Trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam, các khu kinh tế luôn được xem là những "đầu tàu" thu hút đầu tư và thúc đẩy giao thương quốc tế. Tuy nhiên, để hình thành một khu kinh tế quy mô, pháp luật quy định những tiêu chuẩn và quy trình hết sức chặt chẽ.

Khu kinh tế là gì? Phân loại các mô hình khu kinh tế hiện nay

Theo quy định tại khoản 1 Điều 14 Nghị định 35/2022/NĐ-CP, khu kinh tế là khu vực có ranh giới địa lý xác định, bao gồm nhiều khu chức năng, được thành lập để thực hiện các mục tiêu thu hút đầu tư, phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Hiện nay, hệ thống pháp luật Việt Nam phân chia khu kinh tế thành 03 loại hình chính:

• Khu kinh tế ven biển: Được thành lập ở khu vực ven biển và địa bàn lân cận khu vực ven biển.
• Khu kinh tế cửa khẩu: Được thành lập ở khu vực biên giới đất liền và địa bàn lân cận khu vực biên giới đất liền có cửa khẩu quốc tế hoặc cửa khẩu chính.
• Khu kinh tế chuyên biệt: Mô hình mới tập trung vào các lĩnh vực công nghệ cao, đổi mới sáng tạo.

05 điều kiện cốt lõi để thành lập một khu kinh tế

Việc thành lập một khu kinh tế không chỉ dựa trên ý chí chủ quan mà phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chí định lượng và định tính. Cụ thể, tại khoản 2 Điều 14 Nghị định 35/2022/NĐ-CP quy định 05 điều kiện bắt buộc:

1. Sự phù hợp: Phải phù hợp với quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh và nằm trong Danh mục các khu kinh tế đã được phê duyệt.
2. Nguồn lực đầu tư: Có khả năng huy động các nguồn lực để đầu tư xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội.
3. Hiệu quả kinh tế: Chứng minh được hiệu quả kinh tế - xã hội, đóng góp vào ngân sách và tạo việc làm.
4. Môi trường: Đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về bảo vệ môi trường theo quy định hiện hành.
5. An ninh quốc phòng: Đảm bảo không xâm phạm hoặc ảnh hưởng tiêu cực đến thế trận quốc phòng, an ninh quốc gia.

Hồ sơ và quy trình thành lập khu kinh tế

Thủ tục thành lập khu kinh tế là một quy trình hành chính phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp giữa chính quyền địa phương và các Bộ, ngành Trung ương. Căn cứ Điều 15 Nghị định 35/2022/NĐ-CP, hồ sơ bao gồm Đề án thành lập và Tờ trình của UBND cấp tỉnh gửi Thủ tướng Chính phủ.

Trình tự thực hiện cơ bản như sau:

• Bước 1: UBND cấp tỉnh lập hồ sơ (10 bộ) gửi Bộ Kế hoạch và Đầu tư.
• Bước 2: Bộ Kế hoạch và Đầu tư lấy ý kiến thẩm định của các cơ quan liên quan trong vòng 20 ngày.
• Bước 3: Trong thời hạn 45 ngày kể từ khi nhận đủ hồ sơ, Bộ Kế hoạch và Đầu tư trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định.

Việc nắm vững các quy định tại Nghị định 35/2022/NĐ-CP sẽ giúp các nhà đầu tư và cơ quan quản lý chủ động hơn trong việc triển khai các dự án trọng điểm, góp phần thay đổi diện mạo kinh tế vùng.