Việc vận hành mô hình chính quyền địa phương 02 cấp đang đặt ra nhiều thách thức về quản lý tài chính và nhân sự tại cơ sở. Để kịp thời tháo gỡ các khó khăn này, Bộ Tài chính đã ban hành Công văn 16419/BTC-KTĐP với những hướng dẫn chi tiết về hệ thống TABMIS, công tác kế toán và đầu tư công cấp xã.

Khai thác dữ liệu TABMIS: Cấp xã cần chủ động hơn

Một trong những kiến nghị phổ biến từ các địa phương là việc mở tài khoản trên hệ thống TABMIS cho cấp xã. Tuy nhiên, theo quy định tại Thông tư 123/2014/TT-BTC, Kho bạc Nhà nước vẫn là cơ quan đầu mối nhập và phê duyệt bút toán dự toán.

Để tăng cường tính chủ động, Bộ Tài chính đề nghị các xã đăng ký tài khoản khai thác dữ liệu trên Cơ sở dữ liệu tổng hợp về tài chính. Đây là giải pháp kỹ thuật tối ưu trong khi chờ đợi các đánh giá về hạ tầng đường truyền để thay thế thông tư cũ. Việc phân quyền khai thác dữ liệu giúp chính quyền cấp xã nắm bắt kịp thời tình hình thu chi ngân sách mà không phụ thuộc hoàn toàn vào báo cáo từ cấp trên.

Bố trí kế toán cấp xã: Thời hạn cuối cùng là 31/12/2025

Công tác nhân sự kế toán là yếu tố then chốt để đảm bảo an toàn tài sản công. Bộ Tài chính nhấn mạnh yêu cầu các đơn vị khẩn trương bổ nhiệm kế toán trưởng hoặc người phụ trách kế toán theo đúng tiêu chuẩn của Luật Kế toán 2015 trước ngày 31/12/2025.

Trong giai đoạn chuyển tiếp, nếu chưa bố trí được nhân sự chính thức, lãnh đạo hoặc cán bộ Phòng Kinh tế có thể được phân công ký chữ ký thứ hai để đảm bảo các lệnh chi tiền không bị gián đoạn. Đồng thời, các địa phương cần phối hợp với các cơ sở đào tạo để tổ chức bồi dưỡng và cấp chứng chỉ kế toán trưởng kịp thời.

Đầu tư cơ sở vật chất: Trách nhiệm thuộc về ngân sách địa phương

Về vấn đề đầu tư trang thiết bị, trụ sở làm việc sau sáp nhập đơn vị hành chính, Bộ Tài chính khẳng định căn cứ theo Luật Ngân sách nhà nước 2015, đây là nhiệm vụ chi của ngân sách địa phương (NSĐP).

Việc đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị tại trụ sở làm việc xã thuộc nhiệm vụ chi của ngân sách địa phương. Các địa phương cần chủ động sử dụng nguồn ngân sách trung ương hỗ trợ và các nguồn tài chính hợp pháp khác để thực hiện.

Điều này đòi hỏi các cấp chính quyền tỉnh, huyện phải có kế hoạch phân bổ vốn trung hạn và hàng năm hợp lý, tránh tình trạng trụ sở mới nhưng thiếu trang thiết bị vận hành.

Quyền tự chủ tài chính của đơn vị sự nghiệp công lập cấp xã

Đối với các đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc UBND cấp xã, quy trình giao quyền tự chủ tài chính cần tuân thủ nghiêm ngặt hướng dẫn tại Thông tư 56/2022/TT-BTC. Đơn vị phải tự xây dựng phương án, đề xuất mức độ tự chủ để cơ quan chuyên môn thẩm tra trước khi trình UBND cấp xã quyết định.

Hiện nay, Bộ Tài chính cũng đang dự thảo sửa đổi thông tư này để phù hợp hơn với thực tiễn vận hành chính quyền 02 cấp, hứa hẹn sẽ mang lại hành lang pháp lý thông thoáng hơn cho các đơn vị cơ sở.