Bước sang năm 2023, thị trường tài chính Việt Nam chứng kiến những điều chỉnh quan trọng nhằm thích ứng với bối cảnh kinh tế mới. Những thay đổi này không chỉ nằm ở các con số lãi suất mà còn ở cấu trúc vận hành của cơ quan quản lý tiền tệ cao nhất. Dưới đây là tổng hợp những chính sách trọng yếu có hiệu lực từ tháng 01/2023 mà người dân và doanh nghiệp cần đặc biệt lưu tâm.

1. Lãi suất cho vay hỗ trợ nhà ở chính thức tăng lên 5,0%/năm

Một trong những thông tin được quan tâm nhất là việc điều chỉnh lãi suất vay vốn ưu đãi. Theo Quyết định 2081/QĐ-NHNN, Ngân hàng Nhà nước đã ấn định mức lãi suất cho vay hỗ trợ nhà ở tại các ngân hàng thương mại trong năm 2023 là 5,0%/năm. Con số này tăng 0,2% so với mức áp dụng trong giai đoạn 2021-2022.

Mức lãi suất này áp dụng cho các dư nợ vay theo quy định tại Thông tư 11/2013/TT-NHNN, Thông tư 32/2014/TT-NHNN và Thông tư 25/2016/TT-NHNN.

Đối tượng thụ hưởng chính sách này bao gồm cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang và người thu nhập thấp đang vay vốn để mua, thuê nhà ở xã hội hoặc nhà ở thương mại có diện tích dưới 70m2 và giá bán dưới 15 triệu đồng/m2. Việc tăng nhẹ lãi suất phản ánh xu hướng chung của thị trường tiền tệ nhưng vẫn đảm bảo tính ưu đãi so với lãi suất vay thương mại thông thường.

2. Siết chặt điều kiện tái cấp vốn trên cơ sở trái phiếu đặc biệt

Từ ngày 17/01/2023, Thông tư 15/2022/TT-NHNN chính thức có hiệu lực, quy định chi tiết về việc tái cấp vốn cho các tổ chức tín dụng dựa trên trái phiếu đặc biệt của VAMC. Để được xem xét tái cấp vốn, các ngân hàng phải đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe như:

• Không trong tình trạng kiểm soát đặc biệt hoặc bị xử lý vi phạm.
• Đã trích lập dự phòng rủi ro đầy đủ cho tất cả trái phiếu đặc biệt đang sở hữu.
• Tuân thủ nghiêm ngặt các tỷ lệ bảo đảm an toàn theo quy định của Ngân hàng Nhà nước.

Đáng chú ý, thời hạn tái cấp vốn sẽ dưới 12 tháng và không vượt quá thời hạn còn lại của trái phiếu đặc biệt làm tài sản bảo đảm.

3. Mở rộng danh mục giấy tờ có giá được lưu ký tại Ngân hàng Nhà nước

Nhằm tăng tính thanh khoản và đa dạng hóa công cụ điều tiết, Thông tư 16/2022/TT-NHNN đã bổ sung thêm 03 loại giấy tờ có giá mới được phép lưu ký, bao gồm:

• Trái phiếu đặc biệt và trái phiếu phát hành trực tiếp để mua nợ xấu theo giá thị trường của VAMC.
• Trái phiếu phát hành bởi các ngân hàng thương mại do Nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ và các tổ chức tín dụng đủ tiêu chuẩn.
• Các loại giấy tờ có giá khác theo quyết định của Thống đốc trong từng thời kỳ.

4. Ngân hàng Nhà nước "thay máu" cơ cấu tổ chức

Cũng từ ngày 01/01/2023, theo Nghị định 102/2022/NĐ-CP, cơ cấu tổ chức của Ngân hàng Nhà nước có sự thay đổi đáng kể. Cụ thể, Vụ Thi đua - Khen thưởng và Trường Bồi dưỡng cán bộ ngân hàng không còn nằm trong danh sách các đơn vị trực thuộc. Thay vào đó, Cục Quản lý dự trữ ngoại hối Nhà nước được bổ sung, cho thấy sự tập trung mạnh mẽ hơn vào việc quản lý nguồn lực ngoại tệ quốc gia.

Những điều chỉnh này cho thấy sự chủ động của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước trong việc hoàn thiện khung pháp lý, đảm bảo sự ổn định và phát triển bền vững của hệ thống tài chính quốc gia trong giai đoạn mới.