Hệ thống chính sách thuế của Việt Nam đang chuẩn bị bước vào một giai đoạn chuyển mình quan trọng, đánh dấu sự thay đổi lớn trong tư duy quản lý và điều tiết tiêu dùng xã hội. Kể từ ngày 01/01/2026, Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt 2025 (Luật số 66/2025/QH15) và văn bản hướng dẫn chi tiết thi hành là Nghị định 360/2025/NĐ-CP sẽ chính thức đi vào cuộc sống. Việc mở rộng, bổ sung và làm rõ các đối tượng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt không chỉ nhằm mục tiêu tăng cường nguồn thu cho ngân sách nhà nước, mà quan trọng hơn là định hướng hành vi tiêu dùng, bảo vệ sức khỏe cộng đồng, giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường và đảm bảo sự công bằng trong điều tiết thu nhập xã hội.

Nhóm hàng hóa chịu thuế: Từ xe sang, điều hòa công suất lớn đến nước giải khát có đường

Theo quy định chi tiết tại Điều 2 Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt 2025, danh mục hàng hóa chịu thuế bao gồm những mặt hàng truyền thống mang tính chất hạn chế tiêu dùng như thuốc lá, rượu, bia, bài lá, vàng mã và xăng các loại. Tuy nhiên, điểm mới đáng chú ý nhất và nhận được sự quan tâm lớn từ dư luận chính là sự xuất hiện của mặt hàng nước giải khát có hàm lượng đường trên 5g/100ml.

Bên cạnh đó, các loại phương tiện giao thông cá nhân, phương tiện xa xỉ cũng nằm trong tầm ngắm điều tiết của sắc thuế này. Cụ thể:

• Xe gắn động cơ dưới 24 chỗ: Bao gồm xe ô tô chở người; xe chở người bốn bánh có gắn động cơ; xe ô tô pick-up chở người; xe ô tô pick-up chở hàng cabin kép; xe ô tô tải VAN có từ hai hàng ghế trở lên, có thiết kế vách ngăn cố định giữa khoang chở người và khoang chở hàng. Quy định này nhằm bao quát toàn bộ các dòng xe có xu hướng sử dụng như xe cá nhân để tránh việc lách thuế thông qua các dòng xe bán tải hoặc xe VAN.
• Phương tiện xa xỉ phục vụ mục đích dân dụng: Máy bay, trực thăng, tàu lượn và du thuyền. Đây là những phương tiện có giá trị cực kỳ lớn, chủ yếu phục vụ cho giới thượng lưu hoặc hoạt động kinh doanh dịch vụ cao cấp, do đó việc áp thuế tiêu thụ đặc biệt là hoàn toàn phù hợp với nguyên tắc điều tiết thu nhập.
• Xe mô tô phân khối lớn: Các loại xe hai bánh, ba bánh có dung tích xi lanh trên 125 cm3. Đây là nhóm phương tiện không mang tính phổ thông, có lượng khí thải và tiếng ồn lớn, cần được điều tiết tiêu dùng.

Đặc biệt, đối với mặt hàng điều hòa nhiệt độ, thuế tiêu thụ đặc biệt sẽ áp dụng cho các thiết bị có công suất từ trên 24.000 BTU đến 90.000 BTU. Một điểm mới cực kỳ chặt chẽ trong cách tính thuế được quy định tại Điều 3 Nghị định 360/2025/NĐ-CP là ngay cả khi doanh nghiệp nhập khẩu hoặc sản xuất bán riêng lẻ từng bộ phận là cục nóng hoặc cục lạnh, các bộ phận này vẫn bị đánh thuế tiêu thụ đặc biệt như một sản phẩm hoàn chỉnh (máy điều hòa nhiệt độ hoàn chỉnh) nhằm ngăn chặn triệt để hành vi xé lẻ linh kiện để trốn thuế.

Nhóm dịch vụ chịu thuế: Karaoke, Casino, Sân Golf và những thay đổi quan trọng

Không chỉ dừng lại ở hàng hóa vật chất, các loại hình dịch vụ giải trí, vui chơi cao cấp cũng là đối tượng trọng tâm của thuế tiêu thụ đặc biệt. Tại Điều 3 Nghị định 360/2025/NĐ-CP, Chính phủ đã cụ thể hóa các loại hình dịch vụ này bằng cách dẫn chiếu trực tiếp đến các văn bản pháp luật chuyên ngành để đảm bảo tính đồng bộ và tránh các kẽ hở pháp lý:

• Kinh doanh vũ trường, karaoke: Thực hiện theo quy định tại Nghị định 54/2019/NĐ-CP và được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 148/2024/NĐ-CP.
• Kinh doanh mát-xa (massage): Được xác định theo quy định pháp luật chuyên ngành thuộc loại hình kinh doanh có điều kiện về an ninh trật tự và y tế.
• Kinh doanh casino và trò chơi điện tử có thưởng: Casino thực hiện theo Nghị định 03/2017/NĐ-CP (được sửa đổi bởi Nghị định 145/2024/NĐ-CP); trò chơi điện tử có thưởng (jackpot, slot) thực hiện theo Nghị định 121/2021/NĐ-CP.
• Kinh doanh đặt cược: Bao gồm đặt cược thể thao, giải trí thực hiện theo Nghị định 06/2017/NĐ-CP và được sửa đổi bởi Nghị định 151/2018/NĐ-CP.
• Kinh doanh gôn (golf): Thực hiện theo Nghị định 52/2020/NĐ-CP (được sửa đổi bởi Nghị định 31/2021/NĐ-CP), bao gồm cả hoạt động kinh doanh sân tập gôn, bán thẻ hội viên và vé chơi gôn.
• Kinh doanh xổ số: Thực hiện theo Nghị định 30/2007/NĐ-CP và được sửa đổi bởi Nghị định 78/2012/NĐ-CP.

Những điểm mới cần lưu ý trong Nghị định 360/2025/NĐ-CP

Nghị định mới đã làm rõ cách xác định đối tượng chịu thuế để tránh các kẽ hở pháp lý trong thực tiễn áp dụng. Chẳng hạn, đối với nước giải khát có đường, hàm lượng đường sẽ được căn cứ dựa trên Tiêu chuẩn quốc gia (TCVN 12828:2019) và nhãn sản phẩm theo quy định của Bộ Y tế về cách ghi thành phần dinh dưỡng. Đối với hàng nhập khẩu chưa dán nhãn, doanh nghiệp nhập khẩu phải tự chịu trách nhiệm xác định, kê khai và tính nộp thuế trước pháp luật.

Dưới đây là trích dẫn nguyên văn quy định về đối tượng chịu thuế tại Luật mới:

"Điều 2. Đối tượng chịu thuế... 2. Dịch vụ bao gồm: a) Kinh doanh vũ trường; b) Kinh doanh mát-xa (massage), ka-ra-ô-kê (karaoke); c) Kinh doanh ca-si-nô (casino); trò chơi điện tử có thưởng bao gồm trò chơi bằng máy giắc-pót (jackpot), máy sờ-lot (slot) và các loại máy tương tự; d) Kinh doanh đặt cược bao gồm đặt cược thể thao, giải trí và các hình thức đặt cược khác theo quy định của pháp luật; đ) Kinh doanh gôn (golf); e) Kinh doanh xổ số."

Việc nắm vững các quy định mới này là vô cùng cần thiết đối với các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh cũng như người tiêu dùng để chủ động xây dựng kế hoạch tài chính, phương án sản xuất kinh doanh phù hợp trước khi các quy định này chính thức có hiệu lực vào đầu năm 2026.