Việc tổ chức bộ máy hành chính tại các đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt (đặc khu) luôn là vấn đề được dư luận quan tâm, đặc biệt là cơ chế quản lý tại những khu vực có quy mô dân số nhỏ. Theo quy định mới nhất tại Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025, một kịch bản quản lý đặc thù đã được thiết lập nhằm đảm bảo tính tinh gọn và hiệu quả.

Mô hình tổ chức chính quyền tại đặc khu: Linh hoạt và chủ động

Theo quy định tại Điều 27 Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025, nguyên tắc tổ chức chính quyền địa phương ở đặc khu được xác định dựa trên điều kiện thực tế của từng địa phương. Cụ thể, chính quyền tại đây có thể được tổ chức tương ứng như cấp xã hoặc phường.

Điểm đáng chú ý là pháp luật yêu cầu các quy định về nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền đặc khu phải đảm bảo tính linh hoạt, chủ động cao. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các đặc khu nằm ở vị trí hải đảo, nơi điều kiện địa lý và kinh tế có nhiều khác biệt so với đất liền.

Vì sao đặc khu dưới 1.000 dân không tổ chức cấp chính quyền?

Một trong những điểm mới mang tính đột phá nằm ở quy định về quy mô dân số. Cụ thể, tại khoản 1 Điều 28 Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025 đã nêu rõ:

"Tại đặc khu có dân số thường trú dưới 1.000 người thì không tổ chức cấp chính quyền địa phương. UBND đặc khu là cơ quan hành chính nhà nước, do UBND cấp tỉnh quyết định thành lập, thực hiện vai trò của chính quyền địa phương tại đặc khu này."

Quy định này cho thấy sự chuyển dịch từ mô hình chính quyền đầy đủ sang mô hình cơ quan hành chính đại diện. Thay vì duy trì một bộ máy cồng kềnh với Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân đầy đủ các cấp, các đặc khu nhỏ sẽ được quản lý trực tiếp bởi một UBND đặc khu do cấp tỉnh thành lập.

Việc không tổ chức cấp chính quyền địa phương tại các khu vực có dân số dưới 1.000 người mang lại nhiều lợi ích thiết thực:

• Tinh giản bộ máy: Giảm bớt các tầng nấc trung gian, tiết kiệm ngân sách nhà nước.
• Đảm bảo linh hoạt: Giúp việc ra quyết định hành chính nhanh chóng hơn, phù hợp với tính chất "đặc biệt" của đặc khu.
• Phù hợp thực tiễn: Đặc biệt hiệu quả với các đảo nhỏ, nơi dân cư thưa thớt nhưng vị trí chiến lược lại vô cùng quan trọng.

Bên cạnh đó, tổ chức bộ máy, nhiệm vụ và quyền hạn cụ thể của UBND đặc khu sẽ do Chính phủ quy định chi tiết để đảm bảo tính thống nhất và hiệu lực pháp lý trong quá trình thực thi.