Tháng 7 năm 2026 đánh dấu một cột mốc quan trọng trong công cuộc cải cách hành chính và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức tại Việt Nam. Hàng loạt chính sách mới, được ban hành thông qua các Nghị định và Luật, sẽ chính thức có hiệu lực, mang đến những thay đổi sâu rộng về chế độ lương, thưởng, cách thức quản lý, quyền lợi và trách nhiệm của những người đang công tác trong bộ máy nhà nước. Những quy định này không chỉ tác động trực tiếp đến đời sống vật chất và tinh thần của hàng triệu người lao động mà còn góp phần xây dựng một nền hành chính chuyên nghiệp, minh bạch và hiệu quả hơn.

Từ việc tăng lương cơ sở, điều chỉnh lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội, đến việc áp dụng chế độ tiền thưởng linh hoạt, quản lý viên chức theo vị trí việc làm, mở rộng quyền hoạt động nghề nghiệp, và đặc biệt là những quy định nghiêm ngặt về kê khai tài sản, tất cả đều hướng tới mục tiêu tối ưu hóa nguồn nhân lực, phòng chống tham nhũng và đảm bảo an sinh xã hội. Hãy cùng hethongphapluat.com đi sâu phân tích những điểm mới nổi bật này để hiểu rõ hơn về những quyền lợi và nghĩa vụ mà mỗi cán bộ, công chức, viên chức cần nắm vững.

1. Tăng lương cơ sở, lương hưu và trợ cấp BHXH: Bước tiến quan trọng cho đời sống cán bộ, công chức

Một trong những tin tức được mong chờ nhất là việc điều chỉnh tăng mức lương cơ sở. Theo Nghị định 161/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, mức lương cơ sở sẽ chính thức tăng từ 2.340.000 đồng/tháng lên 2.530.000 đồng/tháng. Đây là một sự điều chỉnh đáng kể, thể hiện sự quan tâm của Nhà nước trong việc cải thiện đời sống cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang.

Mức lương cơ sở mới này không chỉ là căn cứ để tính toán lương, phụ cấp, hoạt động phí, sinh hoạt phí mà còn ảnh hưởng đến nhiều chế độ, chính sách khác theo quy định của pháp luật. Đặc biệt, Nghị định cũng có những quy định cụ thể về việc bảo lưu hoặc điều chỉnh phần chênh lệch thu nhập đối với các cơ quan, đơn vị đang áp dụng cơ chế tài chính và thu nhập đặc thù, nhằm đảm bảo sự công bằng và ổn định trong hệ thống.

Cùng với việc tăng lương cơ sở, Nghị định 162/2026/NĐ-CP cũng quy định việc điều chỉnh tăng 8% mức lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và trợ cấp hằng tháng so với mức hưởng của tháng 6/2026. Điều này có ý nghĩa lớn đối với những người đã cống hiến và đang hưởng các chế độ an sinh xã hội, giúp họ có cuộc sống ổn định hơn trong bối cảnh kinh tế biến động.

Đáng chú ý, để đảm bảo mức sống tối thiểu, Nghị định còn quy định việc điều chỉnh bổ sung cho những người có mức hưởng thấp. Cụ thể, người hưởng từ 3,5 triệu đồng/tháng trở xuống sẽ được tăng thêm 300.000 đồng/tháng. Đối với những người có mức hưởng trên 3,5 triệu đồng nhưng dưới 3,8 triệu đồng/tháng, mức hưởng sẽ được điều chỉnh lên 3,8 triệu đồng/tháng. Mức hưởng sau điều chỉnh này sẽ là căn cứ để thực hiện các lần điều chỉnh tiếp theo, tạo thành một cơ chế linh hoạt và nhân văn.

2. Chế độ tiền thưởng mới: Động lực thúc đẩy hiệu quả công việc

Chế độ tiền thưởng đối với cán bộ, công chức cũng có những thay đổi đáng kể từ ngày 01/7/2026, theo Nghị định 161/2026/NĐ-CP. Các khoản 2, 3 và 4 Điều 4 của Nghị định này quy định rõ ràng rằng mỗi cơ quan, đơn vị phải tự xây dựng và ban hành Quy chế tiền thưởng riêng. Điều này nhằm tạo sự chủ động và linh hoạt, phù hợp với đặc thù hoạt động và mục tiêu của từng đơn vị.

Quy chế tiền thưởng phải bao gồm các nội dung cốt lõi như phạm vi, đối tượng áp dụng, tiêu chí xét thưởng (thưởng đột xuất theo thành tích công tác và thưởng định kỳ hằng năm dựa trên kết quả theo dõi, đánh giá hằng quý, 06 tháng, xếp loại chất lượng), mức thưởng cụ thể, quy trình và thủ tục xét thưởng. Một điểm mới quan trọng là tiền thưởng không bắt buộc phải gắn với hệ số lương của từng cá nhân, cho phép các đơn vị có thể thưởng theo hiệu quả công việc thực tế và mức độ đóng góp, thay vì chỉ dựa vào thâm niên hay ngạch bậc.

Về nguồn quỹ, quỹ tiền thưởng hằng năm được xác định tối đa bằng 10% tổng quỹ tiền lương (không bao gồm phụ cấp) của các đối tượng trong danh sách trả lương của cơ quan, đơn vị. Quỹ này nằm ngoài quỹ khen thưởng theo Luật Thi đua, Khen thưởng. Đặc biệt, quỹ tiền thưởng phải được sử dụng hết trong năm ngân sách. Nếu đến hết năm mà vẫn còn dự toán hoặc tạm ứng chưa sử dụng hết, phần dư sẽ bị hủy hoặc nộp lại ngân sách nhà nước, đảm bảo tính kỷ luật tài chính và khuyến khích việc sử dụng hiệu quả nguồn lực.

3. Quản lý viên chức theo vị trí việc làm: Nâng cao năng lực và trách nhiệm

Từ ngày 01/7/2026, Luật Viên chức 2025 (số 129/2025/QH15) chính thức có hiệu lực, mang đến một phương thức quản lý viên chức hiện đại và hiệu quả hơn: quản lý theo vị trí việc làm và hợp đồng làm việc. Đây là một sự thay đổi căn bản so với Luật Viên chức năm 2010, tập trung vào năng lực thực tế và kết quả công việc.

Theo Điều 23 Luật này, mỗi vị trí việc làm phải được xác định rõ ràng với tên gọi, bản mô tả công việc chi tiết và khung năng lực cần thiết. Các vị trí việc làm được phân loại thành vị trí quản lý, vị trí chuyên môn, nghiệp vụ và vị trí hỗ trợ, giúp định hình rõ ràng vai trò và trách nhiệm của từng viên chức. Căn cứ xác định vị trí việc làm bao gồm chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức, mức độ phức tạp, tính chất hoạt động, phạm vi phục vụ, quy trình quản lý chuyên môn, nghiệp vụ, cũng như mức độ hiện đại hóa phương tiện và ứng dụng khoa học công nghệ.

Quy định mới này không chỉ giúp việc tuyển dụng, sử dụng và đánh giá viên chức trở nên khách quan, minh bạch hơn mà còn gắn kết chặt chẽ việc đào tạo, bồi dưỡng và xếp lương với kết quả thực hiện nhiệm vụ của từng vị trí. Điều này khuyến khích viên chức không ngừng nâng cao trình độ, kỹ năng để đáp ứng yêu cầu công việc. Luật cũng đặt ra lộ trình cụ thể: chậm nhất đến ngày 01/7/2027, các đơn vị sự nghiệp công lập phải hoàn thành việc bố trí viên chức được tuyển dụng trước ngày Luật có hiệu lực vào vị trí việc làm tương ứng theo quy định mới, đảm bảo quá trình chuyển đổi diễn ra suôn sẻ.

4. Mở rộng quyền hoạt động nghề nghiệp và tham gia kinh doanh của viên chức: Cơ hội và thách thức

Một trong những điểm đột phá của Luật Viên chức 2025 là việc mở rộng đáng kể quyền của viên chức trong hoạt động nghề nghiệp và tham gia kinh doanh, tạo điều kiện cho họ phát huy tối đa năng lực và đóng góp cho xã hội. So với Luật Viên chức 2010 (chỉ cho phép góp vốn nhưng không được tham gia quản lý, điều hành doanh nghiệp), quy định mới đã cởi mở hơn rất nhiều.

Cụ thể, khoản 1 Điều 13 Luật Viên chức 2025 cho phép viên chức được ký hợp đồng lao động hoặc hợp đồng dịch vụ với các cơ quan, tổ chức khác, miễn là pháp luật về ngành, lĩnh vực không cấm, không xung đột lợi ích theo quy định về phòng, chống tham nhũng, không trái với thỏa thuận trong hợp đồng làm việc và không vi phạm đạo đức nghề nghiệp. Nếu chưa có thỏa thuận trong hợp đồng, viên chức cần có sự đồng ý bằng văn bản của người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập hoặc cấp trên quản lý trực tiếp đối với người đứng đầu đơn vị.

Đặc biệt, khoản 3 Điều 13 còn cho phép viên chức được góp vốn, tham gia quản lý, điều hành doanh nghiệp, hợp tác xã, bệnh viện, cơ sở giáo dục và tổ chức nghiên cứu khoa học ngoài công lập, trừ các trường hợp pháp luật về phòng, chống tham nhũng, pháp luật về doanh nghiệp hoặc pháp luật về ngành, lĩnh vực có quy định khác. Điều này mở ra nhiều cơ hội cho viên chức phát huy năng lực, kinh nghiệm và kiến thức chuyên môn vào các lĩnh vực kinh tế - xã hội.

Thêm vào đó, theo Điều 58 Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo 2025 (có hiệu lực từ 01/10/2025), viên chức, viên chức quản lý tại các tổ chức khoa học và công nghệ công lập còn được phép góp vốn, tham gia quản lý, điều hành hoặc làm việc tại doanh nghiệp do chính tổ chức đó thành lập hoặc tham gia thành lập để thương mại hóa kết quả nghiên cứu, với điều kiện được người có thẩm quyền chấp thuận. Đây là một chính sách quan trọng nhằm khuyến khích đổi mới sáng tạo và ứng dụng khoa học công nghệ vào thực tiễn.

5. Số định danh cá nhân là mã hồ sơ điện tử: Hiện đại hóa công tác quản lý

Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ, việc quản lý thông tin cán bộ, công chức, viên chức cũng được hiện đại hóa. Từ ngày 01/7/2026, Nghị định 27/2026/NĐ-CP về Cơ sở dữ liệu quốc gia về cán bộ, công chức, viên chức sẽ chính thức có hiệu lực, mang đến một phương thức quản lý thông tin thống nhất và hiệu quả.

Theo Điều 16 Nghị định này, mỗi cán bộ, công chức, viên chức sẽ được tạo lập một hồ sơ điện tử duy nhất. Hồ sơ này bao gồm sơ yếu lý lịch điện tử và các thành phần hồ sơ khác được hình thành từ dữ liệu cán bộ, công chức, viên chức. Đặc biệt, số định danh cá nhân sẽ được thống nhất sử dụng làm mã định danh hồ sơ điện tử, phục vụ đắc lực cho công tác quản lý, tra cứu và khai thác thông tin trên môi trường điện tử.

Điều 17 Nghị định 27/2026/NĐ-CP cũng quy định rõ sơ yếu lý lịch điện tử được tạo lập đồng thời với hồ sơ điện tử, gắn với một hồ sơ duy nhất và sử dụng cùng mã định danh. Dữ liệu trong hồ sơ điện tử sẽ được xây dựng theo quy định về quản lý hồ sơ cán bộ, công chức, viên chức và được lưu trữ theo pháp luật về văn thư, lưu trữ và dữ liệu, đảm bảo tính toàn vẹn, bảo mật và khả năng truy cập. Việc này không chỉ giúp tiết kiệm thời gian, chi phí mà còn tăng cường tính chính xác và minh bạch trong quản lý nhân sự công.

6. Kê khai tài sản không trung thực trên 20 tỷ đồng: Hậu quả nghiêm khắc

Công tác phòng, chống tham nhũng tiếp tục được siết chặt với những quy định nghiêm khắc hơn về kê khai tài sản, thu nhập. Từ ngày 01/7/2026, Nghị định 164/2026/NĐ-CP sẽ áp dụng các hình thức xử lý kỷ luật rõ ràng đối với người có chức vụ, quyền hạn kê khai tài sản, thu nhập không trung thực hoặc giải trình không trung thực về nguồn gốc tài sản, thu nhập tăng thêm.

Mức độ xử lý kỷ luật sẽ được phân loại dựa trên giá trị tài sản vi phạm, thể hiện sự quyết tâm của Nhà nước trong việc chống tham nhũng và làm trong sạch bộ máy. Cụ thể:

• Khiển trách: Áp dụng đối với hành vi kê khai không trung thực đối với tài sản có giá trị đến 10 tỷ đồng hoặc giải trình không trung thực về tài sản tăng thêm từ 150 triệu đồng đến 10 tỷ đồng.
• Cảnh cáo: Áp dụng khi kê khai hoặc giải trình không trung thực đối với tài sản có giá trị trên 10 tỷ đồng đến 20 tỷ đồng.
• Cách chức: Đây là hình thức kỷ luật nghiêm khắc nhất, áp dụng đối với hành vi kê khai hoặc giải trình không trung thực đối với tài sản có giá trị trên 20 tỷ đồng.

Ngoài ra, Điều 11 Nghị định 164/2026/NĐ-CP cũng quy định rõ việc công khai quyết định kỷ luật tại cơ quan, tổ chức, đơn vị nơi người vi phạm công tác trong thời gian 15 ngày, hoặc thông báo tại hội nghị cán bộ, công chức, viên chức. Điều này nhằm tăng cường tính răn đe và minh bạch, góp phần xây dựng niềm tin của công chúng vào sự liêm chính của đội ngũ cán bộ.

7. Cán bộ xã già yếu đã nghỉ việc: Đảm bảo an sinh xã hội

Chính sách an sinh xã hội luôn là một trong những ưu tiên hàng đầu của Nhà nước, đặc biệt đối với những đối tượng yếu thế hoặc đã cống hiến trong thời gian dài. Từ ngày 01/7/2026, theo Nghị định 162/2026/NĐ-CP, các cán bộ xã già yếu đã nghỉ việc sẽ được hưởng mức trợ cấp tối thiểu 3,8 triệu đồng/tháng.

Cụ thể, khoản 2 Điều 2 Nghị định 162/2026/NĐ-CP quy định rằng những người đang hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội, trợ cấp hằng tháng mà sau khi điều chỉnh tăng 8% vẫn có mức hưởng thấp hơn 3.800.000 đồng/tháng sẽ được điều chỉnh bổ sung. Nếu mức hưởng bằng hoặc thấp hơn 3.500.000 đồng/tháng, họ sẽ được tăng thêm 300.000 đồng/tháng. Nếu mức hưởng cao hơn 3.500.000 đồng/tháng nhưng thấp hơn 3.800.000 đồng/tháng, họ sẽ được điều chỉnh lên bằng 3.800.000 đồng/tháng.

Chính sách này thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Đảng và Nhà nước đối với đội ngũ cán bộ cơ sở, những người đã có nhiều đóng góp cho sự phát triển của địa phương. Việc đảm bảo mức trợ cấp tối thiểu giúp họ có cuộc sống ổn định hơn, an tâm tuổi già và tiếp tục phát huy vai trò gương mẫu trong cộng đồng.