Trong hoạt động ngân hàng, việc quản trị rủi ro tín dụng luôn là ưu tiên hàng đầu. Một trong những công cụ hữu hiệu nhất để bảo vệ dòng vốn chính là tài sản bảo đảm. Tuy nhiên, không phải loại tài sản nào cũng được ngân hàng chấp nhận để giảm thiểu rủi ro theo quy định của pháp luật.

Hoạt động giao dịch và tư vấn tài sản bảo đảm tại ngân hàng (ảnh minh họa)

6 loại tài sản bảo đảm "vàng" giúp giảm thiểu rủi ro tín dụng

Theo quy định mới nhất tại Thông tư 22/2023/TT-NHNN (sửa đổi khoản 12 Điều 1 về việc thay thế Điều 12 Thông tư 41/2016/TT-NHNN), việc giảm thiểu rủi ro tín dụng bằng tài sản bảo đảm chỉ áp dụng đối với danh mục cụ thể sau:

• Tiền mặt và giấy tờ có giá: Bao gồm tiền mặt, thẻ tiết kiệm do chính tổ chức tín dụng hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài phát hành.
• Vàng: Chấp nhận vàng tiêu chuẩn, vàng vật chất và vàng trang sức (giá trị được quy đổi sang vàng 99.99).
• Giấy tờ có giá do cơ quan Nhà nước phát hành: Trái phiếu, tín phiếu do Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước, UBND tỉnh/thành phố hoặc các ngân hàng chính sách phát hành/bảo lãnh.
• Chứng khoán nợ quốc tế: Do chính phủ hoặc tổ chức công lập nước ngoài phát hành, được xếp hạng tín nhiệm từ BB- trở lên.
• Chứng khoán nợ doanh nghiệp: Phải được các tổ chức xếp hạng tín nhiệm độc lập đánh giá từ mức BBB- trở lên.
• Cổ phiếu niêm yết: Các mã cổ phiếu đang được giao dịch chính thức trên Sở giao dịch Chứng khoán Việt Nam.

Vàng và các giấy tờ có giá là những tài sản bảo đảm có tính thanh khoản cao (ảnh minh họa)

Điều kiện khắt khe để tài sản được "ghi nhận"

Không chỉ nằm trong danh mục, các tài sản này còn phải đáp ứng những tiêu chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt. Cụ thể, tài sản bảo đảm phải tuân thủ đúng quy định về giao dịch bảo đảm và không được do chính khách hàng vay vốn hoặc các bên liên quan (công ty mẹ, con, liên kết) phát hành.

Đặc biệt, đối với chứng khoán nợ doanh nghiệp và cổ phiếu niêm yết, pháp luật yêu cầu phải có giao dịch khớp lệnh trong vòng 10 ngày làm việc liền kề trước thời điểm tính toán và phải được định giá theo thị trường hàng ngày (daily mark-to-market).

Quản lý rủi ro thị trường: Tách biệt sổ kinh doanh và sổ ngân hàng

Bên cạnh việc xác định tài sản bảo đảm, khoản 14 Điều 1 Thông tư 22/2023/TT-NHNN cũng nhấn mạnh việc quản lý rủi ro thị trường thông qua việc tách biệt sổ kinh doanh và sổ ngân hàng. Các ngân hàng phải có quy trình bằng văn bản để phân loại chính xác các khoản mục, đảm bảo dữ liệu giao dịch được ghi nhận kịp thời và đầy đủ.

"Ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài chỉ được phép phân loại lại và chuyển các khoản mục từ sổ kinh doanh sang sổ ngân hàng khi các khoản mục đó không còn đáp ứng được điều kiện, tiêu chí quy định, và tuyệt đối không được chuyển ngược lại từ sổ ngân hàng sang sổ kinh doanh."

Quy định này nhằm ngăn chặn việc trục lợi từ biến động giá thị trường và đảm bảo tính minh bạch trong báo cáo tài chính của các tổ chức tín dụng.

Thông tư 22/2023/TT-NHNN chính thức có hiệu lực từ ngày 01/07/2024, đánh dấu một bước tiến mới trong việc hoàn thiện khung pháp lý về an toàn vốn và quản trị rủi ro tại Việt Nam.