Trong bối cảnh thị trường biến động, việc kiểm soát giá cả hàng hóa thiết yếu trở thành ưu tiên hàng đầu của cơ quan quản lý. Tuy nhiên, không ít doanh nghiệp vẫn còn lúng túng hoặc cố tình vi phạm các quy định về kê khai giá. Vậy pháp luật hiện hành quy định thế nào về vấn đề này và mức chế tài nào đang chờ đợi những đơn vị vi phạm?

Kê khai giá: Không chỉ là thủ tục hành chính

Nhiều người thường nhầm lẫn giữa niêm yết giá và kê khai giá. Theo quy định tại khoản 14 Điều 4 Luật Giá 2023, kê khai giá được định nghĩa cụ thể như sau:

"Kê khai giá là việc tổ chức kinh doanh hàng hóa, dịch vụ thuộc trường hợp phải kê khai giá quy định tại khoản 2 Điều 28 của Luật này gửi thông báo mức giá sau khi định giá, điều chỉnh giá cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền để phục vụ tổng hợp, phân tích, dự báo giá thị trường."

Nói cách khác, đây là cơ chế để Nhà nước nắm bắt biến động giá đối với các mặt hàng quan trọng, từ đó có những chính sách điều tiết kịp thời. Các loại hàng hóa, dịch vụ bắt buộc phải thực hiện thủ tục này bao gồm hàng hóa thuộc danh mục bình ổn giá, hàng hóa do Nhà nước định khung giá, hoặc các mặt hàng thiết yếu khác theo quy định của Chính phủ.

Mức phạt 'nặng tay' cho hành vi gian lận hoặc thiếu sót về giá

Với sự ra đời của Nghị định 87/2024/NĐ-CP, các hành vi vi phạm về giá đã được cụ thể hóa với mức xử phạt tăng cao, đủ sức răn đe.

1. Vi phạm về hình thức và nội dung văn bản

Nếu doanh nghiệp kê khai không đủ nội dung hoặc không đúng mẫu quy định, mức phạt tiền sẽ từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng (theo khoản 1 Điều 12 Nghị định 87/2024/NĐ-CP).

2. Vi phạm về tính trung thực và nghĩa vụ kê khai

Đây là nhóm hành vi bị xử phạt nặng nhất. Tùy vào số lượng hàng hóa, dịch vụ vi phạm mà mức phạt đối với cá nhân được áp dụng như sau:

• Từ 01 đến 10 hàng hóa: Phạt từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng.
• Từ 11 đến 20 hàng hóa: Phạt từ 15.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng.
• Từ 21 hàng hóa trở lên: Phạt từ 20.000.000 đồng đến 25.000.000 đồng.

Lưu ý đặc biệt: Theo nguyên tắc tại khoản 4 Điều 3 Nghị định 87/2024/NĐ-CP, mức phạt đối với tổ chức sẽ gấp 02 lần mức phạt đối với cá nhân. Như vậy, một doanh nghiệp có thể bị phạt tới 50.000.000 đồng nếu vi phạm nghiêm trọng.

Ai có quyền 'tuýt còi' các hành vi vi phạm về giá?

Thẩm quyền xử phạt được phân cấp rõ rệt để đảm bảo tính kịp thời và sát sao tại địa phương. Cụ thể, theo Điều 26 Nghị định 87/2024/NĐ-CP:

• Chủ tịch UBND cấp xã: Có quyền phạt tiền đến 5.000.000 đồng.
• Chủ tịch UBND cấp huyện: Có quyền phạt tiền đến 75.000.000 đồng.
• Chủ tịch UBND cấp tỉnh: Có quyền phạt tiền tối đa lên đến 150.000.000 đồng đối với các vi phạm trong quản lý giá.

Bên cạnh việc nộp phạt, tổ chức và cá nhân vi phạm còn buộc phải thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả là nộp lại văn bản kê khai đúng quy định hoặc thực hiện kê khai bổ sung cho các mức giá đã thực hiện sai phạm.

Việc tuân thủ quy định về kê khai giá không chỉ giúp doanh nghiệp tránh được những khoản phạt không đáng có mà còn góp phần xây dựng một môi trường kinh doanh minh bạch, bảo vệ quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng.