Trong bối cảnh kinh tế năm 2018, các doanh nghiệp có quy mô dưới 10 lao động (thường được gọi là doanh nghiệp siêu nhỏ) đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh thái khởi nghiệp tại Việt Nam. Để tạo điều kiện cho nhóm đối tượng này phát triển, Chính phủ đã ban hành nhiều chính sách ưu tiên, giúp giảm bớt gánh nặng về thủ tục hành chính và chi phí vận hành.

1. Miễn thủ tục đăng ký nội quy lao động bằng văn bản

Một trong những ưu tiên hàng đầu về quản lý nhân sự dành cho doanh nghiệp nhỏ chính là việc đơn giản hóa kỷ luật lao động. Theo quy định tại Điều 119 Bộ luật Lao động 2012, nghĩa vụ ban hành nội quy lao động bằng văn bản chỉ áp dụng đối với người sử dụng lao động có từ 10 người lao động trở lên.

Cụ thể, đối với các đơn vị sử dụng dưới 10 lao động:

• Không bắt buộc phải ban hành nội quy lao động bằng văn bản.
• Miễn thủ tục đăng ký nội quy lao động tại cơ quan quản lý nhà nước về lao động cấp tỉnh theo quy định tại khoản 4 Điều 10 Thông tư 47/2015/TT-BLĐTBXH.
• Các nội dung về kỷ luật lao động, trách nhiệm vật chất sẽ được doanh nghiệp và người lao động tự thỏa thuận và ghi trực tiếp vào hợp đồng lao động.

"Người sử dụng lao động sử dụng từ 10 người lao động trở lên phải có nội quy lao động bằng văn bản." - Trích khoản 1 Điều 119 Bộ luật Lao động 2012.

2. Miễn tổ chức Hội nghị người lao động định kỳ

Việc thực hiện quy chế dân chủ tại nơi làm việc là bắt buộc, tuy nhiên hình thức thực hiện đối với doanh nghiệp siêu nhỏ được nới lỏng hơn rất nhiều. Căn cứ khoản 1 Điều 14 Nghị định 60/2013/NĐ-CP, chỉ những doanh nghiệp sử dụng từ 10 lao động trở lên mới phải tổ chức Hội nghị người lao động ít nhất 12 tháng một lần.

Điều này giúp chủ doanh nghiệp dưới 10 người tiết kiệm được thời gian và chi phí tổ chức các cuộc họp quy mô lớn, thay vào đó có thể thực hiện đối thoại trực tiếp, linh hoạt với nhân viên để giải quyết các vấn đề về điều kiện làm việc, kế hoạch sản xuất kinh doanh.

3. Áp dụng chế độ kế toán và thủ tục thuế siêu đơn giản

Kể từ khi Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa 2017 có hiệu lực, các doanh nghiệp siêu nhỏ đã nhận được những ưu đãi mang tính đột phá về tài chính. Theo đó, doanh nghiệp có dưới 10 lao động tham gia bảo hiểm xã hội sẽ được áp dụng các thủ tục hành chính thuế và chế độ kế toán đơn giản hơn so với các doanh nghiệp thông thường.

Theo hướng dẫn tại Thông tư 133/2016/TT-BTC, báo cáo tài chính của nhóm doanh nghiệp này được tối giản hóa:

• Trình bày báo cáo theo tính thanh khoản giảm dần.
• Cho phép điều chỉnh sai sót của các kỳ trước vào ngay kỳ phát hiện sai sót mà không cần hồi tố phức tạp.
• Điều kiện áp dụng: Ngoài tiêu chí dưới 10 lao động, doanh nghiệp cần đáp ứng mức doanh thu hoặc nguồn vốn không quá 3 tỷ đồng (đối với lĩnh vực nông nghiệp, công nghiệp, xây dựng) hoặc doanh thu không quá 10 tỷ đồng (đối với lĩnh vực thương mại, dịch vụ).

4. Đề xuất miễn thủ tục gửi thang lương, bảng lương

Trong nỗ lực cải cách hành chính năm 2018, các cơ quan chức năng đang xem xét việc bãi bỏ thủ tục gửi thang lương, bảng lương cho cơ quan quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp dưới 10 lao động. Theo tinh thần của Nghị định 49/2013/NĐ-CP và các dự thảo sửa đổi, việc này nhằm giảm bớt các đầu việc không cần thiết cho doanh nghiệp siêu nhỏ.

Đặc biệt, theo định hướng cải cách tiền lương, Nhà nước sẽ dần giảm sự can thiệp trực tiếp vào chính sách tiền lương của doanh nghiệp, tạo quyền tự chủ tối đa cho người sử dụng lao động trong việc xây dựng hệ thống trả lương dựa trên năng suất và hiệu quả công việc.

Lời khuyên cho chủ doanh nghiệp siêu nhỏ

Dù được hưởng nhiều ưu tiên, các chủ doanh nghiệp dưới 10 lao động vẫn cần lưu ý:

1. Hợp đồng lao động phải chặt chẽ: Vì không có nội quy văn bản, mọi quy định về thưởng phạt, kỷ luật cần được ghi rõ trong hợp đồng để tránh tranh chấp pháp lý sau này.
2. Tuân thủ BHXH: Các ưu đãi về thuế và kế toán thường gắn liền với điều kiện số lượng lao động tham gia BHXH, do đó doanh nghiệp cần thực hiện đầy đủ nghĩa vụ này.
3. Cập nhật văn bản mới: Pháp luật luôn có sự thay đổi, việc theo dõi sát sao các thông tư hướng dẫn sẽ giúp doanh nghiệp tận dụng tối đa các gói hỗ trợ từ Nhà nước.

Việc nắm vững các ưu tiên này không chỉ giúp doanh nghiệp siêu nhỏ vận hành đúng luật mà còn tối ưu hóa được nguồn lực để tập trung vào hoạt động kinh doanh cốt lõi.