Trong bối cảnh Luật Xây dựng sửa đổi 2020 vừa chính thức được Quốc hội thông qua vào tháng 06/2020, dư luận đang đặc biệt quan tâm đến những thay đổi về quản lý trật tự xây dựng. Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất chính là việc bổ sung thêm trường hợp bắt buộc phải phá dỡ công trình xây dựng, có hiệu lực từ ngày 01/01/2021.

1. Điểm mới: Bổ sung trường hợp phá dỡ công trình khẩn cấp

Theo quy định tại khoản 44 Điều 1 Luật Xây dựng sửa đổi 2020 (sửa đổi Điều 118 Luật Xây dựng 2014), từ năm 2021, danh sách các trường hợp phải phá dỡ sẽ có thêm:

Công trình phải phá dỡ khẩn cấp nhằm kịp thời phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai, thảm họa, dịch bệnh, các nhiệm vụ cấp bách để bảo đảm quốc phòng, an ninh, đối ngoại theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Đây là quy định mang tính thực tiễn cao, giúp cơ quan chức năng có cơ sở pháp lý để xử lý nhanh chóng các công trình có nguy cơ gây nguy hiểm trong các tình huống cấp thiết, bảo vệ tính mạng và tài sản của nhân dân.

2. 6 trường hợp phá dỡ công trình theo quy định hiện hành

Bên cạnh trường hợp mới bổ sung, các quy định tại khoản 1 Điều 118 Luật Xây dựng 2014 vẫn tiếp tục được áp dụng, bao gồm:

2.1. Phá dỡ để giải phóng mặt bằng

Trường hợp này thường xảy ra khi Nhà nước thu hồi đất hoặc chủ đầu tư cần mặt bằng sạch để triển khai xây dựng công trình mới, công trình xây dựng tạm theo quy hoạch đã được phê duyệt.

2.2. Công trình có nguy cơ sụp đổ

Những công trình xuống cấp nghiêm trọng, có kết cấu không còn đảm bảo an toàn, đe dọa trực tiếp đến cộng đồng và các công trình lân cận sẽ bị buộc phải phá dỡ để phòng ngừa tai nạn.

2.3. Xây dựng trong khu vực cấm

Các công trình xây dựng vi phạm các khu vực bảo tồn di tích, hành lang bảo vệ công trình an ninh, quốc phòng, đê điều, lưới điện... đều thuộc diện phải phá dỡ không điều kiện.

2.4. Sai quy hoạch hoặc không có giấy phép xây dựng

Đây là lỗi vi phạm phổ biến nhất. Công trình xây dựng không phù hợp với quy hoạch xây dựng đã được công bố, hoặc thuộc diện phải có giấy phép nhưng chủ đầu tư không xin phép hoặc xây dựng sai nội dung giấy phép đều sẽ bị xử lý nghiêm.

2.5. Lấn chiếm đất công hoặc đất của tổ chức, cá nhân khác

Pháp luật bảo vệ quyền sử dụng đất hợp pháp. Mọi hành vi xây dựng lấn chiếm đất công hoặc xâm phạm quyền sử dụng đất của người khác đều dẫn đến hậu quả pháp lý là buộc phải tháo dỡ công trình vi phạm.

2.6. Nhà ở riêng lẻ có nhu cầu xây mới

Đây là trường hợp phá dỡ tự nguyện khi người dân có nhu cầu cải tạo, nâng cấp không gian sống của mình.

3. Trách nhiệm và hậu quả khi không chấp hành

Việc phá dỡ công trình phải được thực hiện theo phương án, giải pháp kỹ thuật đảm bảo an toàn tuyệt đối và vệ sinh môi trường. Nếu chủ sở hữu công trình không tự giác chấp hành quyết định phá dỡ của cơ quan có thẩm quyền, Nhà nước sẽ tiến hành cưỡng chế phá dỡ. Khi đó, chủ sở hữu không chỉ mất công trình mà còn phải chịu toàn bộ chi phí cho việc cưỡng chế này.

Hy vọng những thông tin cập nhật về Luật Xây dựng sửa đổi 2020 trên đây sẽ giúp quý bạn đọc chủ động hơn trong việc thực hiện các dự án xây dựng của mình, đảm bảo đúng quy định pháp luật.