Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia đang diễn ra mạnh mẽ và toàn diện, vấn đề bảo mật thông tin, an ninh dữ liệu và chủ quyền số quốc gia trở thành những nhiệm vụ sống còn. Nhằm huy động tối đa các nguồn lực xã hội tham gia vào lĩnh vực công nghệ then chốt này, ngày 07/07/2026, Phó Thủ tướng Phan Văn Giang đã thay mặt Thủ tướng Chính phủ ký ban hành Quyết định 1226/QĐ-TTg phê duyệt Đề án “Khuyến khích xã hội hóa hoạt động nghiên cứu, phát triển ứng dụng mật mã dân sự giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2035”.

Đây được coi là một bước đi mang tính lịch sử, mở đường cho các doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam tham gia sâu rộng vào thị trường bảo mật, an toàn thông tin vốn trước đây có nhiều rào cản kỹ thuật và pháp lý khắt khe.

Cơ chế Sandbox: "Bệ phóng" thử nghiệm cho các giải pháp bảo mật sáng tạo

Điểm nhấn đáng chú ý nhất trong Đề án ban hành kèm theo Quyết định 1226/QĐ-TTg chính là việc thiết lập và triển khai cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox) đối với ứng dụng mật mã dân sự theo từng ngành, lĩnh vực cụ thể. Cơ chế này sẽ được vận hành thông qua các bước đi bài bản:

• Công bố danh mục bài toán thực tiễn: Cơ quan quản lý nhà nước sẽ đưa ra các đề bài, nhu cầu bảo mật thực tế từ các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp để các đơn vị công nghệ tham gia nghiên cứu, đề xuất giải pháp.
• Thử nghiệm trong môi trường kiểm soát: Các doanh nghiệp được phép vận hành thử nghiệm sản phẩm mật mã dân sự mới trong một phạm vi giới hạn dưới sự giám sát chặt chẽ của cơ quan chuyên môn, giúp giảm thiểu rủi ro an ninh nhưng vẫn đảm bảo không gian sáng tạo tối đa.
• Đánh giá hiệu quả và nhân rộng: Kết quả thử nghiệm và phương án nhân rộng sẽ được tổng hợp, tạo cơ sở thực tiễn vững chắc để hoàn thiện sản phẩm trước khi đưa vào sử dụng rộng rãi trên thị trường.

Cơ chế Sandbox giải quyết được mâu thuẫn lớn giữa yêu cầu quản lý nhà nước nghiêm ngặt đối với lĩnh vực đặc thù như mật mã dân sự và nhu cầu đổi mới sáng tạo không ngừng của doanh nghiệp công nghệ số.

Khát vọng làm chủ công nghệ lõi và mục tiêu "Make in Vietnam" đến năm 2030

Đề án đặt ra những mục tiêu rất cụ thể và đầy tham vọng nhằm xây dựng một hệ sinh thái mật mã dân sự tự chủ, tự cường, giảm dần sự phụ thuộc vào các công nghệ nước ngoài. Cụ thể, đến năm 2030, Việt Nam phấn đấu đạt được các chỉ số quan trọng sau:

“Tỷ lệ sản phẩm mật mã dân sự nội địa được sử dụng trong các hệ thống thông tin quan trọng đạt tối thiểu 20 - 30% vào năm 2030; Tối thiểu 50 - 70 sản phẩm mật mã dân sự “Make in Vietnam” được nghiên cứu, phát triển và thương mại hóa; Hình thành 10 - 15 doanh nghiệp có năng lực cung cấp sản phẩm, giải pháp mật mã dân sự cung cấp cho thị trường; Tỷ lệ giảm phụ thuộc vào sản phẩm, công nghệ mật mã nhập khẩu trong một số lĩnh vực trọng điểm đạt 20 - 30%; Tối thiểu 03 - 05 phòng thử nghiệm đạt chuẩn quốc gia, từng bước tiệm cận chuẩn quốc tế.”

Tầm nhìn xa hơn đến năm 2035, Việt Nam định hướng đào tạo và phát triển ít nhất 5.000 chuyên gia, kỹ sư chất lượng cao chuyên sâu về mật mã, an toàn thông tin và vi mạch mật mã. Đồng thời, hình thành ít nhất 3 - 5 phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia về nghiên cứu mật mã ứng dụng và mật mã hậu lượng tử (PQC) nhằm đón đầu các xu hướng công nghệ toàn cầu.

Sự phối hợp liên ngành bảo đảm an ninh quốc gia và phát triển thị trường

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, Đề án phân công trách nhiệm rõ ràng cho các Bộ, ngành dưới sự chỉ đạo thống nhất của Chính phủ:

Bộ Quốc phòng (Ban Cơ yếu Chính phủ): Là cơ quan chủ trì tổ chức triển khai Đề án. Ban Cơ yếu Chính phủ giữ vai trò định hướng, xây dựng khung pháp lý, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về mật mã dân sự; đồng thời chủ trì đầu tư xây dựng phòng thử nghiệm dùng chung và cơ sở dữ liệu tập trung phục vụ công tác kiểm định, giám định sản phẩm theo quy định tại Luật Cơ yếu 2011.

Bộ Khoa học và Công nghệ: Phối hợp hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn quốc gia; lồng ghép các nhiệm vụ nghiên cứu mật mã thế hệ mới vào các chương trình khoa học công nghệ cấp quốc gia; hỗ trợ doanh nghiệp đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ và chuyển giao công nghệ.

Bộ Công an: Nghiên cứu, phát triển và ứng dụng sản phẩm mật mã dân sự vào công tác bảo vệ an ninh mạng quốc gia; phối hợp chặt chẽ với Bộ Quốc phòng quản lý hoạt động kinh doanh sản phẩm, dịch vụ mật mã dân sự theo quy định của Luật An ninh mạng 2025.

Bộ Tài chính: Chủ trì cân đối nguồn ngân sách nhà nước cho các nhiệm vụ nghiên cứu, phát triển; hướng dẫn việc sử dụng Quỹ phát triển khoa học và công nghệ của doanh nghiệp cho các hoạt động nghiên cứu mật mã dân sự.

Trách nhiệm và cơ hội lớn cho các doanh nghiệp công nghệ số

Việc xã hội hóa hoạt động mật mã dân sự mở ra cơ hội thị trường vô cùng lớn cho các tập đoàn, doanh nghiệp công nghệ trong nước. Các sản phẩm mật mã dân sự sau khi được kiểm định, đánh giá đạt yêu cầu sẽ được ưu tiên sử dụng trong các hệ thống thông tin quan trọng quốc gia theo quy định của Luật an toàn thông tin mạng 2015 và Nghị định 211/2025/NĐ-CP.

Tuy nhiên, đi đôi với cơ hội là trách nhiệm pháp lý nghiêm ngặt. Các tổ chức, doanh nghiệp tham gia nghiên cứu, phát triển và ứng dụng mật mã dân sự phải tuân thủ tuyệt đối các quy định về bảo mật, an toàn thông tin, an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân; chịu sự thanh tra, kiểm tra định kỳ và đột xuất của cơ quan nhà nước có thẩm quyền nhằm bảo đảm không xâm phạm đến an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội.

Với cơ chế Sandbox đột phá và định hướng xã hội hóa mạnh mẽ từ Quyết định 1226/QĐ-TTg, Việt Nam đang từng bước tự chủ về công nghệ bảo mật, xây dựng lá chắn vững chắc bảo vệ chủ quyền số quốc gia trên không gian mạng.