Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đang ngày càng phẳng hơn, việc sử dụng một ngôn ngữ tài chính chung trở thành yêu cầu cấp thiết. Sự chuyển dịch từ Chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) sang Chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRS) không chỉ đơn thuần là thay đổi về kỹ thuật ghi chép, mà là một cuộc cách mạng về tư duy quản trị tài chính tại các doanh nghiệp Việt.

Kế toán viên Việt Nam nghiên cứu báo cáo tài chính theo chuẩn mực IFRS (ảnh minh họa)

Tại sao Việt Nam phải "chia tay" IAS để tiến tới IFRS?

Thực tế, IAS (Chuẩn mực kế toán quốc tế) và IFRS đều là những quy tắc chung trong báo cáo tài chính. Tuy nhiên, IAS được ban hành từ năm 1973 dựa trên nguyên tắc "giá gốc", vốn đã bộc lộ nhiều bất cập khi môi trường kinh tế biến động không ngừng. Ngược lại, IFRS (ra đời từ năm 2001) bám sát nguyên tắc "giá trị hợp lý", giúp phản ánh chính xác hơn sức khỏe tài chính của doanh nghiệp tại thời điểm báo cáo.

Việc áp dụng IFRS giúp tăng tính minh bạch, tạo niềm tin cho các nhà đầu tư quốc tế và giúp các doanh nghiệp Việt Nam dễ dàng niêm yết trên các sàn chứng khoán toàn cầu. Điều này hoàn toàn phù hợp với tinh thần của Luật Kế toán 2015 về việc hội nhập các chuẩn mực quốc tế.

Lộ trình áp dụng IFRS theo Quyết định 345/QĐ-BTC

Nhận thức được tầm quan trọng này, Bộ trưởng Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định 345/QĐ-BTC phê duyệt Đề án áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính tại Việt Nam. Lộ trình được chia thành các giai đoạn cụ thể:

• Giai đoạn chuẩn bị (2020 - 2021): Xây dựng khuôn khổ pháp lý, đào tạo nguồn nhân lực và dịch thuật các chuẩn mực quốc tế sang tiếng Việt.
• Giai đoạn tự nguyện (2022 - 2025): Khuyến khích các công ty mẹ của tập đoàn kinh tế Nhà nước, công ty niêm yết và các doanh nghiệp có đủ nguồn lực tự nguyện áp dụng IFRS để lập báo cáo tài chính hợp nhất.
• Giai đoạn bắt buộc (Sau năm 2025): Dựa trên kết quả giai đoạn tự nguyện, Bộ Tài chính sẽ quy định các đối tượng cụ thể phải bắt buộc áp dụng IFRS.

Sự hội nhập tài chính toàn cầu là xu thế tất yếu của doanh nghiệp Việt (ảnh minh họa)

Những thách thức và yêu cầu "sống còn" đối với kế toán

Việc chuyển đổi sang IFRS không phải là con đường trải đầy hoa hồng. Các doanh nghiệp sẽ phải đối mặt với chi phí chuyển đổi lớn, hệ thống công nghệ thông tin cần được nâng cấp và đặc biệt là sự thiếu hụt nhân sự am hiểu sâu về chuẩn mực quốc tế.

Theo quy định, khi áp dụng IFRS, doanh nghiệp phải đảm bảo tính nhất quán trong cả năm tài chính và phải thuyết minh chi tiết các nội dung khác biệt giữa lợi nhuận kế toán và thu nhập chịu thuế. Điều này đòi hỏi người làm kế toán không chỉ giỏi nghiệp vụ mà còn phải có tư duy phân tích và khả năng ngoại ngữ tốt để cập nhật các sửa đổi từ Hội đồng chuẩn mực kế toán quốc tế (IASB).

Tóm lại, IFRS là "tấm vé thông hành" để doanh nghiệp Việt vươn ra biển lớn. Dù còn nhiều khó khăn, nhưng với lộ trình rõ ràng từ Chính phủ, đây là thời điểm vàng để các kế toán viên nâng cấp bản thân, sẵn sàng cho những thay đổi mang tính lịch sử của ngành tài chính nước nhà.