Trong bối cảnh cải cách hành chính mạnh mẽ năm 2026, việc quản lý đội ngũ cán bộ, công chức ngày càng siết chặt nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy Nhà nước. Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất là việc cụ thể hóa các trường hợp cho thôi việc đối với công chức, đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong môi trường công vụ.

Căn cứ pháp lý mới về việc cho thôi việc công chức

Theo quy định tại Điều 27 Luật Cán bộ, công chức năm 2025 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2026), cơ quan có thẩm quyền sẽ căn cứ vào kết quả theo dõi, đánh giá và xếp loại chất lượng để quyết định việc cho thôi việc đối với những cá nhân không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Để hướng dẫn chi tiết nội dung này, Nghị định 170/2025/NĐ-CP đã bổ sung Điều 56a, xác định rõ 05 kịch bản dẫn đến việc chấm dứt chế độ công vụ.

Chi tiết 05 trường hợp cho thôi việc đối với công chức

Việc nắm rõ các trường hợp này không chỉ giúp công chức tự ý thức về trách nhiệm cá nhân mà còn giúp các cơ quan quản lý thực hiện đúng quy trình pháp luật:

1. Thôi việc theo nguyện vọng cá nhân

Đây là trường hợp phổ biến khi công chức có nhu cầu thay đổi môi trường làm việc hoặc vì lý do gia đình, cá nhân mà không thể tiếp tục cống hiến. Tuy nhiên, việc thôi việc theo nguyện vọng phải được sự đồng ý của cấp có thẩm quyền và không thuộc các trường hợp bị hạn chế (như đang trong thời gian kỷ luật).

2. Không hoàn thành nhiệm vụ dựa trên xếp loại chất lượng

Nếu công chức bị xếp loại chất lượng ở mức "Không hoàn thành nhiệm vụ" trong năm đánh giá do năng lực yếu kém, không đáp ứng được các chỉ tiêu, yêu cầu công việc đã đề ra, cơ quan quản lý có quyền xem xét cho thôi việc ngay để đảm bảo chất lượng bộ máy.

3. Không đáp ứng yêu cầu vị trí việc làm thường xuyên

Đây là điểm mới đề cao tính thực tiễn. Dựa trên kết quả theo dõi, đánh giá thường xuyên, nếu công chức không đáp ứng được yêu cầu của vị trí việc làm hiện tại và cơ quan cũng không còn vị trí nào thấp hơn hoặc phù hợp hơn để bố trí, sắp xếp lại thì công chức đó sẽ phải thôi việc.

4. Do sắp xếp, tổ chức lại bộ máy hoặc giải thể đơn vị

Trong quá trình tinh gọn bộ máy, nếu cơ quan, đơn vị bị giải thể hoặc tổ chức lại mà không thể bố trí được vị trí việc làm phù hợp cho công chức, pháp luật cho phép thực hiện thủ tục cho thôi việc theo đúng quy định về tinh giản biên chế và sắp xếp nhân sự.

5. Do tình trạng sức khỏe không đảm bảo

Công chức bị ốm đau, tai nạn đã điều trị 12 tháng liên tục mà khả năng lao động chưa hồi phục. Quy định này nhằm đảm bảo công việc của cơ quan không bị đình trệ, đồng thời giải quyết chế độ phù hợp cho người lao động không còn đủ sức khỏe công tác.

"Khoản 25 Điều 1 dự thảo Nghị định sửa đổi Nghị định 170/2025/NĐ-CP bổ sung Điều 56a: Công chức bị cho thôi việc trong các trường hợp: Theo nguyện vọng cá nhân; Bị xếp loại chất lượng không hoàn thành nhiệm vụ; Không đáp ứng yêu cầu vị trí việc làm; Do sắp xếp tổ chức lại cơ quan; Điều trị bệnh 12 tháng liên tục không hồi phục."

Các trường hợp chưa được giải quyết thôi việc theo nguyện vọng

Pháp luật cũng quy định rất chặt chẽ để tránh việc công chức lợi dụng việc thôi việc để trốn tránh trách nhiệm. Cụ thể, chưa giải quyết thôi việc nếu:

• Công chức đang trong thời gian xem xét xử lý kỷ luật hoặc đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
• Công chức chưa phục vụ đủ thời gian cam kết khi được đào tạo, bồi dưỡng bằng ngân sách Nhà nước.
• Do yêu cầu đặc thù của công tác hoặc chưa tìm được người thay thế ở các vị trí trọng yếu.

Lời khuyên cho công chức trong giai đoạn mới

Với những quy định khắt khe về đánh giá chất lượng và vị trí việc làm, mỗi công chức cần chủ động nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ và đạo đức công vụ. Việc thực hiện đúng các quy định tại Nghị định 170/2025/NĐ-CP không chỉ là nghĩa vụ mà còn là cách tốt nhất để bảo vệ vị trí công tác của mình trong hệ thống chính trị.