Vừa qua, dư luận tại phường Thái Học, thị xã Chí Linh, tỉnh Hải Dương không khỏi bàng hoàng trước vụ việc một nhóm đối tượng ngang nhiên xâm phạm mồ mả để tìm kiếm tài sản. Hành vi này không chỉ vi phạm nghiêm trọng đạo đức truyền thống "nghĩa tử là nghĩa tận" của dân tộc Việt Nam mà còn là hành vi phạm tội bị pháp luật trừng trị nghiêm khắc.

Từ lời đồn "vàng chôn theo người chết" đến hành vi phạm pháp

Theo thông tin từ cơ quan chức năng, vụ việc bắt nguồn từ lời khai của Vũ Thị Thu Hà (37 tuổi, ngụ TP. Hải Dương). Trong một lần vào trại giam thăm chồng, Hà nghe chồng kể lại câu chuyện từ một bạn tù về việc ngôi mộ của chị C.T.H (mất năm 2002) tại nghĩa trang Lạc Sơn có chôn theo 5,2 cây vàng. Chóa mắt trước số tài sản lớn, Hà đã thuê Đỗ Văn Thảo (37 tuổi) và Nguyễn Văn Linh (27 tuổi) cùng ngụ huyện Bình Giang để thực hiện kế hoạch đào mộ.

Chiều ngày 02/07/2017, khi nhóm đối tượng đang hì hục đào xới ngôi mộ của chị H. thì bị người dân địa phương phát hiện và bắt giữ quả tang. Tại hiện trường, ngôi mộ đã bị hư hại nghiêm trọng, gây phẫn nộ cho gia đình người quá cố và cộng đồng cư dân xung quanh.

Trách nhiệm dân sự: Bồi thường thiệt hại và tổn thất tinh thần

Dưới góc độ dân sự, hành vi của nhóm đối tượng này đã xâm phạm trực tiếp đến mồ mả - một đối tượng đặc biệt được pháp luật bảo vệ. Căn cứ quy định tại Điều 607 Bộ luật Dân sự 2015 về "Bồi thường thiệt hại do xâm phạm mồ mả", các cá nhân vi phạm phải có trách nhiệm bồi thường.

"1. Cá nhân, pháp nhân xâm phạm đến mồ mả của người khác phải bồi thường thiệt hại.
2. Thiệt hại do xâm phạm mồ mả gồm chi phí hợp lý để hạn chế, khắc phục thiệt hại.
3. Người chịu trách nhiệm bồi thường trong trường hợp mồ mả của người khác bị xâm phạm phải bồi thường một khoản tiền khác để bù đắp tổn thất về tinh thần cho những người thân thích theo thứ tự hàng thừa kế của người chết; nếu không có những người này thì người trực tiếp nuôi dưỡng người chết được hưởng khoản tiền này..."

Đáng chú ý, mức bồi thường bù đắp tổn thất về tinh thần do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì mức tối đa đối với mỗi mồ mả bị xâm phạm không quá mười lần mức lương cơ sở do Nhà nước quy định. Đây là chế tài nhằm xoa dịu nỗi đau và sự xúc phạm về mặt tâm linh đối với gia đình người đã khuất.

Đối diện án tù theo Bộ luật Hình sự 1999

Không chỉ dừng lại ở việc bồi thường dân sự, hành vi đào trộm mộ để tìm vàng còn cấu thành tội phạm hình sự. Tại thời điểm xảy ra vụ việc (tháng 07/2017), hành vi này được điều chỉnh bởi Điều 246 Bộ luật Hình sự 1999 (Tội xâm phạm thi thể, mồ mả, hài cốt).

Cụ thể, người nào đào, phá mồ mả, chiếm đoạt những đồ vật để ở trong mộ, trên mộ hoặc có hành vi khác xâm phạm thi thể, mồ mả, hài cốt thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 01 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm. Tuy nhiên, nếu hành vi gây hậu quả nghiêm trọng hoặc vì động cơ đê hèn (như đào mộ tìm vàng trong trường hợp này), mức hình phạt có thể lên đến 05 năm tù giam.

Việc xử lý nghiêm minh các đối tượng trong vụ án này là vô cùng cần thiết để răn đe, giáo dục chung trong xã hội. Mồ mả là nơi yên nghỉ cuối cùng của người đã khuất, là biểu tượng tâm linh thiêng liêng, mọi hành vi xâm phạm vì mục đích trục lợi đều không thể dung thứ.

Qua vụ việc này, người dân cần nâng cao cảnh giác và hiểu biết pháp luật, tránh nghe theo những lời đồn thổi vô căn cứ để rồi sa chân vào con đường tội lỗi, đánh đổi tự do bằng những năm tháng trong tù tội.