Hoạt động dự giờ từ lâu đã được xem là một phần không thể thiếu trong công tác chuyên môn tại các cơ sở giáo dục. Tuy nhiên, trong một thời gian dài, việc quy định cứng nhắc số tiết dự giờ tối thiểu đã vô tình tạo ra áp lực không nhỏ cho giáo viên, đôi khi dẫn đến tình trạng đối phó. Bước sang năm học 2020-2021, với sự hiệu lực của Luật Giáo dục 2019 và các Thông tư mới, câu chuyện về số tiết dự giờ đã có những chuyển biến tích cực theo hướng tinh giản và thực chất hơn.

"Xóa bỏ" quy định cứng về số tiết dự giờ trong các văn bản mới

Trước đây, hoạt động dự giờ được thực hiện khá khắt khe theo các định mức cụ thể. Điển hình là tại Thông tư 12/2009/TT-BGDĐT (nay đã hết hiệu lực), mỗi giáo viên phải thực hiện ít nhất 18 tiết dự giờ đồng nghiệp mỗi năm. Điều này tạo ra một khối lượng công việc hành chính đáng kể bên cạnh việc giảng dạy chính khóa.

Tuy nhiên, kể từ khi Luật Giáo dục 2019 chính thức có hiệu lực từ ngày 01/07/2020, các văn bản hướng dẫn thi hành đã bám sát tinh thần đổi mới, giảm bớt các thủ tục không cần thiết. Hiện nay, trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật hiện hành, không còn bất kỳ điều khoản nào quy định cứng nhắc về số tiết dự giờ bắt buộc đối với giáo viên phổ thông.

Sự thay đổi này không đồng nghĩa với việc bãi bỏ hoàn toàn hoạt động dự giờ, mà là chuyển giao quyền tự chủ về cho các nhà trường và tổ chuyên môn. Việc dự giờ giờ đây được xem là một hoạt động bồi dưỡng nghiệp vụ tự nguyện và linh hoạt, thay vì là một chỉ tiêu thi đua mang tính áp đặt.

Phân biệt quy định giữa các cấp học: Tiểu học và Trung học

Mặc dù không quy định số tiết cụ thể, nhưng cách thức quản lý hồ sơ dự giờ giữa các cấp học vẫn có sự khác biệt nhất định theo các quy định mới nhất áp dụng từ cuối năm 2020.

Đối với giáo viên cấp Tiểu học

Theo quy định tại điểm b khoản 2 Điều 21 Điều lệ trường tiểu học ban hành kèm theo Thông tư 28/2020/TT-BGDĐT, giáo viên tiểu học vẫn cần duy trì "Sổ ghi chép sinh hoạt chuyên môn, dự giờ và theo dõi đánh giá kết quả học tập của học sinh". Như vậy, ở cấp học này, hoạt động dự giờ vẫn được ghi nhận chính thức trong hệ thống hồ sơ quản lý giáo dục.

Đối với giáo viên cấp Trung học (THCS và THPT)

Một điểm mới đáng chú ý dành cho giáo viên cấp 2 và cấp 3 là tại khoản 3 Điều 21 Điều lệ trường trung học ban hành kèm theo Thông tư 32/2020/TT-BGDĐT (có hiệu lực từ ngày 01/11/2020), danh mục hồ sơ quản lý hoạt động giáo dục của giáo viên đã không còn tên "Sổ dự giờ". Thay vào đó, giáo viên chỉ cần quản lý các loại hồ sơ như: Kế hoạch giáo dục, Kế hoạch bài dạy (giáo án), Sổ theo dõi và đánh giá học sinh, Sổ chủ nhiệm.

Việc loại bỏ Sổ dự giờ ra khỏi danh mục hồ sơ bắt buộc tại Thông tư 32/2020/TT-BGDĐT là một minh chứng rõ nét cho nỗ lực giảm tải áp lực sổ sách, giúp giáo viên trung học có thêm thời gian đầu tư cho chất lượng bài giảng.

Quyền hạn đặc biệt của giáo viên chủ nhiệm trong hoạt động dự giờ

Dù các quy định chung về định mức dự giờ đã được nới lỏng, pháp luật vẫn bảo lưu quyền hạn quan trọng cho giáo viên chủ nhiệm để sâu sát tình hình lớp học. Cụ thể, tại điểm a khoản 2 Điều 29 Thông tư 28/2020/TT-BGDĐT và điểm a khoản 2 Điều 29 Thông tư 32/2020/TT-BGDĐT đều khẳng định:

"Giáo viên chủ nhiệm có quyền được dự các giờ học, hoạt động giáo dục khác của học sinh lớp do mình làm chủ nhiệm."

Quy định này nhằm tạo điều kiện cho giáo viên chủ nhiệm nắm bắt kịp thời thái độ học tập, sự tương tác của học sinh với các môn học khác nhau, từ đó có biện pháp giáo dục phù hợp. Đây là quyền lợi, không phải là nghĩa vụ bắt buộc về số lượng, giúp giáo viên chủ nhiệm chủ động hơn trong công tác quản lý lớp.

Lời khuyên cho giáo viên để thích nghi với quy định mới

Việc không còn quy định cứng về số tiết dự giờ mang lại sự tự do nhưng cũng đòi hỏi tinh thần tự giác cao hơn từ phía mỗi nhà giáo. Để hoạt động dự giờ thực sự hiệu quả trong bối cảnh mới, giáo viên nên:

• Tập trung vào chất lượng: Thay vì dự giờ "cho đủ số", hãy chọn lọc những tiết dạy có phương pháp mới, ứng dụng công nghệ thông tin hiệu quả để học hỏi.
• Tăng cường trao đổi chuyên môn: Sử dụng các buổi sinh hoạt tổ chuyên môn để thảo luận về các tiết dạy thay vì chỉ ghi chép hình thức vào sổ dự giờ.
• Chủ động cập nhật quy chế trường: Mặc dù Bộ Giáo dục không quy định cứng, nhưng mỗi nhà trường có thể có quy chế chi tiêu nội bộ hoặc quy định riêng về hoạt động chuyên môn. Giáo viên cần nắm rõ quy định của đơn vị mình để thực hiện đúng.

Tóm lại, kể từ ngày 01/11/2020, áp lực về số tiết dự giờ bắt buộc đã chính thức được gỡ bỏ đối với giáo viên trung học và được linh hoạt hóa đối với giáo viên tiểu học. Đây là một bước tiến lớn trong việc hiện đại hóa quản trị giáo dục, hướng tới sự thực chất và tôn trọng quyền tự chủ của nhà giáo.