Trong nỗ lực hiện đại hóa công tác quản lý nhà nước và tăng cường tính công khai, minh bạch trong hoạt động đầu tư công, Chính phủ đã ban hành một văn bản pháp lý quan trọng, đánh dấu bước chuyển mình mạnh mẽ của hệ thống đấu thầu Việt Nam. Đó chính là Nghị định 63/2014/NĐ-CP ngày 26/06/2014.

Văn bản này không chỉ quy định chi tiết thi hành Luật Đấu thầu 2013 mà còn đặc biệt nhấn mạnh đến hình thức lựa chọn nhà thầu qua mạng – một xu thế tất yếu trong kỷ nguyên số hóa.

Mở rộng phạm vi và đối tượng áp dụng đấu thầu qua mạng

Theo quy định mới nhất, hình thức lựa chọn nhà thầu qua mạng sẽ được áp dụng rộng rãi cho nhiều loại gói thầu khác nhau, bao gồm: dịch vụ tư vấn, dịch vụ phi tư vấn, mua sắm hàng hóa, xây lắp và cả các gói thầu hỗn hợp. Điều này cho thấy quyết tâm của Chính phủ trong việc phủ sóng công nghệ thông tin vào mọi ngóc ngách của hoạt động đấu thầu.

Các hình thức lựa chọn nhà thầu truyền thống như đấu thầu rộng rãi, đấu thầu hạn chế, chào hàng cạnh tranh, mua sắm trực tiếp và thậm chí là chỉ định thầu đều có thể được thực hiện thông qua Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Đây là một bước tiến dài so với các quy định trước đây, giúp giảm thiểu tối đa sự can thiệp trực tiếp của con người và hạn chế các tiêu cực có thể phát sinh.

Quy trình đấu thầu qua mạng giúp tăng tính minh bạch và tiết kiệm chi phí (ảnh minh họa)

Những nguyên tắc vàng khi tham gia hệ thống mạng đấu thầu quốc gia

Tại Điều 85 của Nghị định 63/2014/NĐ-CP, các nguyên tắc cơ bản đã được xác lập rõ ràng nhằm đảm bảo tính thống nhất:

"1. Khi thực hiện lựa chọn nhà thầu qua mạng, bên mời thầu, nhà thầu phải thực hiện đăng ký một lần trên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. 2. Bên mời thầu phát hành miễn phí hồ sơ mời quan tâm, hồ sơ mời sơ tuyển, hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu trên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. 3. Đối với mỗi gói thầu, nhà thầu chỉ nộp hồ sơ quan tâm, hồ sơ dự sơ tuyển, hồ sơ dự thầu, hồ sơ đề xuất một lần trên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia."

Việc phát hành hồ sơ miễn phí trên mạng là một điểm cộng lớn, giúp các nhà thầu, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, dễ dàng tiếp cận thông tin dự án mà không bị rào cản về chi phí mua hồ sơ giấy như trước đây.

Quy trình thực hiện chuyên nghiệp và minh bạch

Quy trình lựa chọn nhà thầu qua mạng được quy định chi tiết tại Điều 88. Theo đó, bên mời thầu có trách nhiệm tự đăng tải các thông báo mời thầu, mời quan tâm lên hệ thống. Điểm đặc biệt là việc mở thầu và giải mã hồ sơ sẽ được thực hiện ngay sau thời điểm đóng thầu.

Biên bản mở thầu phải được đăng tải công khai trên hệ thống trong thời hạn không quá 02 giờ sau khi đóng thầu. Sự tức thì này loại bỏ hoàn toàn những nghi ngại về việc tráo đổi hay chỉnh sửa hồ sơ sau khi nộp. Ngoài ra, việc nộp bảo lãnh dự thầu cũng được thực hiện thông qua các ngân hàng có kết nối trực tiếp với hệ thống, tạo thành một chu trình khép kín và an toàn.

Giá trị pháp lý của văn bản điện tử

Một trong những lo ngại lớn nhất của các đơn vị khi chuyển sang làm việc trực tuyến là tính pháp lý của các chứng từ điện tử. Nghị định 63/2014/NĐ-CP đã khẳng định chắc chắn rằng các văn bản điện tử giao dịch qua hệ thống được coi là văn bản gốc, có giá trị pháp lý tương đương văn bản giấy. Đây là cơ sở quan trọng để các cơ quan thanh tra, kiểm toán và ngân hàng thực hiện giải ngân sau này.

Với việc Nghị định này có hiệu lực từ ngày 15/08/2014, cộng đồng doanh nghiệp và các cơ quan nhà nước cần nhanh chóng cập nhật kiến thức và hạ tầng kỹ thuật để sẵn sàng cho một kỷ nguyên đấu thầu mới – kỷ nguyên của sự minh bạch và hiệu quả.