Ngành xây dựng Việt Nam đang đứng trước một giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ với sự ra đời và có hiệu lực của hàng loạt văn bản pháp luật quan trọng. Từ ngày 01/7/2026, các quy định mới này sẽ định hình lại cách thức quản lý, vận hành và phát triển của các dự án xây dựng, từ khâu lập kế hoạch, thi công đến bảo trì và quyết toán. Việc nắm bắt kịp thời và chính xác những thay đổi này không chỉ giúp doanh nghiệp, chủ đầu tư, nhà thầu đảm bảo tuân thủ pháp luật mà còn là chìa khóa để tối ưu hóa hoạt động, nâng cao hiệu quả và tránh những rủi ro pháp lý không đáng có.

Luật Xây dựng 2025: Nền tảng cho sự phát triển bền vững

Trung tâm của hệ thống pháp luật xây dựng mới là Luật Xây dựng 2025 (số 135/2025/QH15), được Quốc hội ban hành ngày 10/12/2025. Đây là văn bản mang tính định hướng, tạo khung pháp lý vững chắc cho toàn bộ hoạt động xây dựng, từ quy hoạch, thiết kế, thi công, giám sát, quản lý chất lượng, đến bảo trì công trình. Luật này được kỳ vọng sẽ giải quyết nhiều vướng mắc tồn tại, thúc đẩy minh bạch hóa và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực xây dựng.

Các Nghị định và Thông tư hướng dẫn chi tiết: Điểm nhấn quan trọng

Để cụ thể hóa các quy định của Luật Xây dựng 2025, Chính phủ và Bộ Xây dựng đã ban hành nhiều Nghị định và Thông tư hướng dẫn chi tiết, có hiệu lực đồng bộ từ 01/7/2026. Những văn bản này bao gồm các khía cạnh cốt lõi của hoạt động xây dựng:

1. Quản lý hoạt động xây dựng và điều kiện năng lực

• Nghị định 217/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Xây dựng về quản lý hoạt động xây dựng.
• Nghị định 212/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định về điều kiện năng lực hoạt động xây dựng, Hệ thống thông tin, Cơ sở dữ liệu quốc gia về hoạt động xây dựng.
• Thông tư 39/2026/TT-BXD của Bộ Xây dựng hướng dẫn một số nội dung chi tiết trong Hệ thống thông tin, Cơ sở dữ liệu quốc gia về hoạt động xây dựng.

2. Quản lý chi phí và quyết toán vốn đầu tư

• Nghị định 206/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết về quản lý chi phí đầu tư xây dựng.
• Nghị định 193/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định về quyết toán vốn đầu tư dự án.
• Thông tư 36/2026/TT-BXD của Bộ Xây dựng hướng dẫn một số nội dung, phương pháp xác định và quản lý chi phí đầu tư xây dựng.
• Thông tư 38/2026/TT-BXD của Bộ Xây dựng ban hành định mức xây dựng.
• Thông tư 37/2026/TT-BXD của Bộ Xây dựng hướng dẫn phương pháp xác định định mức dự toán và các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật.

3. Quản lý chất lượng, thi công và bảo trì công trình

• Thông tư 32/2026/TT-BXD của Bộ Xây dựng quy định chi tiết một số điều của Nghị định 207/2026/NĐ-CP về quản lý chất lượng, thi công xây dựng và bảo trì công trình xây dựng.
• Nghị định 207/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Xây dựng về quản lý chất lượng, thi công xây dựng và bảo trì công trình xây dựng.
• Thông tư 40/2026/TT-BXD của Bộ Xây dựng hướng dẫn xác định chi phí bảo trì công trình xây dựng.
• Thông tư 33/2026/TT-BXD của Bộ Xây dựng quy định chi tiết một số nội dung về đánh giá an toàn công trình trong quá trình khai thác, sử dụng đối với các công trình thuộc thẩm quyền quản lý của Bộ Xây dựng.

4. Hợp đồng xây dựng và vật liệu xây dựng

• Nghị định 210/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Xây dựng về hợp đồng xây dựng.
• Quyết định 1040/QĐ-BXD của Bộ Xây dựng công bố mẫu hợp đồng xây dựng.
• Nghị định 209/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Xây dựng về quản lý vật liệu xây dựng.
• Thông tư 41/2026/TT-BXD của Bộ Xây dựng quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa vật liệu xây dựng.

5. Các quy định khác liên quan

• Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP của Chính phủ phân quyền, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh.
• Quyết định 975/QĐ-BXD của Bộ Xây dựng về việc công bố thủ tục hành chính được sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ lĩnh vực quy hoạch đô thị và nông thôn, kiến trúc.
• Quyết định 949/QĐ-BXD của Bộ Xây dựng về việc công bố thủ tục hành chính được sửa đổi, bổ sung trong lĩnh vực hoạt động xây dựng.
• Nghị định 220/2026/NĐ-CP của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 67/2023/NĐ-CP ngày 06/9/2023 của Chính phủ quy định về bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới, bảo hiểm cháy, nổ bắt buộc, bảo hiểm bắt buộc trong hoạt động đầu tư xây dựng.
• Thông tư 34/2026/TT-BXD của Bộ Xây dựng quy định chi tiết về cấp công trình xây dựng phục vụ quản lý hoạt động xây dựng.
• Nghị định 205/2026/NĐ-CP của Chính phủ về cảng hàng không và bãi cất, hạ cánh.
• Thông tư 60/2026/TT-BCA của Bộ Công an quy định danh mục và quản lý các hạng mục công trình xây dựng trại tạm giam, phân trại tạm giam, buồng tạm giữ trong Công an nhân dân.
• Thông tư 21/2026/TT-BXD của Bộ Xây dựng quy định về quản lý kết cấu hạ tầng đường thủy nội địa.

Tác động và lời khuyên cho doanh nghiệp

Những văn bản pháp luật mới này không chỉ là sự bổ sung mà còn là sự hoàn thiện, đồng bộ hóa hệ thống pháp luật về xây dựng, hướng tới mục tiêu phát triển ngành bền vững, hiện đại và hội nhập. Đối với các chủ thể tham gia hoạt động xây dựng, việc chủ động nghiên cứu, cập nhật và áp dụng đúng các quy định này là vô cùng cần thiết. Điều này giúp tránh các vi phạm, tối ưu hóa quy trình, quản lý rủi ro hiệu quả và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Các doanh nghiệp cần đặc biệt chú ý đến các quy định về điều kiện năng lực, quản lý chi phí, chất lượng công trình và hợp đồng xây dựng để đảm bảo mọi hoạt động đều tuân thủ đúng pháp luật. Đồng thời, việc tận dụng các hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu quốc gia về hoạt động xây dựng sẽ giúp tăng cường minh bạch và hiệu quả trong quản lý dự án.

Để không bỏ lỡ bất kỳ thay đổi quan trọng nào, các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực xây dựng nên thường xuyên theo dõi các thông báo, hướng dẫn từ Bộ Xây dựng và các cơ quan chức năng. Việc tham gia các khóa đào tạo, hội thảo chuyên đề cũng là cách hiệu quả để cập nhật kiến thức và trao đổi kinh nghiệm thực tiễn.