Trong bối cảnh các dự án hạ tầng giao thông trọng điểm đang được đẩy mạnh trên khắp cả nước, nhu cầu về vật liệu xây dựng thông thường như đất, đá, cát sỏi trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Để giải quyết bài toán "khát" vật liệu và tháo gỡ những vướng mắc pháp lý khi chuyển tiếp sang Luật Địa chất và Khoáng sản 2024, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 66.4/2025/NQ-CP với 8 nhóm chính sách đặc thù mang tính đột phá.

Các dự án hạ tầng giao thông sẽ được hưởng lợi lớn từ cơ chế đặc thù mới (ảnh minh họa)

1. Mở rộng đối tượng áp dụng đặc thù cho khoáng sản nhóm IV

Một trong những điểm mới quan trọng nhất là việc cho phép khai thác khoáng sản nhóm IV (bao gồm các loại đất sét, đất đồi, cát sỏi lòng sông...) để phục vụ trực tiếp cho một danh mục rộng các dự án. Theo quy định tại khoản 1 Điều 2 Nghị quyết 66.4/2025/NQ-CP, các đối tượng được ưu tiên bao gồm:

• Dự án đầu tư công và dự án theo phương thức đối tác công tư (PPP).
• Các công trình quan trọng quốc gia, dự án trọng điểm ngành giao thông vận tải.
• Công trình xây dựng khẩn cấp và nhiệm vụ phòng chống thiên tai, dịch bệnh.

2. Miễn trừ hàng loạt thủ tục hành chính rườm rà

Để rút ngắn thời gian đưa mỏ vào khai thác, Chính phủ cho phép miễn trừ nhiều thủ tục vốn là "nỗi ám ảnh" của các nhà thầu. Cụ thể, khi thăm dò và khai thác khoáng sản nhóm III và IV phục vụ các dự án đặc thù, doanh nghiệp không phải thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư hay phê duyệt dự án đầu tư mỏ. Đặc biệt, việc khai thác không cần căn cứ vào quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất hàng năm (trừ đất quốc phòng, an ninh) và không phải làm thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất.

Việc đơn giản hóa thủ tục giúp tối ưu hóa nguồn lực khoáng sản tại địa phương (ảnh minh họa)

3. Cơ chế nâng công suất mỏ linh hoạt

Nhằm đáp ứng tiến độ thần tốc của các đại dự án, Nghị quyết 66.4/2025/NQ-CP cho phép nâng công suất khai thác mà không cần tăng trữ lượng cấp phép. Đối với cát, sỏi lòng sông, mức nâng tối đa là 50% công suất ghi trong giấy phép. Riêng với khoáng sản nhóm III khác và nhóm IV, việc nâng công suất không bị hạn chế, miễn là đảm bảo các yêu cầu về an toàn kỹ thuật.

4. Xử lý tình huống khẩn cấp và khu vực không đấu giá

Trong các trường hợp khẩn cấp như ứng phó thiên tai hoặc đảm bảo an ninh quốc phòng, việc khai thác khoáng sản nhóm III và IV có thể được tiến hành mà không cần giấy phép khai thác. Sau khi hoàn thành, đơn vị thực hiện chỉ cần báo cáo UBND cấp tỉnh về khối lượng và vị trí đã thu hồi. Bên cạnh đó, các khu vực khoáng sản phục vụ dự án đặc thù cũng được đưa vào danh mục không phải đấu giá quyền khai thác, giúp giảm bớt gánh nặng tài chính và thời gian cho nhà đầu tư.

5. Kế thừa và bổ sung quy định từ Nghị định 193/2025/NĐ-CP

Nghị quyết mới cũng thực hiện sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 193/2025/NĐ-CP. Đáng chú ý là quy định cho phép điều chỉnh giấy phép khai thác về mục đích sử dụng, chế biến và tiêu thụ để phù hợp với thực tế triển khai dự án. Đồng thời, kế thừa các cơ chế từ Nghị quyết 106/2023/QH15, tạo sự đồng bộ trong hệ thống pháp luật về đầu tư xây dựng công trình đường bộ.

Nghị quyết 66.4/2025/NQ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 21 tháng 9 năm 2025 đến hết ngày 28 tháng 02 năm 2027. Đây được xem là "thời điểm vàng" để các địa phương và nhà thầu tận dụng tối đa ưu đãi pháp lý nhằm hoàn thành các mục tiêu hạ tầng đã đề ra.

Việc ban hành các cơ chế đặc thù này không chỉ tháo gỡ nút thắt về nguồn cung vật liệu mà còn thể hiện sự linh hoạt của Chính phủ trong việc điều hành kinh tế, đảm bảo tính thượng tôn pháp luật nhưng vẫn sát cánh cùng doanh nghiệp và các dự án quốc gia.