Trong bối cảnh hệ thống pháp luật về đầu tư đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ, việc Luật Đầu tư 2020 chính thức được thông qua đã mang đến một thay đổi mang tính bước ngoặt đối với thị trường dịch vụ tài chính: Khai tử dịch vụ đòi nợ thuê. Đây không chỉ là một sự thay đổi về mặt danh mục mà còn đi kèm với những chế tài xử phạt cực kỳ nghiêm khắc nhằm chấn chỉnh các hoạt động biến tướng gây mất an ninh trật tự trong thời gian qua.

Chính thức cấm kinh doanh dịch vụ đòi nợ từ 01/01/2021

Theo quy định tại Điều 6 Luật Đầu tư 2020, danh mục các ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh đã được bổ sung thêm một loại hình dịch vụ vốn gây nhiều tranh cãi trong dư luận xã hội. Cụ thể, điểm h khoản 1 Điều 6 của văn bản này nêu rõ:

"1. Cấm các hoạt động đầu tư kinh doanh sau đây: [...] h) Kinh doanh dịch vụ đòi nợ."

Quy định này đồng nghĩa với việc kể từ ngày Luật Đầu tư 2020 có hiệu lực thi hành (01/01/2021), mọi hoạt động cung cấp dịch vụ đòi nợ cho bên thứ ba nhằm mục đích thu lợi nhuận đều bị coi là hành vi vi phạm pháp luật. Các doanh nghiệp đang hoạt động trong lĩnh vực này sẽ phải thực hiện các thủ tục giải thể hoặc chuyển đổi ngành nghề kinh doanh trước thời điểm luật định.

Mức xử phạt nghiêm khắc đối với hành vi cố tình vi phạm

Việc đưa dịch vụ đòi nợ vào danh mục cấm không chỉ dừng lại ở lý thuyết. Các chế tài xử phạt hành chính đã được thiết lập sẵn sàng để áp dụng cho những trường hợp cố tình "lách luật" hoặc tiếp tục hoạt động trái phép. Căn cứ vào quy định tại Nghị định 50/2016/NĐ-CP (văn bản đang có hiệu lực tại thời điểm hiện tại), mức phạt cho hành vi kinh doanh ngành nghề bị cấm là rất lớn.

Cụ thể, tại khoản 1 Điều 7 của Nghị định này quy định mức phạt tiền từ 60.000.000 đồng đến 80.000.000 đồng đối với cá nhân có hành vi kinh doanh dịch vụ thuộc danh mục ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng theo quy định về nguyên tắc xử phạt tại Điều 4 Nghị định 50/2016/NĐ-CP, mức phạt đối với tổ chức sẽ gấp đôi mức phạt đối với cá nhân. Như vậy:

• Đối với cá nhân: Phạt tiền tối đa 80.000.000 đồng.
• Đối với tổ chức (doanh nghiệp): Phạt tiền tối đa lên đến 160.000.000 đồng.

Ngoài hình thức phạt tiền, chủ thể vi phạm còn phải chịu các hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả nghiêm trọng như: Tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm; buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được từ việc thực hiện hành vi vi phạm vào ngân sách nhà nước.

Lời khuyên pháp lý cho các doanh nghiệp đòi nợ hiện hữu

Tại thời điểm tháng 9/2020, mặc dù Luật Đầu tư 2020 chưa chính thức có hiệu lực, nhưng các doanh nghiệp đang kinh doanh dịch vụ đòi nợ cần chủ động có phương án ứng phó. Việc tiếp tục ký kết các hợp đồng dài hạn vượt quá thời điểm 31/12/2020 có thể dẫn đến những rủi ro pháp lý và tranh chấp dân sự phức tạp khi dịch vụ này bị cấm hoàn toàn.

Các chuyên gia pháp lý khuyến cáo doanh nghiệp nên sớm thực hiện rà soát lại danh mục khách hàng, hoàn tất các hợp đồng đang dang dở và chuẩn bị hồ sơ để thay đổi đăng ký kinh doanh sang các ngành nghề khác phù hợp với quy định mới của pháp luật, tránh rơi vào tình trạng bị xử phạt nặng và đình chỉ hoạt động cưỡng chế trong tương lai gần.