Sự bùng nổ của công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) và các ứng dụng chỉnh sửa ảnh tinh vi đã mang lại nhiều tiện ích, nhưng đồng thời cũng bị kẻ xấu lợi dụng để thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật. Một trong những thực trạng nhức nhối thời gian qua là việc sử dụng AI, công nghệ Deepfake để làm giả giấy tờ tùy thân, ảnh chụp chân dung nhằm đăng ký SIM rác, phục vụ cho các mục đích lừa đảo, spam tin nhắn. Trước tình hình đó, Chính phủ đã ban hành khung pháp lý mới với chế tài xử phạt vô cùng nghiêm khắc.

Bước ngoặt pháp lý siết chặt quản lý thông tin thuê bao di động

Nhằm đồng bộ với các quy định mới của Luật Viễn thông 2023 và tăng cường bảo vệ an ninh mạng, Chính phủ đã ban hành Nghị định 174/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến, giao dịch điện tử và công nghệ thông tin. Nghị định này chính thức có hiệu lực và áp dụng từ ngày 01/07/2026, mang đến những thay đổi mang tính quyết định trong việc xử lý các hành vi gian lận công nghệ cao.

Điểm đáng chú ý nhất trong văn bản pháp quy này là việc bổ sung riêng biệt chế tài xử phạt đối với các hành vi giả mạo thông tin bằng công nghệ hiện đại – điều mà trước đây chưa được quy định rõ ràng hoặc chỉ bị xử lý chung chung.

Việc đăng ký thông tin thuê bao di động sẽ được kiểm soát cực kỳ nghiêm ngặt từ ngày 01/7/2026 (ảnh minh họa)

Mức phạt cực nặng lên đến 100 triệu đồng cho hành vi dùng AI giả mạo giấy tờ

Cụ thể, tại khoản 10 Điều 34 Nghị định 174/2026/NĐ-CP, Chính phủ quy định rõ mức xử phạt đối với các cá nhân, tổ chức lạm dụng công nghệ để đăng ký thông tin thuê bao:

"10. Phạt tiền từ 80.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng đối với hành vi sử dụng phần mềm, ứng dụng công nghệ thông tin để giả mạo thông tin, ảnh chụp giấy tờ của cá nhân, tổ chức, ảnh chụp người trực tiếp đến thực hiện việc đăng ký thông tin thuê bao mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự."

Như vậy, bất kỳ hành vi nào sử dụng các công cụ chỉnh sửa ảnh, phần mềm AI tạo ảnh giả, công nghệ Deepfake để thay đổi thông tin trên Căn cước công dân (CCCD), hộ chiếu hoặc giả mạo khuôn mặt của người đăng ký SIM khi thực hiện quy trình xác thực trực tuyến (eKYC) đều sẽ đối diện với mức phạt tiền từ 80 triệu đồng đến 100 triệu đồng.

Không chỉ bị phạt tiền, người vi phạm còn bị cắt liên lạc hoàn toàn

Bên cạnh hình thức phạt tiền cực kỳ nghiêm khắc, người thực hiện hành vi vi phạm còn phải chịu các hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả vô cùng bất tiện. Theo quy định tại khoản 12 Điều 34 Nghị định 174/2026/NĐ-CP, cơ quan chức năng sẽ áp dụng hình phạt bổ sung:

• Đình chỉ hoạt động cung cấp dịch vụ viễn thông đối với các số thuê bao vi phạm trong thời gian từ 10 tháng đến 12 tháng. Điều này đồng nghĩa với việc chiếc SIM đăng ký bằng thông tin giả mạo sẽ bị khóa chiều gọi đi, gọi đến và truy cập Internet hoàn toàn trong vòng 1 năm.

Đồng thời, theo khoản 13 Điều 34 Nghị định 174/2026/NĐ-CP, nhà mạng (doanh nghiệp viễn thông) buộc phải nộp lại toàn bộ số tiền đã nạp vào tài khoản chính của số thuê bao vi phạm kể từ ngày cung cấp dịch vụ. Trong trường hợp không xác định chính xác, số tiền phải nộp lại được tính theo công thức 100.000 đồng nhân với số tháng vi phạm.

Sự khác biệt vượt trội so với quy định cũ tại Nghị định 15/2020/NĐ-CP

Trước đây, khi áp dụng Nghị định 15/2020/NĐ-CP, các hành vi gian lận thông tin thuê bao chỉ bị xử phạt ở mức tương đối nhẹ và chưa hề có chế tài riêng cho việc áp dụng công nghệ cao để làm giả. Điều 33 của Nghị định 15 cũ chủ yếu tập trung xử phạt các hành vi như sử dụng giấy tờ tùy thân của người khác hoặc cung cấp thông tin không chính xác với mức phạt chỉ từ vài trăm nghìn đến vài triệu đồng.

Sự ra đời của Nghị định 174/2026/NĐ-CP với việc nâng mức phạt lên tới 100 triệu đồng thể hiện quyết tâm sắt đá của Nhà nước trong việc xóa bỏ hoàn toàn "SIM rác", ngăn chặn từ gốc các hành vi lừa đảo công nghệ cao, bảo vệ quyền lợi hợp pháp và sự an toàn của người dân trên không gian mạng.

Lời khuyên thiết thực cho người dùng di động

Để tránh vô tình vi phạm pháp luật hoặc trở thành nạn nhân của tội phạm công nghệ cao, người dân cần lưu ý các khuyến nghị sau:

1. Tuyệt đối không sử dụng các phần mềm chỉnh sửa, công cụ AI để thay đổi bất kỳ thông tin nào trên giấy tờ tùy thân khi thực hiện đăng ký thuê bao trực tuyến.
2. Chỉ đăng ký SIM chính chủ bằng giấy tờ tùy thân thật của bản thân và thực hiện tại các điểm cung cấp dịch vụ viễn thông được ủy quyền hoặc qua ứng dụng chính thức của nhà mạng đã được xác thực kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
3. Không cho người khác mượn giấy tờ tùy thân để đăng ký SIM, không mua bán, ký hộ thông tin thuê bao cho người lạ để tránh rủi ro bị liên đới trách nhiệm pháp lý khi các số thuê bao đó thực hiện hành vi vi phạm pháp luật.

Quy định mới tại Điều 34 Nghị định 174/2026/NĐ-CP chính là hồi chuông cảnh tỉnh mạnh mẽ cho những ai có ý định xem nhẹ tính nghiêm minh của pháp luật, lợi dụng kẽ hở công nghệ để trục lợi cá nhân.