Việc tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc không chỉ là nghĩa vụ quốc tế mà còn là minh chứng cho đường lối đối ngoại hòa bình, độc lập và tự chủ của Việt Nam. Với việc thông qua Luật Tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc 2025 (số 92/2025/QH15), khung pháp lý cho hoạt động này đã được nâng tầm từ Nghị quyết lên thành Luật, mang lại nhiều thay đổi quan trọng.

1. Mở rộng cánh cửa cho cán bộ, công chức và viên chức dân sự

Một trong những điểm mới mang tính đột phá nhất chính là việc bổ sung đối tượng tham gia. Nếu như trước đây, theo Nghị quyết 130/2020/QH14, lực lượng chủ chốt chủ yếu là quân đội và công an, thì nay phạm vi đã được mở rộng đáng kể.

Cụ thể, tại khoản 2 Điều 2 của Luật mới quy định rõ:

Cán bộ, công chức, viên chức có thể được cử tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình từ thời điểm Luật có hiệu lực, tức là từ ngày 01/01/2026.

Điều này cho phép Việt Nam huy động tối đa nguồn lực chất lượng cao từ các cơ quan dân sự để tham gia vào các lĩnh vực như y tế, giáo dục, luật pháp và quản lý hành chính tại các phái bộ của Liên hợp quốc.

2. Chi tiết hóa hình thức và đa dạng hóa lĩnh vực tham gia

Luật mới không chỉ dừng lại ở những quy định chung chung mà đã cụ thể hóa các hình thức tham gia theo tiêu chuẩn quốc tế. Theo khoản 1 Điều 7, lực lượng Việt Nam tham gia dưới hai hình thức chính: Cá nhân (các chức danh đơn lẻ) và Đơn vị (tổ chức đáp ứng tiêu chuẩn Liên hợp quốc).

Đặc biệt, danh mục lĩnh vực tham gia đã được mở rộng lên 08 nhóm ngành nghề, bao gồm từ tham mưu, hậu cần, công binh đến các lĩnh vực dân sự như quan sát bầu cử, hoạch định chính sách và y tế. Sự thay đổi này giúp Việt Nam linh hoạt hơn trong việc đáp ứng các yêu cầu thực tiễn từ phía Liên hợp quốc.

3. Thiết lập "hàng rào" pháp lý với các hành vi bị nghiêm cấm

Để đảm bảo uy tín quốc gia và tính kỷ luật của lực lượng, Điều 12 của Luật đã quy định một danh sách các hành vi bị nghiêm cấm. Đây là điểm mới hoàn toàn so với Nghị quyết 130/2020/QH14.

Các hành vi như lợi dụng nhiệm vụ để vi phạm pháp luật, mua chuộc, hối lộ, phân biệt đối xử về giới hoặc dân tộc, và đặc biệt là hành vi phát tán hình ảnh sai lệch, lộ lọt bí mật Nhà nước sẽ bị xử lý nghiêm minh. Quy định này tạo ra một hành lang an toàn, bảo vệ hình ảnh "Bộ đội Cụ Hồ" và chiến sĩ Công an nhân dân trong mắt bạn bè quốc tế.

4. Nâng tầm trách nhiệm: Từ "nhiệm vụ" sang "nghĩa vụ"

Một sự thay đổi tinh tế nhưng đầy sức nặng trong ngôn từ pháp lý chính là việc chuyển từ khái niệm "nhiệm vụ" sang "nghĩa vụ". Tại Điều 6, số lượng các nghĩa vụ và trách nhiệm đã tăng từ 04 lên 10 mục.

Lực lượng tham gia phải tuyệt đối trung thành với Đảng và Nhà nước, tuân thủ Hiến pháp và pháp luật Việt Nam, đồng thời phải phù hợp với Hiến chương Liên hợp quốc. Việc nhấn mạnh vào nghĩa vụ học tập, rèn luyện và tham mưu chiến lược cho thấy tầm nhìn dài hạn của Việt Nam trong việc đóng góp thực chất vào nền hòa bình thế giới.

Tóm lại, Luật Tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc 2025 không chỉ là một văn bản pháp lý đơn thuần, mà còn là lời khẳng định mạnh mẽ về một Việt Nam trách nhiệm, sẵn sàng dấn thân vì những giá trị nhân văn cao cả của nhân loại.