiện các hành vi vi phạm nêu trên.

Quy trình mở và liên kết ví điện tử "chuẩn" để tránh rủi ro pháp lý

Để bảo vệ bản thân trước những rủi ro pháp lý và đảm bảo tài khoản của mình luôn hoạt động hợp pháp, người dùng cần tuân thủ nghiêm ngặt quy trình mở và sử dụng ví điện tử theo quy định tại Thông tư 40/2024/TT-NHNN, được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 41/2025/TT-NHNN. Cụ thể, quy trình chuẩn bao gồm các bước sau:

1. Xác minh danh tính khách hàng (KYC/eKYC) nghiêm ngặt

Khách hàng cá nhân khi mở ví điện tử bắt buộc phải cung cấp các giấy tờ tùy thân hợp pháp như Thẻ căn cước, Thẻ căn cước công dân hoặc Căn cước điện tử (VNeID). Đối với người dưới 14 tuổi chưa được cấp thẻ căn cước, bắt buộc phải sử dụng Giấy khai sinh. Tổ chức cung ứng dịch vụ ví điện tử có trách nhiệm đối chiếu sinh trắc học của khách hàng với dữ liệu lưu trữ trên chip của thẻ căn cước hoặc thông qua hệ thống định danh điện tử để đảm bảo tính chính xác tuyệt đối, tránh tình trạng mạo danh.

2. Liên kết bắt buộc với tài khoản ngân hàng chính chủ

Ví điện tử chỉ được kích hoạt và sử dụng sau khi đã hoàn thành việc liên kết với tài khoản thanh toán bằng đồng Việt Nam hoặc thẻ ghi nợ của chính khách hàng mở tại ngân hàng liên kết. Điều này giúp cơ quan quản lý dễ dàng truy vết dòng tiền và đảm bảo tính minh bạch trong mọi giao dịch tài chính.

3. Trách nhiệm rà soát và báo cáo của tổ chức cung ứng dịch vụ

Các tổ chức cung ứng dịch vụ ví điện tử (như MoMo, ZaloPay, Viettel Money...) có trách nhiệm thường xuyên rà soát, phát hiện các tài khoản có dấu hiệu bất thường hoặc nằm trong danh sách đen về rửa tiền, lừa đảo. Định kỳ trước ngày 10 hàng tháng, các đơn vị này phải báo cáo danh sách các ví điện tử nghi ngờ vi phạm pháp luật về Ngân hàng Nhà nước Việt Nam để phối hợp xử lý.

Lời khuyên vàng từ chuyên gia pháp lý để tự bảo vệ mình

Trước những cạm bẫy tài chính ngày càng tinh vi trên không gian mạng, các chuyên gia pháp lý đưa ra những khuyến cáo quan trọng dành cho người dân:

• Tuyệt đối không chia sẻ thông tin: Không cung cấp thông tin cá nhân, ảnh chụp hai mặt thẻ căn cước, mật khẩu đăng nhập hoặc mã OTP của ví điện tử cho bất kỳ ai, kể cả người tự xưng là nhân viên ngân hàng hay cơ quan công an.
• Nói không với việc cho mượn, cho thuê: Việc cho người khác mượn, thuê hoặc bán tài khoản ví điện tử của mình là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng và sẽ bị xử phạt hành chính rất nặng từ năm 2026.
• Chủ động xử lý khi gặp sự cố: Nếu phát hiện thông tin cá nhân của mình bị lợi dụng để mở ví điện tử trái phép, hoặc tài khoản ví điện tử cá nhân phát sinh các giao dịch đáng ngờ, người dân cần lập tức liên hệ với hotline của nhà cung cấp dịch vụ để tạm khóa tài khoản, đồng thời trình báo cơ quan công an gần nhất để được bảo vệ quyền lợi hợp pháp.

Hãy luôn là người tiêu dùng thông thái, nâng cao cảnh giác và thượng tôn pháp luật để bảo vệ an toàn tài chính cho chính bản thân và gia đình trước những làn sóng tội phạm công nghệ cao.