Việc huy động nguồn lực chuyên gia bên ngoài để thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn sâu trong cơ quan nhà nước đã trở thành một xu thế tất yếu trong kỷ nguyên số. Để cụ thể hóa cơ chế này, Chính phủ đã ban hành Nghị định 173/2025/NĐ-CP quy định về hợp đồng thực hiện nhiệm vụ của công chức. Đây được xem là "chìa khóa" giúp các cơ quan hành chính giải quyết bài toán thiếu hụt nhân sự chất lượng cao trong các lĩnh vực đặc thù như AI, bán dẫn hay chuyển đổi số.

1. Các loại hợp đồng thực hiện nhiệm vụ: Không chỉ là hợp đồng lao động?

Theo quy định tại khoản 2 Điều 6 Nghị định 173/2025/NĐ-CP, cơ quan nhà nước không chỉ bó hẹp trong một hình thức tuyển dụng truyền thống mà có thể linh hoạt lựa chọn giữa 02 loại hợp đồng chính:

• Hợp đồng lao động: Thường áp dụng cho các cá nhân là nhà quản lý, chuyên gia đầu ngành hoặc những người có kinh nghiệm thực tiễn dày dặn để trực tiếp triển khai các nhiệm vụ chuyên môn.
• Hợp đồng dịch vụ: Thường được ký kết với các pháp nhân hoặc cá nhân để thực hiện các công việc mang tính chất hành chính, hỗ trợ phục vụ hoặc các nhiệm vụ chuyên biệt mà nguồn nhân lực tại chỗ chưa đáp ứng được.

Đáng chú ý, việc lựa chọn loại hợp đồng nào sẽ phụ thuộc vào tính chất của công việc quy định tại Điều 4 và đối tượng ký kết tại Điều 5 của Nghị định này. Ví dụ, đối với các dự án về trí tuệ nhân tạo hay công nghệ bán dẫn, cơ quan có thể ưu tiên ký hợp đồng lao động với các chuyên gia hàng đầu để đảm bảo tính liên tục và bảo mật của nhiệm vụ.

2. Những rào cản pháp lý: Ai không được phép ký kết hợp đồng?

Để đảm bảo tính khách quan và tránh tình trạng "lợi ích nhóm", Điều 7 Nghị định 173/2025/NĐ-CP đã thiết lập những "hàng rào" pháp lý nghiêm ngặt. Cụ thể, các trường hợp sau đây sẽ không được ký kết hợp đồng:

• Người đang giữ vị trí cán bộ, công chức, viên chức hoặc đang phục vụ trong lực lượng vũ trang.
• Người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc đang trong thời gian bị cấm hành nghề theo bản án của Tòa án.
• Đặc biệt lưu ý: Những người có quan hệ gia đình mật thiết (vợ, chồng, cha mẹ, con cái, anh chị em ruột...) với người có thẩm quyền ký hợp đồng tại cơ quan đó cũng thuộc diện bị cấm để phòng ngừa xung đột lợi ích.

3. Quy trình 4 bước "chuẩn chỉnh" để ký kết hợp đồng

Không còn là những thỏa thuận ngầm, quy trình ký kết hiện nay phải tuân thủ sự minh bạch tuyệt đối theo Điều 12 Nghị định 173/2025/NĐ-CP thông qua 4 bước:

1. Thông báo mời ký kết: Phải được công khai trên cổng thông tin điện tử hoặc gửi trực tiếp đến các tổ chức, cá nhân tiềm năng với đầy đủ thông tin về nhiệm vụ, tiêu chuẩn và thời hạn.
2. Tổng hợp danh sách: Cơ quan tiếp nhận và sàng lọc hồ sơ của các ứng viên đăng ký.
3. Báo cáo và thẩm định: Người đứng đầu cơ quan báo cáo cấp có thẩm quyền. Trong trường hợp cần thiết, một Hội đồng tư vấn sẽ được thành lập để đánh giá năng lực chuyên môn của ứng viên một cách công tâm nhất.
4. Ký kết chính thức: Hợp đồng được xác lập dựa trên sự thống nhất về quyền lợi, trách nhiệm và các sản phẩm đầu ra dự kiến.

4. 8 kịch bản dẫn đến chấm dứt hợp đồng thực hiện nhiệm vụ

Tính linh hoạt của loại hình hợp đồng này còn thể hiện ở các quy định về chấm dứt hợp đồng tại khoản 1 Điều 11 Nghị định 173/2025/NĐ-CP. Có 8 trường hợp phổ biến bao gồm:

- Hết thời hạn hợp đồng mà không gia hạn;
- Đã hoàn thành nhiệm vụ và được nghiệm thu sản phẩm;
- Thỏa thuận chấm dứt trước hạn giữa các bên;
- Đơn phương chấm dứt hợp đồng theo luật định;
- Cá nhân không còn đủ điều kiện, tiêu chuẩn chuyên môn;
- Cơ quan giải thể hoặc thay đổi tổ chức dẫn đến không còn nhu cầu;
- Thay đổi chính sách vĩ mô khiến nhiệm vụ không thể tiếp tục;
- Các trường hợp bất khả kháng khác.

Sau khi chấm dứt, các bên vẫn phải có trách nhiệm bảo mật thông tin và quyết toán tài chính theo đúng cam kết ban đầu. Việc nắm vững các quy định tại Nghị định 173/2025/NĐ-CP không chỉ giúp cơ quan nhà nước vận hành hiệu quả mà còn bảo vệ quyền lợi chính đáng cho đội ngũ chuyên gia khi tham gia vào bộ máy công quyền.