Thời điểm ngày 01/7/2020 đánh dấu một cột mốc quan trọng trong hệ thống pháp luật Việt Nam khi có tới 12 đạo luật lớn chính thức đi vào cuộc sống. Những thay đổi này không chỉ điều chỉnh các quan hệ hành chính, dân sự mà còn mang đến những cải cách mạnh mẽ trong công tác quản lý cán bộ, giáo dục, thuế và an ninh quốc gia. Dưới đây là tổng hợp chi tiết những điểm mới đáng chú ý nhất mà mọi người dân và doanh nghiệp cần nắm vững.

1. Chấm dứt chế độ "biên chế suốt đời" đối với viên chức tuyển dụng mới

Một trong những thay đổi gây xôn xao nhất chính là quy định tại Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức sửa đổi 2019. Theo đó, kể từ ngày 01/7/2020, tất cả viên chức được tuyển dụng mới sẽ thực hiện chế độ hợp đồng làm việc xác định thời hạn. Điều này đồng nghĩa với việc khái niệm "biên chế suốt đời" (hợp đồng không xác định thời hạn) sẽ chỉ còn áp dụng cho 03 trường hợp đặc biệt:

• Viên chức được tuyển dụng trước ngày 01/7/2020;
• Cán bộ, công chức chuyển sang làm viên chức;
• Người được tuyển dụng làm viên chức tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.

Sự thay đổi này nhằm tạo ra môi trường làm việc cạnh tranh, năng động và nâng cao trách nhiệm của đội ngũ viên chức trong bộ máy nhà nước.

2. Nâng chuẩn trình độ đào tạo đối với giáo viên các cấp

Thực hiện lộ trình đổi mới giáo dục, Luật giáo dục 2019 quy định chuẩn trình độ đào tạo của nhà giáo được nâng lên đáng kể. Cụ thể:

• Giáo viên mầm non: Phải có bằng tốt nghiệp cao đẳng sư phạm trở lên (trước đây là trung cấp);
• Giáo viên tiểu học, THCS, THPT: Phải có bằng cử nhân thuộc ngành đào tạo giáo viên trở lên (trước đây tiểu học chỉ cần trung cấp, THCS cần cao đẳng).

Đối với những giáo viên chưa đạt chuẩn, Chính phủ đã có lộ trình bồi dưỡng, đào tạo lại để đảm bảo quyền lợi và chất lượng giảng dạy.

3. Quản lý chặt chẽ thuế trong hoạt động thương mại điện tử

Luật Quản lý thuế 2019 lần đầu tiên đưa ra các quy định cụ thể về quản lý thuế đối với hoạt động thương mại điện tử. Trong bối cảnh kinh tế số phát triển mạnh mẽ, việc định danh và quản lý thu thuế đối với các nền tảng xuyên biên giới là vô cùng cần thiết. Ngoài ra, Luật cũng khuyến khích sử dụng hóa đơn điện tử trước khi bắt buộc áp dụng toàn diện vào năm 2022.

4. Cấp hộ chiếu gắn chíp điện tử và hộ chiếu phổ thông cho mọi lứa tuổi

Với Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam 2019, thủ tục làm hộ chiếu trở nên hiện đại và thuận tiện hơn. Điểm mới nổi bật là việc triển khai hộ chiếu có gắn chíp điện tử lưu trữ thông tin sinh trắc học, giúp việc kiểm soát cửa khẩu nhanh chóng và bảo mật hơn. Đặc biệt, công dân có Căn cước công dân có thể làm thủ tục cấp hộ chiếu tại bất kỳ cơ quan quản lý xuất nhập cảnh nào thuận tiện nhất mà không phụ thuộc vào nơi cư trú.

5. Cho phép người nước ngoài chuyển đổi mục đích thị thực

Thay vì phải xuất cảnh để làm lại thị thực mới như trước đây, Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam sửa đổi 2019 cho phép người nước ngoài chuyển đổi mục đích thị thực trong các trường hợp như: Có giấy tờ chứng minh là nhà đầu tư; có quan hệ cha, mẹ, vợ, chồng, con với người mời; hoặc được cơ quan, tổ chức mời vào làm việc và có giấy phép lao động.

6. Tôn vinh văn hóa đọc với Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam

Luật Thư viện 2019 chính thức luật hóa ngày 21/4 hàng năm là Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam. Đây là nỗ lực nhằm thúc đẩy phong trào đọc sách trong cộng đồng, đồng thời thúc đẩy việc chuyển đổi số, xây dựng thư viện số hiện đại để phục vụ nhu cầu tra cứu thông tin của người dân.

7. Mở rộng đối tượng tạm hoãn nghĩa vụ dân quân tự vệ

Theo Luật Dân quân tự vệ 2019, danh sách các trường hợp được tạm hoãn tham gia dân quân tự vệ đã được bổ sung, bao gồm nam giới một mình nuôi con nhỏ dưới 36 tháng tuổi hoặc người có vợ/chồng là cán bộ, công chức, viên chức, công nhân quốc phòng đang phục vụ trong quân đội, công an.

8. Quy định mới về độ tuổi quân nhân dự bị

Luật Lực lượng dự bị động viên 2019 quy định rõ độ tuổi quân nhân dự bị sắp xếp vào đơn vị dự bị động viên trong thời bình là: Sĩ quan dự bị đến hết 45 tuổi (đối với cấp Úy), 50 tuổi (đối với Thiếu tá, Trung tá) và 55 tuổi (đối với Thượng tá). Quân nhân chuyên nghiệp và hạ sĩ quan, binh sĩ dự bị đến hết 40 tuổi.

9. Giảm số lượng đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp

Nhằm tinh gọn bộ máy, Luật Tổ chức chính phủ và Luật Tổ chức chính quyền địa phương sửa đổi 2019 đã điều chỉnh giảm số lượng đại biểu HĐND ở tất cả các cấp. Ví dụ, tại TP. Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, số lượng đại biểu HĐND thành phố giảm từ 105 xuống còn 95 đại biểu.

10. Kiểm toán Nhà nước có quyền xử phạt hành chính

Đây là một quyền hạn mới rất mạnh mẽ được quy định tại Luật Kiểm toán nhà nước sửa đổi 2019. Tổng Kiểm toán nhà nước có quyền quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kiểm toán nhà nước đối với các hành vi cản trở, sai phạm của đơn vị được kiểm toán.

11. Chú trọng bản sắc trong Luật Kiến trúc

Luật Kiến trúc 2019 nhấn mạnh việc quản lý kiến trúc phải đảm bảo tính thống nhất, bền vững và đặc biệt là phải giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam trong các công trình xây dựng hiện đại.

12. Phân loại bí mật Nhà nước thành 3 cấp độ

Cuối cùng, Luật Bảo vệ bí mật nhà nước 2018 quy định bí mật nhà nước được phân thành 03 độ mật: Tuyệt mật, Tối mật và Mật. Việc xác định độ mật dựa trên tính chất quan trọng của thông tin và mức độ nguy hại nếu bị tiết lộ, giúp công tác bảo vệ an ninh quốc gia được thực hiện bài bản và hiệu quả hơn.

Việc nắm bắt kịp thời các quy định mới này không chỉ giúp mỗi cá nhân, tổ chức thực hiện đúng pháp luật mà còn bảo vệ tối đa quyền và lợi ích hợp pháp của mình trong bối cảnh đất nước đang chuyển mình mạnh mẽ.