Ngày 02/10/2015, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định 86/2015/NĐ-CP quy định về cơ chế thu, quản lý học phí đối với cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân. Văn bản này không chỉ xác định mức trần học phí cho năm học 2015 - 2016 mà còn vạch ra lộ trình tài chính giáo dục cho cả giai đoạn đến năm 2021.

Khung học phí mầm non và phổ thông: Phân hóa theo khu vực

Điểm mới đáng chú ý nhất tại khoản 1 Điều 4 Nghị định 86/2015/NĐ-CP là việc quy định khung học phí đối với giáo dục mầm non và phổ thông công lập dựa trên đặc điểm kinh tế - xã hội của từng địa phương. Cụ thể, mức thu được chia thành 3 khu vực chính:

• Khu vực thành thị: Mức thu dao động từ 60.000 đến 300.000 đồng/học sinh/tháng.
• Khu vực nông thôn: Mức thu từ 30.000 đến 120.000 đồng/học sinh/tháng.
• Khu vực miền núi: Mức thu thấp nhất, chỉ từ 8.000 đến 60.000 đồng/học sinh/tháng.

Việc phân chia này nhằm đảm bảo tính công bằng, giúp học sinh tại các vùng khó khăn vẫn có cơ hội tiếp cận giáo dục với chi phí phù hợp. Từ năm học 2016 - 2017 trở đi, mức học phí sẽ được điều chỉnh dựa trên chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng bình quân hàng năm.

Học phí đại học và giáo dục nghề nghiệp: Lộ trình tự chủ tài chính

Đối với bậc đại học, Nghị định 86/2015/NĐ-CP quy định mức trần học phí khác nhau tùy thuộc vào mức độ tự chủ của cơ sở giáo dục. Với các trường chưa tự bảo đảm chi thường xuyên, mức trần học phí khối ngành Y dược năm học 2015 - 2016 là 880.000 đồng/tháng.

Tuy nhiên, với các trường công lập tự bảo đảm kinh phí chi thường xuyên và chi đầu tư, mức trần áp dụng cao hơn hẳn để bù đắp chi phí đào tạo chất lượng cao:

• Khối ngành Khoa học xã hội, kinh tế, luật: 1,75 triệu đồng/tháng.
• Khối ngành Khoa học tự nhiên, kỹ thuật, công nghệ: 2,05 triệu đồng/tháng.
• Khối ngành Y dược: 4,4 triệu đồng/tháng.

Chính sách nhân văn: Miễn, giảm học phí và hỗ trợ chi phí học tập

Bên cạnh việc quy định mức thu, Chính phủ dành một phần lớn nội dung tại Điều 7 và Điều 8 để cụ thể hóa các chính sách miễn giảm. Đây được coi là "phao cứu sinh" cho nhiều gia đình có hoàn cảnh đặc biệt.

"Miễn học phí cho các đối tượng: Người có công với cách mạng; trẻ em mẫu giáo và học sinh, sinh viên bị tàn tật, khuyết tật có khó khăn về kinh tế; trẻ em mẫu giáo và học sinh dưới 16 tuổi không có nguồn nuôi dưỡng..."

Đặc biệt, theo quy định tại Điều 10, Nhà nước còn hỗ trợ chi phí học tập trực tiếp 100.000 đồng/tháng cho các đối tượng như học sinh mồ côi cả cha lẫn mẹ, học sinh thuộc hộ nghèo để mua sắm sách vở, đồ dùng học tập. Thời gian hưởng hỗ trợ theo thời gian học thực tế và không quá 9 tháng/năm học.

Việc ban hành Nghị định 86/2015/NĐ-CP trong bối cảnh chuẩn bị bước vào giai đoạn đổi mới giáo dục toàn diện được kỳ vọng sẽ tạo ra nguồn lực tài chính ổn định cho các nhà trường, đồng thời đảm bảo không để bất kỳ học sinh nào phải bỏ học vì lý do kinh tế.