Tại thời điểm cuối năm 2019, dư luận đang đặc biệt quan tâm đến những thay đổi mang tính bước ngoặt trong Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức sửa đổi 2019 vừa được Quốc hội thông qua ngày 25/11/2019. Một trong những điểm nóng nhất chính là quy định về việc giải quyết nghỉ hưu cho viên chức đang trong quá trình bị xem xét kỷ luật. Liệu đây có phải là kẽ hở cho việc "chạy hưu" để thoát tội, hay là một bước tiến trong quản lý nhân sự công?

Quy định hiện hành (năm 2019): Đang bị kỷ luật là "đứng bánh" mọi thủ tục

Theo quy định tại Điều 4 Nghị định 27/2012/NĐ-CP, viên chức sẽ bị xử lý kỷ luật khi có các hành vi vi phạm nghĩa vụ, vi phạm những việc không được làm hoặc vi phạm pháp luật bị Tòa án kết án. Những hành vi này không chỉ ảnh hưởng đến uy tín của đơn vị sự nghiệp công lập mà còn trực tiếp tác động đến quyền lợi của chính viên chức đó.

Cụ thể, Điều 56 Luật Viên chức 2010 hiện hành quy định rất nghiêm ngặt về việc giải quyết các chế độ khi viên chức đang trong thời gian bị xem xét kỷ luật:

4. Viên chức đang trong thời hạn xử lý kỷ luật, đang bị điều tra, truy tố, xét xử thì không được bổ nhiệm, biệt phái, đào tạo, bồi dưỡng, giải quyết nghỉ hưu hoặc thôi việc.

Quy định này nhằm đảm bảo viên chức phải có mặt tại đơn vị để phục vụ công tác điều tra, làm rõ sai phạm và thi hành quyết định kỷ luật. Tuy nhiên, thực tế cho thấy quy định này đôi khi gây khó khăn cho các đơn vị trong việc kiện toàn bộ máy, khi một vị trí không thể tuyển mới do người cũ vẫn "treo" chế độ nghỉ hưu để chờ kết luận kỷ luật kéo dài.

Bước ngoặt từ ngày 01/07/2020: Được nghỉ hưu nhưng "nợ" kỷ luật vẫn phải trả

Nhận thấy những bất cập trên, Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức sửa đổi 2019 đã đưa ra một thay đổi mang tính đột phá. Theo đó, cụm từ "giải quyết nghỉ hưu" đã được loại bỏ khỏi danh sách các thủ tục bị cấm khi viên chức đang trong thời hạn xử lý kỷ luật.

Điều này đồng nghĩa với việc từ ngày 01/07/2020, viên chức dù đang bị kỷ luật vẫn có thể được xem xét giải quyết nghỉ hưu theo chế độ bảo hiểm xã hội nếu đủ điều kiện về tuổi đời và thời gian đóng bảo hiểm. Tuy nhiên, đây tuyệt đối không phải là tấm vé "hạ cánh an toàn".

Pháp luật mới đã bổ sung quy định về việc xử lý kỷ luật đối với người đã nghỉ việc, nghỉ hưu. Nếu sau khi nghỉ hưu mới phát hiện hành vi vi phạm trong thời gian công tác, người đó vẫn bị xử lý kỷ luật bằng các hình thức như: Khiển trách, Cảnh cáo, hoặc Xóa tư cách chức vụ đã đảm nhiệm (tương ứng với mức độ vi phạm). Điều này khẳng định nguyên tắc: Mọi sai phạm đều phải bị xử lý, bất kể người vi phạm còn đang công tác hay đã nghỉ hưu.

Kéo dài thời hạn xử lý kỷ luật - Siết chặt kỷ cương

Bên cạnh việc thay đổi quy định về nghỉ hưu, Luật sửa đổi năm 2019 còn kéo dài thời hạn xử lý kỷ luật để đảm bảo tính kỹ lưỡng, khách quan trong việc xác minh sai phạm. Nếu như theo Điều 53 Luật Viên chức 2010, thời hạn kỷ luật thường không quá 02 tháng, thì quy định mới đã nâng lên thành không quá 90 ngày. Đối với những vụ việc phức tạp, thời gian có thể kéo dài đến 150 ngày (thay vì 04 tháng như trước đây).

Việc kéo dài thời hạn này giúp các cơ quan có thẩm quyền có đủ thời gian để phối hợp với các cơ quan thanh tra, kiểm tra, điều tra nhằm đưa ra kết luận chính xác nhất, tránh bỏ lọt tội phạm nhưng cũng không làm oan sai người vô tội.

Như vậy, bối cảnh pháp lý cuối năm 2019 đang chuyển mình mạnh mẽ theo hướng minh bạch và trách nhiệm hơn. Viên chức cần ý thức rõ rằng, việc thực hiện đúng chức trách, nhiệm vụ là con đường duy nhất để có một quá trình công tác vẻ vang và một kỳ nghỉ hưu an nhàn thực sự, bởi "lưới trời lồng lộng", những sai phạm cũ vẫn có thể bị truy cứu ngay cả khi đã rời xa công sở.