Hoạt động chôn lấp chất thải luôn tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường nghiêm trọng sau khi đóng bãi. Để đảm bảo trách nhiệm phục hồi hệ sinh thái, pháp luật quy định bắt buộc về việc ký quỹ bảo vệ môi trường. Vậy số tiền này được tính toán và nộp như thế nào?

Ký quỹ bảo vệ môi trường - "Tấm khiên" cho tương lai xanh

Trong bối cảnh rác thải đô thị ngày càng gia tăng, việc xử lý bằng phương pháp chôn lấp vẫn chiếm tỷ trọng lớn tại Việt Nam. Tuy nhiên, nỗi lo về việc các bãi rác bị bỏ hoang, gây ô nhiễm nguồn nước và không khí sau khi ngừng hoạt động là có thật. Chính vì vậy, quy định về ký quỹ bảo vệ môi trường ra đời như một cam kết tài chính vững chắc của chủ đầu tư đối với cộng đồng.

Ai phải nộp và nộp cho ai?

Theo quy định tại Điều 3 Thông tư 57/2024/TT-BTC, "Bên ký quỹ" là các tổ chức, cá nhân đầu tư xây dựng mới bãi chôn lấp chất thải. Khoản tiền này sẽ được gửi vào "Bên nhận ký quỹ" là Quỹ Bảo vệ môi trường (có thể là Quỹ Trung ương hoặc Quỹ cấp tỉnh).

Mục đích duy nhất của khoản tiền này là để đảm bảo kinh phí thực hiện các hạng mục công trình cải tạo, phục hồi môi trường và xử lý rủi ro phát sinh sau khi bãi chôn lấp đóng cửa.

Cách tính toán số tiền ký quỹ chuẩn xác nhất

Việc xác định số tiền phải nộp không phải là con số cảm tính mà dựa trên các căn cứ pháp lý nghiêm ngặt. Cụ thể, Điều 76 Nghị định 08/2022/NĐ-CP quy định chi tiết như sau:

Điều 76. Ký quỹ bảo vệ môi trường cho hoạt động chôn lấp chất thải

1. Ký quỹ bảo vệ môi trường cho hoạt động chôn lấp chất thải là việc tổ chức, cá nhân đầu tư xây dựng mới bãi chôn lấp chất thải gửi một khoản tiền để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ xử lý ô nhiễm, cải tạo môi trường sau khi đóng bãi theo phương án cải tạo môi trường trong báo cáo đánh giá tác động môi trường đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt kết quả thẩm định...

Tổng số tiền ký quỹ bao gồm kinh phí cải tạo, đóng cửa bãi rác, chi phí xử lý ô nhiễm, quan trắc và vận hành các công trình xử lý chất thải. Đặc biệt, chủ đầu tư cần lưu ý yếu tố trượt giá. Số tiền nộp hằng năm sẽ được nhân với chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của các năm trước đó để đảm bảo giá trị thực tế của khoản tiền ký quỹ không bị bào mòn theo thời gian.

Thời hạn và quy trình hoàn trả tiền ký quỹ

Tiền ký quỹ không bị "mất đi" mà sẽ được hoàn trả khi chủ đầu tư hoàn thành nghĩa vụ của mình. Thời gian ký quỹ bắt đầu từ khi dự án được cấp giấy phép môi trường cho đến khi kết thúc hoạt động chôn lấp. Sau khi hoàn thành việc cải tạo môi trường theo đúng phương án đã phê duyệt, chủ đầu tư lập hồ sơ đề nghị kiểm tra, xác nhận để được nhận lại tiền ký quỹ kèm theo lãi suất phát sinh.

Đây là một quy định nhân văn và chặt chẽ của Luật Bảo vệ môi trường 2020, vừa bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp, vừa đảm bảo an sinh xã hội và môi trường sống cho thế hệ mai sau.