Trong bối cảnh sắp xếp lại bộ máy hành chính tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, chính sách tinh giản biên chế đóng vai trò then chốt. Tuy nhiên, thực tế triển khai tại nhiều Bộ, ngành và địa phương đã xuất hiện những sai sót đáng tiếc, dẫn đến việc Bộ Nội vụ phải yêu cầu báo cáo, giải trình và thậm chí là thu hồi các quyết định không đúng quy định.

5 trường hợp Bộ Nội vụ "tuýt còi" khi thực hiện tinh giản biên chế

Qua công tác kiểm tra và rà soát, Bộ Nội vụ đã chỉ rõ 5 nhóm đối tượng mà các cơ quan thường xuyên nhầm lẫn hoặc cố tình đưa vào diện tinh giản để hưởng chế độ sai quy định:

• Thứ nhất: Những trường hợp chưa đạt trình độ tiêu chuẩn chuyên môn, nghiệp vụ nhưng vẫn được bố trí vào làm công chức, viên chức hoặc cán bộ cấp xã. Việc tinh giản các đối tượng này là không đúng bản chất vì ngay từ khâu tuyển dụng, bố trí đã không đúng quy định.
• Thứ hai: Công chức, viên chức có 02 năm liên tiếp bị đánh giá không hoàn thành nhiệm vụ. Theo quy định, những trường hợp này phải thực hiện thủ tục thôi việc hoặc buộc thôi việc theo Luật Cán bộ, công chức 2008 và Luật Viên chức 2010, thay vì giải quyết theo chính sách tinh giản biên chế với các khoản trợ cấp ưu đãi hơn.
• Thứ ba: Công chức, viên chức không hoàn thành nhiệm vụ nhưng vẫn được nâng bậc lương thường xuyên. Đây là sự mâu thuẫn trong công tác quản lý cán bộ, khiến hồ sơ tinh giản biên chế không đủ sức thuyết phục và bị bác bỏ.
• Thứ tư: Chưa đủ thời gian công tác ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn. Nhiều trường hợp đề nghị nghỉ hưu ở tuổi thấp hơn nhưng không đáp ứng đủ thâm niên tại các vùng này theo quy định tại Nghị định 135/2020/NĐ-CP.
• Thứ năm: Dôi dư do sắp xếp bộ máy nhưng không làm rõ được phương án sắp xếp. Nếu cơ quan, đơn vị không chứng minh được việc dôi dư là hệ quả trực tiếp của việc tinh gọn tổ chức thì không thể áp dụng chính sách này.

Quy định mới nhất về đối tượng chưa thực hiện tinh giản biên chế

Bên cạnh các sai sót thực tiễn, Nghị định 154/2025/NĐ-CP (kế thừa từ Nghị định 29/2023/NĐ-CP) cũng quy định rất rõ tại Điều 4 về các trường hợp chưa được thực hiện tinh giản:

Điều 4. Đối tượng chưa thực hiện tinh giản biên chế

1. Những người đang trong thời gian mang thai, nghỉ thai sản, đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi, trừ trường hợp cá nhân tự nguyện tinh giản biên chế.

2. Những người đang trong thời gian xem xét kỷ luật hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc bị thanh tra, kiểm tra do có dấu hiệu vi phạm.

Quy định này nhằm bảo vệ quyền lợi của phụ nữ, trẻ em và đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật đối với những cá nhân đang có dấu hiệu vi phạm kỷ luật hoặc pháp luật.

Lời khuyên cho các cơ quan và cá nhân

Để tránh việc phải khắc phục hậu quả hoặc bị thu hồi kinh phí sau khi thanh tra, người đứng đầu các cơ quan, đơn vị cần rà soát kỹ lưỡng hồ sơ dựa trên các nguyên tắc tại Điều 3 Nghị định 154/2025/NĐ-CP. Việc tinh giản biên chế phải gắn liền với vị trí việc làm và cơ cấu lại đội ngũ, thay vì biến chính sách này thành công cụ để "đẩy" những người không làm được việc ra khỏi bộ máy một cách thiếu căn cứ.

Đối với cán bộ, công chức, việc nắm vững các quy định này giúp bảo vệ quyền lợi chính đáng của bản thân, đồng thời hiểu rõ các điều kiện để được hưởng chính sách hỗ trợ khi thực hiện tinh giản biên chế tự nguyện.