Chính phủ vừa chính thức ban hành Nghị quyết 29/NQ-CP năm 2026, cụ thể hóa Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết 79-NQ/TW của Bộ Chính trị. Đây được xem là "kim chỉ nam" mới, tập trung tháo gỡ những điểm nghẽn kinh niên để kinh tế Nhà nước thực sự giữ vai trò chủ đạo, tiên phong trong kỷ nguyên số.

1. Tháo gỡ "điểm nghẽn" thể chế: Chuyển từ quản lý sang kiến tạo

Một trong những thay đổi tư duy mạnh mẽ nhất tại Nghị quyết 29/NQ-CP là yêu cầu các Bộ, ngành phải rà soát toàn bộ hệ thống văn bản để xóa bỏ các rào cản hành chính. Thay vì can thiệp trực tiếp bằng mệnh lệnh hành chính, Nhà nước sẽ đóng vai trò kiến tạo, tạo môi trường pháp lý thống nhất và công bằng cho các tổ chức kinh tế Nhà nước vận hành theo cơ chế thị trường.

2. Cơ chế bảo vệ cán bộ "dám nghĩ, dám làm"

Để khắc phục tình trạng đùn đẩy, né tránh trách nhiệm, Chính phủ yêu cầu xây dựng cơ chế đủ mạnh để bảo vệ cán bộ dám đổi mới vì lợi ích chung. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh các quyết định kinh tế luôn tiềm ẩn rủi ro. Quy trình xem xét độc lập sẽ được thiết lập để phân biệt rõ giữa sai sót khách quan và vi phạm cố ý, giúp lãnh đạo doanh nghiệp Nhà nước tự tin hơn trong các quyết định chiến lược.

3. Đất đai và tài nguyên: Ưu tiên hạ tầng và nhà ở xã hội

Dựa trên nền tảng của Luật Đất đai 2024, Nghị quyết nhấn mạnh việc số hóa dữ liệu đất đai toàn quốc và ưu tiên quỹ đất cho các dự án hạ tầng chiến lược, khu công nghiệp và nhà ở xã hội. Đặc biệt, cơ chế thu hồi đất bỏ hoang, sử dụng sai mục đích sẽ được thực hiện quyết liệt để tránh lãng phí nguồn lực quốc gia.

4. Chuyển đổi số và Chuyển đổi xanh: Vai trò tiên phong

Các tập đoàn, tổng công ty Nhà nước không chỉ làm kinh tế thuần túy mà phải là lực lượng dẫn dắt trong việc làm chủ công nghệ lõi. Nghị quyết 29/NQ-CP đặt ra nhiệm vụ hình thành các trung tâm R&D, phòng thí nghiệm hiện đại để thực hiện chuyển đổi xanh, giảm phát thải carbon theo cam kết quốc tế.

5. Cải cách Ngân sách: Hạn chế lồng ghép chính sách xã hội

Chính phủ định hướng hoàn thiện pháp luật ngân sách theo hướng tách bạch rõ ràng: hạn chế lồng ghép các chính sách xã hội vào chính sách thu thuế. Thay vào đó, sẽ nghiên cứu các loại thuế mới như thuế tài sản, thuế carbon để mở rộng cơ sở thu bền vững, phù hợp với thông lệ quốc tế.

6. Sắp xếp lại các Quỹ tài chính ngoài ngân sách

Tình trạng các quỹ hoạt động chồng chéo, kém hiệu quả sẽ bị chấm dứt. Chính phủ yêu cầu sáp nhập hoặc giải thể các quỹ có chức năng tương đồng, đồng thời đẩy mạnh số hóa để công khai minh bạch kết quả hoạt động của các quỹ này trước nhân dân.

7. Hình thành Quỹ đầu tư quốc gia từ SCIC

Một điểm mới đáng chú ý là việc xây dựng Nghị định riêng cho Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước (SCIC) để tiến tới hình thành Quỹ đầu tư quốc gia. Quỹ này sẽ tập trung nguồn lực vào các ngành công nghệ cao, các thương vụ M&A để tiếp cận công nghệ lõi và hỗ trợ doanh nghiệp Việt vươn tầm đa quốc gia.

8. Quản trị doanh nghiệp theo chuẩn mực OECD

Việc áp dụng các nguyên tắc quản trị hiện đại của OECD sẽ giúp doanh nghiệp Nhà nước nâng cao năng lực cạnh tranh. Các cơ chế như thuê Giám đốc điều hành (CEO) ngoại khối hoặc thí điểm các mô hình quản trị linh hoạt sẽ được nghiên cứu triển khai để thu hút nhân tài chất lượng cao.

9. Đẩy mạnh kinh tế tầm thấp và kinh tế không gian

Nghị quyết mở ra hướng đi mới khi giao Bộ Quốc phòng nghiên cứu cơ chế vượt trội cho kinh tế tầm thấp (tàu bay không người lái) và kinh tế không gian. Đây là những lĩnh vực mới mẻ nhưng đầy tiềm năng, đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ giữa quốc phòng và phát triển kinh tế.

10. Tự chủ đơn vị sự nghiệp công lập gắn với trách nhiệm giải trình

Các đơn vị sự nghiệp công lập sẽ được phân loại khắt khe theo mức độ tự chủ. Những đơn vị hoạt động kém hiệu quả sẽ buộc phải sáp nhập hoặc chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp. Nhà nước sẽ chuyển từ cấp kinh phí trực tiếp sang hỗ trợ trực tiếp cho đối tượng thụ hưởng chính sách, đảm bảo tính công bằng và hiệu quả.

Theo quy định tại Điều 1 Nghị quyết 29/NQ-CP: "Ban hành kèm theo Nghị quyết này Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 79-NQ/TW ngày 06 tháng 01 năm 2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước".

Việc triển khai quyết liệt 10 nhóm nhiệm vụ trên không chỉ giúp tối ưu hóa nguồn lực Nhà nước mà còn tạo động lực lan tỏa, dẫn dắt các thành phần kinh tế khác cùng phát triển bền vững trong giai đoạn tới.