Trong nỗ lực hiện đại hóa hệ thống quản lý dân cư, Bộ Công an đã bắt đầu triển khai thí điểm việc cấp Chứng minh nhân dân (CMND) theo công nghệ mới với dãy số định danh gồm 12 chữ số. Để tạo cơ sở pháp lý thống nhất cho việc thu phí trên toàn quốc, ngày 20/09/2012, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 155/2012/TT-BTC. Văn bản này quy định chi tiết về mức thu, chế độ thu, nộp, quản lý và sử dụng lệ phí CMND mới, có hiệu lực thi hành từ ngày 05/11/2012.

Mức lệ phí phân hóa dựa trên công nghệ thu nhận hình ảnh

Một trong những điểm mới nhất được quy định tại Điều 3 Thông tư 155/2012/TT-BTC là việc phân định mức phí dựa trên phương thức thu nhận ảnh chân dung của công dân. Việc này nhằm phản ánh đúng chi phí vận hành máy móc và thiết bị công nghệ cao.

1. Đối với trường hợp thu nhận ảnh trực tiếp

Đây là trường hợp công dân được chụp ảnh bằng camera chuyên dụng tại cơ quan công an khi làm thủ tục. Mức phí cụ thể như sau:

• Cấp mới: 30.000 đồng/thẻ. Áp dụng cho người lần đầu làm CMND hoặc người chuyển từ mẫu 9 số sang 12 số.
• Cấp đổi: 50.000 đồng/thẻ. Áp dụng khi CMND bị sai sót thông tin, hết hạn sử dụng hoặc thay đổi đặc điểm nhận dạng.
• Cấp lại: 70.000 đồng/thẻ. Áp dụng cho các trường hợp bị mất thẻ hoặc thẻ bị hư hỏng nặng không sử dụng được.

2. Đối với trường hợp thu nhận ảnh gián tiếp

Trường hợp này áp dụng khi cơ quan công an sử dụng ảnh có sẵn trong cơ sở dữ liệu hoặc ảnh do công dân cung cấp (chưa bao gồm chi phí chụp ảnh riêng bên ngoài). Mức phí thấp hơn 10.000 đồng so với chụp trực tiếp:

• Cấp mới: 20.000 đồng/thẻ.
• Cấp đổi: 40.000 đồng/thẻ.
• Cấp lại: 60.000 đồng/thẻ.

Chính sách ưu đãi: Giảm 50% lệ phí cho vùng khó khăn

Thể hiện tinh thần tương thân tương ái và hỗ trợ người dân vùng sâu vùng xa, Điều 5 Thông tư 155/2012/TT-BTC quy định giảm 50% mức thu lệ phí đối với các đối tượng sau:

Công dân có hộ khẩu thường trú tại các xã, thị trấn miền núi; các xã biên giới; các huyện đảo. Việc giảm phí này giúp giảm bớt gánh nặng tài chính cho bà con, khuyến khích người dân thực hiện quyền và nghĩa vụ về giấy tờ tùy thân theo quy định mới của Nhà nước.

Các trường hợp được miễn hoàn toàn lệ phí cấp CMND

Bên cạnh chính sách giảm phí, Nhà nước cũng quy định danh sách các đối tượng được miễn 100% lệ phí tại Điều 4 Thông tư 155/2012/TT-BTC, bao gồm:

• Người có công với cách mạng: Thân nhân liệt sỹ (bố, mẹ, vợ, chồng, con dưới 18 tuổi); thương binh và người hưởng chính sách như thương binh; bệnh binh.
• Đối tượng bảo trợ xã hội: Công dân thuộc các xã, thị trấn vùng cao theo quy định của Ủy ban Dân tộc; công dân thuộc hộ nghèo; trẻ em mồ côi cả cha lẫn mẹ dưới 18 tuổi.
• Trường hợp đặc biệt: Cấp đổi CMND khi Nhà nước thay đổi địa giới hành chính hoặc có sai sót về thông tin trên thẻ do lỗi của cơ quan cấp thẻ.

Lưu ý: Thông tư 155/2012/TT-BTC chính thức có hiệu lực từ ngày 05/11/2012. Mọi quy định về lệ phí CMND trước đây trái với văn bản này đều bị bãi bỏ.

Việc triển khai CMND 12 số không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước mà còn mang lại nhiều tiện ích cho người dân trong các giao dịch dân sự. Với mức phí được quy định rõ ràng và các chính sách miễn giảm hợp lý, lộ trình thay thế CMND cũ sang mẫu mới được kỳ vọng sẽ diễn ra thuận lợi và nhận được sự đồng thuận cao từ xã hội.