Từ ngày 01/7/2026, hệ thống chính sách về nhân sự trong khu vực công tại Việt Nam sẽ có những bước chuyển mình mạnh mẽ và mang tính lịch sử. Một trong những nội dung nhận được sự quan tâm đặc biệt của dư luận và hàng triệu người lao động chính là các quy định mới về tiền lương và tiền thưởng dành cho đội ngũ viên chức. Không còn bó hẹp trong những khung bậc xơ cứng, thiếu linh hoạt của cơ chế cũ, những quy định mới hứa hẹn sẽ tạo ra động lực làm việc thực chất, công bằng và hiệu quả hơn cho đội ngũ viên chức nước nhà.

Cơ chế trả lương theo vị trí việc làm: Xóa bỏ tư duy thâm niên, hướng tới sự công bằng thực chất

Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất của cải cách lần này là việc chính thức áp dụng cơ chế trả lương theo vị trí việc làm. Theo quy định tại Điều 12 Luật Viên chức 2025, tiền lương của viên chức sẽ được chi trả dựa trên sự kết hợp chặt chẽ giữa vị trí việc làm đảm nhiệm và hiệu quả công việc thực tế. Đây là một bước tiến vượt bậc, thay thế hoàn toàn cho tư duy trả lương theo thâm niên "sống lâu lên lão làng" trước đây.

Cụ thể, khoản 1 Điều 12 Luật Viên chức 2025 nêu rõ:

"Được hưởng tiền lương, tiền thưởng và các khoản thu nhập khác trên cơ sở kết quả, hiệu quả công việc theo vị trí việc làm đảm nhiệm."

Bên cạnh đó, các quyền lợi chính đáng khác của viên chức vẫn được bảo vệ và duy trì một cách tối đa. Theo khoản 2 Điều 12 Luật Viên chức 2025, viên chức tiếp tục được hưởng tiền làm thêm giờ, tiền lương làm việc vào ban đêm, công tác phí và các chế độ đãi ngộ khác theo quy định của pháp luật cũng như quy chế chi tiêu nội bộ của từng đơn vị sự nghiệp công lập.

Đặc biệt, đối với những viên chức đang cống hiến tại các khu vực khó khăn, pháp luật luôn dành sự quan tâm đặc biệt. Khoản 3 Điều 12 Luật Viên chức 2025 khẳng định rõ chính sách ưu đãi đặc thù dành cho viên chức làm việc ở miền núi, biên giới, hải đảo, vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn hoặc làm việc trong các ngành nghề độc hại, nguy hiểm, lĩnh vực sự nghiệp đặc thù. Điều này giúp đảm bảo đời sống ổn định và tạo sự an tâm công tác lâu dài cho người lao động.

Đánh giá xếp loại chất lượng: "Chìa khóa" quyết định thu nhập tăng thêm và cơ hội thăng tiến

Để cơ chế trả lương theo vị trí việc làm vận hành hiệu quả, công tác đánh giá, xếp loại chất lượng viên chức hằng năm đóng vai trò quyết định. Tại Điều 26 Luật Viên chức 2025, kết quả xếp loại chất lượng viên chức hằng năm sẽ được chia thành 4 mức rõ rệt:

• Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ;
• Hoàn thành tốt nhiệm vụ;
• Hoàn thành nhiệm vụ;
• Không hoàn thành nhiệm vụ.

Kết quả xếp loại này không chỉ mang tính chất danh dự mà còn là căn cứ pháp lý trực tiếp để các cấp có thẩm quyền quyết định các chế độ đãi ngộ và nhân sự quan trọng. Theo quy định tại khoản 2 Điều 26 Luật Viên chức 2025, kết quả đánh giá sẽ quyết định:

• Việc thực hiện đào tạo, bồi dưỡng, quy hoạch, điều động, bổ nhiệm hoặc bổ nhiệm lại viên chức;
• Thực hiện chế độ tiền lương, khen thưởng, chế độ thu nhập tăng thêm và tiền thưởng theo quy định;
• Xem xét, bố trí vào vị trí việc làm phù hợp ở trình độ thấp hơn hoặc thậm chí cho thôi việc đối với trường hợp không hoàn thành nhiệm vụ hoặc không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ được giao.

Cơ chế này buộc mỗi viên chức phải không ngừng nỗ lực, nâng cao trình độ chuyên môn và hiệu suất công việc. Thu nhập giờ đây không còn phụ thuộc vào bằng cấp hay số năm công tác một cách thuần túy, mà phụ thuộc trực tiếp vào giá trị thực tế và hiệu quả đóng góp của từng cá nhân cho đơn vị.

Mở rộng cánh cửa thu hút và trọng dụng nhân tài đất nước

Không chỉ dừng lại ở việc cải cách lương thưởng cho đội ngũ hiện tại, chính sách mới từ năm 2026 còn mở rộng tối đa cánh cửa để thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao vào khu vực công. Theo tinh thần của Nghị định 263/2025/NĐ-CP, các tổ chức khoa học và công nghệ công lập được trao quyền tự chủ mạnh mẽ trong việc tuyển dụng, sử dụng và đãi ngộ nhân tài.

Những chuyên gia, nhà khoa học đầu ngành và người có tài năng đặc biệt khi tham gia vào hệ thống viên chức sẽ được hưởng các cơ chế đặc cách bổ nhiệm, mức lương thỏa thuận xứng tầm và môi trường làm việc hiện đại để phát huy tối đa năng lực sáng tạo. Đây là giải pháp căn cơ để giải quyết bài toán "chảy máu chất xám" từ khu vực công sang khu vực tư nhân trong nhiều năm qua.

Tóm lại, những thay đổi mang tính đột phá trong chính sách tiền lương, tiền thưởng và đánh giá viên chức từ năm 2026 theo Luật Viên chức 2025 không chỉ đơn thuần là câu chuyện tăng thu nhập. Đó là thông điệp mạnh mẽ của Đảng và Nhà nước về sự đổi mới tư duy quản lý, trọng dụng nhân tài thực chất và nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập tại Việt Nam.