Ngày 20/11/2019, với đa số đại biểu tán thành, Quốc hội đã chính thức thông qua Bộ luật Lao động 2019. Đây là một dấu mốc quan trọng trong việc hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, bảo đảm tốt hơn quyền lợi của người lao động và người sử dụng lao động trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng.

Giữ nguyên khung giờ làm thêm tối đa: Sự cân bằng giữa kinh tế và an sinh

Một trong những nội dung nhận được sự quan tâm lớn nhất của dư luận và các đại biểu Quốc hội chính là quy định về thời gian làm thêm giờ. Sau nhiều vòng thảo luận và lấy ý kiến, Quốc hội đã quyết định giữ nguyên khung giờ làm thêm như quy định hiện hành thay vì tăng lên 400 giờ/năm như một số đề xuất trước đó.

Cụ thể, theo quy định tại khoản 2 Điều 107, số giờ làm thêm của người lao động không quá 50% số giờ làm việc bình thường trong 01 ngày; không quá 40 giờ trong 01 tháng và không quá 200 giờ trong 01 năm.

Tuy nhiên, để đáp ứng nhu cầu sản xuất kinh doanh của một số ngành đặc thù, khoản 3 Điều 107 cho phép áp dụng trần làm thêm tối đa 300 giờ/năm đối với các trường hợp sau:

• Sản xuất, gia công xuất khẩu sản phẩm hàng dệt, may, da, giày, điện, điện tử, chế biến nông, lâm, diêm nghiệp, thủy sản;
• Sản xuất, cung cấp điện, viễn thông, lọc dầu; cấp, thoát nước;
• Giải quyết công việc đòi hỏi lao động có trình độ chuyên môn, kỹ thuật cao mà thị trường lao động không cung ứng đầy đủ, kịp thời;
• Giải quyết công việc cấp bách, không thể trì hoãn do tính chất thời vụ hoặc yếu tố khách quan không dự liệu trước...

Trích dẫn Điều 107: "Người sử dụng lao động được sử dụng người lao động làm thêm giờ khi đáp ứng đầy đủ các yêu cầu: Phải được sự đồng ý của người lao động; Bảo đảm số giờ làm thêm không quá 50% số giờ làm việc bình thường trong 01 ngày..."

Thời giờ làm việc bình thường và xu hướng giảm giờ làm

Về thời giờ làm việc bình thường, Điều 105 vẫn giữ nguyên quy định không quá 08 giờ trong 01 ngày và không quá 48 giờ trong 01 tuần. Tuy nhiên, một điểm mới đáng chú ý là Nhà nước chính thức khuyến khích người sử dụng lao động thực hiện tuần làm việc 40 giờ.

Quốc hội cũng giao Chính phủ căn cứ tình hình phát triển kinh tế - xã hội để đề xuất giảm giờ làm việc bình thường thấp hơn 48 giờ/tuần trong tương lai. Điều này thể hiện quan điểm nhân văn, hướng tới việc người lao động có thêm thời gian nghỉ ngơi, tái tạo sức lao động và chăm sóc gia đình.

Thêm ngày nghỉ lễ Quốc khánh và lộ trình tăng tuổi nghỉ hưu

Bên cạnh vấn đề giờ làm, Bộ luật Lao động 2019 còn mang đến những thay đổi mang tính lịch sử khác:

1. Tăng thêm 01 ngày nghỉ lễ Quốc khánh: Theo điểm đ khoản 1 Điều 112, người lao động sẽ được nghỉ 02 ngày vào dịp Quốc khánh (ngày 02/9 và 01 ngày liền kề trước hoặc sau). Quy định này bắt đầu có hiệu lực từ năm 2021, giúp người lao động có kỳ nghỉ dài hơn để sum họp gia đình hoặc tham gia các hoạt động kỷ niệm.

2. Điều chỉnh tuổi nghỉ hưu theo lộ trình: Để ứng phó với tình trạng già hóa dân số, Điều 169 quy định tuổi nghỉ hưu của người lao động trong điều kiện bình thường sẽ được điều chỉnh tăng dần. Kể từ năm 2021, tuổi nghỉ hưu là đủ 60 tuổi 03 tháng đối với nam và đủ 55 tuổi 04 tháng đối với nữ. Sau đó, mỗi năm tăng thêm 03 tháng đối với nam và 04 tháng đối với nữ cho đến khi đạt 62 tuổi (vào năm 2028) và 60 tuổi (vào năm 2035).

Việc thông qua Bộ luật Lao động 2019 với những quy định thận trọng về giờ làm thêm và tiến bộ về an sinh xã hội được kỳ vọng sẽ tạo ra một môi trường lao động hài hòa, ổn định và phát triển bền vững cho Việt Nam trong giai đoạn mới.