Trong bối cảnh hệ thống chính trị Việt Nam đang thực hiện cuộc cách mạng về sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy, việc xác định rõ cơ quan chủ quản trong lĩnh vực HSE (Health - Safety - Environment) trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết đối với các doanh nghiệp. Sự thay đổi này không chỉ đơn thuần là thay đổi tên gọi mà còn đi kèm với việc phân định lại thẩm quyền quản lý nhà nước về an toàn, sức khỏe và môi trường.

HSE là gì và tại sao cần nắm rõ cơ quan quản lý?

HSE là viết tắt của Sức khỏe (Health), An toàn (Safety) và Môi trường (Environment). Đây là bộ phận chịu trách nhiệm đảm bảo hoạt động của doanh nghiệp tuân thủ các quy định pháp luật về bảo vệ môi trường, an toàn vệ sinh lao động và sức khỏe nghề nghiệp. Việc nắm vững cơ quan quản lý giúp doanh nghiệp thực hiện đúng các thủ tục hành chính, báo cáo định kỳ và chuẩn bị tốt cho các đợt thanh tra, kiểm tra.

Hệ thống cơ quan quản lý HSE tại Trung ương sau sáp nhập

Sau khi thực hiện tinh gọn bộ máy, các lĩnh vực thuộc HSE hiện được phân cấp quản lý rõ rệt giữa các Bộ và Cục chuyên ngành. Cụ thể:

1. Lĩnh vực An toàn và Vệ sinh lao động

Theo quy định tại Luật an toàn, vệ sinh lao động 2015, công tác quản lý nhà nước về an toàn lao động hiện nay có sự chuyển dịch đáng chú ý:

• Bộ Nội vụ: Tiếp nhận quản lý nhà nước về lĩnh vực lao động, trong đó có Cục Việc làm chịu trách nhiệm chính.
• Bộ Y tế: Quản lý về vệ sinh lao động và sức khỏe người lao động thông qua Cục Phòng bệnh.

2. Lĩnh vực Bảo vệ Môi trường

Đây là lĩnh vực có sự thay đổi lớn nhất khi Bộ Nông nghiệp và Môi trường được hình thành từ việc sáp nhập. Căn cứ Luật Bảo vệ môi trường 2020, các đơn vị trực thuộc bao gồm:

• Cục Môi trường: Quản lý chung về tiêu chuẩn, quy chuẩn và kiểm soát ô nhiễm.
• Cục Quản lý tài nguyên nước: Quản lý việc khai thác và bảo vệ nguồn nước.
• Cục Biến đổi khí hậu: Thực hiện các cam kết về giảm phát thải và ứng phó thiên tai.

3. An toàn kỹ thuật, Hóa chất và Năng lượng

Bộ Công Thương vẫn giữ vai trò then chốt trong việc quản lý an toàn công nghiệp:

• Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp: Đầu mối về an toàn kỹ thuật.
• Cục Hóa chất: Quản lý việc sản xuất, kinh doanh và sử dụng hóa chất nguy hiểm.
• Cục Điện lực: Đảm bảo an toàn trong vận hành hệ thống năng lượng.

Cơ quan quản lý HSE tại địa phương

Tại cấp tỉnh, các Sở chuyên ngành thực hiện chức năng quản lý trực tiếp đối với doanh nghiệp trên địa bàn:

• Sở Nội vụ: Quản lý về an toàn lao động (thay cho Sở Lao động - Thương binh và Xã hội trước đây).
• Sở Nông nghiệp và Môi trường: Quản lý toàn diện về tài nguyên và bảo vệ môi trường.
• Sở Y tế: Quản lý vệ sinh lao động, quan trắc môi trường lao động và khám sức khỏe định kỳ.
• Công an tỉnh (Phòng Cảnh sát PCCC & CNCH): Quản lý về an toàn phòng cháy chữa cháy.

"Cơ quan quản lý nhà nước về an toàn, vệ sinh lao động bao gồm Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về an toàn, vệ sinh lao động; Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (nay là Bộ Nội vụ theo lộ trình sáp nhập) chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện quản lý nhà nước về an toàn, vệ sinh lao động."

Lời khuyên cho doanh nghiệp

Việc sáp nhập bộ máy có thể dẫn đến những thay đổi về đầu mối tiếp nhận hồ sơ và quy trình giải quyết thủ tục hành chính. Doanh nghiệp cần chủ động cập nhật các văn bản hướng dẫn mới nhất để tránh các sai sót pháp lý không đáng có. Đặc biệt, các báo cáo quan trắc môi trường và báo cáo tình hình tai nạn lao động cần được gửi đúng địa chỉ của các Cục, Sở mới thành lập.